All practice questions

Türkçede sözcükler çekim eki alırken, türetilirken (yapım eki alırken) veya başka bir sözcükle birleşirken ünlü kaybına uğrayabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken hem de çekim eki alırken ünlü kaybına uğramış sözcükler bir arada kullanılmıştır?

(I) Mürekkep balıkları, okyanusun en büyüleyici kamuflaj ustalarından biri olarak kabul edilir. (II) Bu canlılar, derilerinde bulunan ve "kromatofor" adı verilen özel hücreler sayesinde saniyeden daha kısa bir sürede çevreleriyle kusursuz bir uyum yakalayabilirler. (III) Kromatoforların etrafındaki kasların kasılıp gevşemesiyle hücrelerin rengi ve boyutu değişir; böylece canlının üzerinde karmaşık desenler oluşur. (IV) Doğadaki bu olağanüstü adaptasyon mekanizmaları, günümüzde modern teknolojinin pek çok alanında mühendislere ve tasarımcılara ilham kaynağı olmaktadır. (V) Biyotaklit adı verilen bu disiplin; doğadaki tasarımları inceleyip bunları insan yapımı sistemlere, malzemelere ve cihazlara uyarlamayı amaçlar. (VI) Örneğin, mürekkep balığının renk değiştirme mekanizması temel alınarak askeri araçlar için akıllı gizlenme malzemeleri veya binalar için enerji tasarruflu akıllı camlar geliştirilmektedir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

(I) Kuzey kutup dairesinde yer alan tundralar, küresel iklim değişikliğinin yeryüzündeki yansımalarını doğrudan gözlemleyebildiğimiz en hassas ekosistemlerdendir. (II) Bölgede son yıllarda kaydedilen sıcaklık artışları, tundralara özgü bodur bitki topluluklarının yerini daha boylu çalımsı türlerin almasına yol açmaktadır. (III) Çalıların yaygınlaşmasıyla değişen yüzey örtüsü, güneş ışınlarının yansıtılma oranını (albedo) düşürerek yerel ısınma sürecini hızlandırmaktadır. (IV) Binlerce yıldır donmuş halde bulunan permafrost tabakasının çözünmeye başlaması da bu coğrafyadaki bir diğer kritik çevre sorunudur. (V) Toprağın alt katmanlarındaki bu çözünme, milyonlarca yıldır hapsedilen devasa boyutlardaki metan ve karbondioksit gazlarının atmosfere salınmasına zemin hazırlamaktadır. (VI) Açığa çıkan bu sera gazları ise küresel ısınmayı daha da körükleyerek kutup bölgelerindeki erimeyi h��zlandıran bir geri besleme döngüsü yaratmaktadır.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasının ardından İtilaf Devletleri hızlı bir şekilde Anadolu’yu işgale başlamışlardır. Bu süreçte antlaşmanın; tüm telsiz, telgraf ve demiryollarının denetiminin İtilaf Devletleri’ne bırakılmasını içeren hükümleri ile sınır güvenliği dışındaki Osmanlı ordularının derhal terhis edilmesini öngören maddeleri öncelikli olarak yürürlüğe konulmuştur.

Buna göre, İtilaf Devletleri’nin Mondros Ateşkes Antlaşması’nın bu maddelerini öncelikle uygulamaya koymakla;

I. İşgallere karşı oluşabilecek yerel direnişlerin organize olmasını ve birleşmesini engellemek,
II. Doğu Anadolu’da (Vilayât-�� Sitte) bağımsız bir Ermeni devleti kurulmasına doğrudan hukuki zemin hazırlamak,
III. Olası bir askeri karşı koyuşu engellemek amacıyla Osmanlı topraklarını savunmasız bırakmak

hedeflerinden hangilerini do��rudan amaçladığı söylenebilir?

Kuantum fiziğinin en gizemli ve üzerine en çok tartışılan olgularından biri olan dolanıklık; iki veya daha fazla parçacığın, aralarındaki mesafe ne olursa olsun, birinin kuantum durumunun diğerini anında belirleyecek şekilde birbirine bağlı olması durumudur. Klasik fizik, evrendeki nesnelerin yalnızca yerel etkileşimlerle birbirini etkileyebileceğini savunurken kuantum teorisi bu yerellik ilkesini tamamen ortadan kaldırır. Bu durumu zihninde tarif etmekte zorlanan Albert Einstein, 'Dolanıklık, uzaktaki ürkütücü bir eylemdir ve kuantum mekaniğinin eksikliğine i��aret eder.' diyerek bu olguya şüpheyle yaklaşmıştır. Oysa günümüzde yapılan hassas laboratuvar deneyleri, dolanık parçacıklar arasındaki gizemli etkileşim hızının ışık hızından en az $10000$ kat daha büyük olduğunu ve klasik nedensellik sınırlarını tamamen aştığını kesin olarak ortaya koymaktadır.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Modern kent insanı için sessizlik, sakinleştirici bir sığınak olmaktan çıkıp tekinsiz bir boşluğa dönüşmüştür. Gürültünün kuşatması altındaki zihin, kendi sesini duymaktan kaçınmak için sürekli bir uyaran arayışına girer. Kulaklıklarımızı takıp sokaklara fırladığımızda aslında dış dünyayı değil, içimizdeki o derin ve yüzleşilmesi zor suskunluğu susturmaya çalışırız. Pascal’ın dediği gibi: "İnsanlığın tüm mutsuzluğu, tek bir odada sessizce oturamamasından kaynaklanır." Bizler de bu odalardan kaçtıkça, kendimizden de uzaklaşıyoruz. Oysa sessizlik, bir şeyin yokluğu değil; bilakis içsel bir mevcudiyetin, derin bir odaklanmanın başlangıcıdır. Sessizliği sadece ses dalgalarının yokluğu olarak tanımlayan mekanistik bakış açısı, onun insan ruhunu sağalt��cı gücünü asla kavrayamaz.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mimari yapıtlar, yalnızca inşa edildikleri dönemin estetik beğenilerini ve teknik imkânlarını yansıtan somut nesneler değildir; onlar aynı zamanda toplumsal belleğin ve mekânsal deneyimin zamana karşı direnen en dirençli taşıyıcılarıdır. Bir yapının kalıcılığı, kullanılan malzemenin dayanıklılığından ya da mühendislik harikası çözümlerinden ziyade, içinde barındırdığı yaşanmışlıkları ve kültürel kodları sonraki kuşaklara aktarabilme gücüyle ölçülür. Günümüzde modernizmin getirdiği tek tip gökdelenler ve geçici prefabrik yapılar, işlevsellik ve hız yönüyle öne çıksalar da insan ile çevre arasında derin ve anlamlı bir aidiyet bağı kurmaktan uzaktır. Gerçek mimari değer, insanı mekânın edilgen bir gözlemcisi olmaktan çıkarıp onu çevreyle bütünleştiren ve ona tarihsel bir derinlik hissi sunan tasarımlarda hayat bulur. Dolayısıyla bir kentin kimliği, geçmiş ile gelecek arasında kurulan bu mekânsal köprünün ne ölçüde korunabildiği ve yaşatılabildiğiyle doğrudan ilişkilidir.

Bu parçaya göre, 'Bir mimari yapının asıl değeri ve kalıcılığı, teknik mükemmelliğinden ziyade, insan ile çevre arasında kurduğu bağ ve geçmişle gelecek arasında üstlendiği kültürel köprü işleviyle belirlenir.' ifadesi parçanın ana düşüncesi olarak doğru kabul edilebilir mi?

Masa lambasının sarı ışığı altında, yüzyıl önce yazılmış bir günlüğün satırları arasında kaybolurken zamanın nasıl eridiğini fark etmiyorum bile. Her cümlede, yazarın o günkü nefesini, kararsızlıklarını ve gizlemeye çalıştığı kederini kendi içimde duyumsuyorum. Bazen tek bir kelimenin Türkçe karşılığını bulabilmek için saatlerce eski sözlükleri karı��tırıyor, odanın içinde bir aşağı bir yukarı yürüyorum. Çevremdekiler bu çabamı yorucu ve beyhude bir uğraş olarak görse de ben o uzak ruhla kurduğum bu sessiz köprünün mukaddesliğine inanıyorum. Bu çalışma, beni sadece bir çevirmen yapmıyor; beni o hiç tanışmadığım insanın sırdaşı, acılarının ve sevinçlerinin ortağı kılıyor. Zihnim yorulup gözlerim kapandığında bile rüyamda onun eksik bıraktığı cümleleri tamamlamaya çalışıyorum. Belki de bu yüzden, kelimelerin peşinde koşarken kendi yalnızlığımı da unutuveriyorum.

Bu parçada kendisinden söz eden çevirmenin işine yaklaşımı ve karakteriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Göllerin yüzeyinin donması, alt katmanlardaki sucul yaşamın devam edebilmesi için hayati bir önem taşır. Su, bilinen diğer pek çok sıvının aksine donarken genleşir ve bu nedenle yoğunluğu azalır. Fiziksel bir kural olarak yoğunluğu azalan madde üste çıkacağından, oluşan buz tabakası suyun yüzeyinde kalır. Üstte biriken bu kalın buz katmanı, dışarıdaki dondurucu hava ile aşağıdaki su kütlesi arasında doğal bir yalıtım kalkanı oluşturur. Bu yalıtım sayesinde dipteki suyun sıcaklığı artı dört derecede sabit kalır. Sonuç olarak gölün derinliklerindeki canlılar, en sert kış koşullarında bile donmaktan kurtulur ve yaşamlarını sürdürebilir.

Bu parçanın anlat��mında aşağıdakilerden hangisine başvurulmuştur?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında milli ve bağımsız bir ekonomi oluşturmak amacıyla birçok önemli adım atılmıştır. Aşağıda bu dönemde ekonomi alanında yapılan bazı inkılaplar ve bu inkılapların temel özellikleri verilmiştir. Bu inkılaplar ile ilişkili oldukları temel özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Mekanların insan psikolojisi üzerindeki doğrudan etkisi, çevre psikolojisinin en temel araştırma konularından biridir. Yüksek tavanlı ve geniş pencereli salonlar, bireyde özgürlük ve yaratıcılık hissini tetiklerken dar ve loş koridorlar kaygı düzeyini artırabilir. Bir hastane koridorunun duvar renginden tutun da bir kütüphanenin ışık açısına kadar her detay, bilişsel performansımızı şekillendirir. Bu bağlamda, mimari tasarımlar sadece estetik bir kaygının değil, insan davranışını yönlendiren sessiz bir dilin ürünüdür.

Bu parçanın anlatımında, mekanların insan psikolojisine etkisini aktarmak amacıyla açıklayıcı anlatım biçiminden ve karşılaştırmadan yararlanılmıştır.

Bu parçayla ilgili yukarıda verilen yargı doğru mudur?

Aşağıda yazarların kendi yazma süreçleri ve tarzlarına dair açıklamaları ile bu açıklamaların temsil ettiği anlatım ilkeleri verilmiştir. Buna göre, numaralanmış açıklamalarla ilkelerin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

(I) Göbeklitepe, Şanlıurfa yakınlarında yer alan ve insanlık tarihinin bilinen en eski tapınak kompleksidir. (II) Yaklaşık 12 bin yıl öncesine tarihlenen bu arkeolojik sit alanı, avcı-toplayıcı insanların inanç dünyasına dair devrim niteliğinde bilgiler sunmaktadır. (III) Alanda yapılan kazılarda ortaya çıkarılan T biçimindeki dikilitaşlar, dönemin gelişmiş mimari becerilerini gözler önüne sermektedir. (IV) Tapınağın yapım sürecinde binlerce insanın bir araya gelmiş olması, o dönemdeki toplumsal örgütlenmenin gücünü kanıtlamaktadır. (V) Şanlıurfa ve çevresi, Göbeklitepe dışındaki diğer Neolitik yerleşim yerleriyle de arkeoloji dünyasının ilgisini çekmektedir. (VI) Özellikle Karahantepe'de sürdürülen yeni çalışmalar, bölgenin tarih öncesi dönemdeki önemini daha da pekiştirmektedir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Georg Simmel, modern metropol yaşamının bireyin zihinsel ve ruhsal yapısı üzerindeki derin etkilerini incelerken 'taşra' ve 'şehir' insanının yaşam pratikleri arasında belirgin bir ayrım yapar. Simmel'e göre metropol, dış dünyadan gelen uyaranların eşi benzeri görülmemiş yoğunluğu ve akış hızı nedeniyle bireyde sürekli bir aşırı uyarılmışlık durumu yaratır. İnsan zihni, bu bitmek bilmeyen ve dinamik bombardımana doğrudan maruz kaldığında yıpranacağından, kendini korumak amacıyla rasyonel bir kalkan geliştirirmek zorunda kalır. Taşra hayatının temelini oluşturan duygusal, samimi ve kişisel ilişkilerin yerini metropolde soğuk akılcılık, sosyal mesafe ve en nihayetinde 'kayıtsızlık' (blase) tavrı alır. Simmel'in kavramsallaştırdığı bu kayıtsızlık, bireyin dış dünyaya karşı tamamen hissizleşmesi veya duyarsızlaşması demek değildir; aksine, yoğun uyarıcı dalgasına karşı kendini koruma içgüdüsüyle geliştirdiği zihinsel bir adaptasyondur. Bu adaptasyon mekanizması sayesinde metropol insanı, her gün karşılaştığı binlerce yüz, ses ve durum karşısında kendi içsel dengesini korumayı başarır. Ancak bu koruyucu kalkan, kaçınılmaz olarak bireyin diğer insanlarla kurduğu bağları mekanikleştirerek onu kalabalıklar içinde yalnızlığa sürükler.

Bu parçaya göre metropol insanında görülen 'kayıtsızlık' (blase) tavrının temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere gelmesi gereken kaynaştırma harflerini yazınız.

Gazeteci:
(I) ----
Sosyolog:
Modern kent, insanı sürekli bir uyanıklık ve hız çemberine hapsederken mekânla kurulan duygusal bağları da zayıflatıyor. Bir sokakta yürürken oranın kokusunu, taşlarının dokusunu hissetmek yerine, sadece bir noktadan diğerine en hızlı nasıl ulaşabileceğimizi düşünüyoruz. Bu durum, bireyin içinde yaşadığı çevreye yabancılaşmasına ve onu sadece bir "geçiş güzergâhı" olarak görmesine yol açıyor. Dolayısıyla kentsel planlamanın sadece işlevsellik değil, insan ruhunun mekânla kuracağı estetik ve duygusal teması da gözetmesi gerekir.

Gazeteci:
(II) ----
Sosyolog:
Aslında bu bir kaçış değil, aksine mekânı yeniden sahiplenme ve hız diktatörlüğüne karşı sessiz bir direniştir. İnsanlar beton blokların arasında kaybolan aidiyet hissini, apartman boşluklarında yeşertmeye çalıştıkları küçük bahçelerde ya da mahalle kültürünün izlerini taşıyan dar sokaklarda arıyorlar. Bu arayış, modern insanın doğayla ve geçmişiyle bağ kurma yön��ndeki kadim refleksinin kentsel alandaki tezahüründen başka bir şey değildir.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken sorular aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Geleneksel Türk tiyatrosunun en önemli türlerinden biri olan Karagöz, geçmişte toplumsal yaşamın aynası olma görevini üstlenmiştir. Bu gölge oyununda Karagöz; okumamış ama sağduyulu, açık sözlü halk tipini temsil ederken Hacivat ise yarı aydın, düzeni korumaya çalışan ve kurallara bağlı bir karakteri simgeler. Oyunun temel çatışması, bu iki karakterin birbirini yanlış anlaması üzerine kuruludur. Ancak bu çatışma sadece basit bir güldürü unsuru değildir; aynı zamanda farklı toplumsal kesimlerin kültürel çatışmasını ve iletişim sorunlarını da gözler önüne serer. Dolayısıyla Karagöz oyunu, döneminin sosyal yapısını, dil özelliklerini ve kültürel değerlerini içinde barındıran zengin bir kaynak niteliğindedir. Günümüzde bu sanatın yaşatılması, geçmişin kültürel kodlarını anlamamız açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu parçadan hareketle Karagöz oyunu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki parçada bir arkeoloğun kazı alanındaki duygu ve düşünceleri numaralanmış cümlelerle aktarılmıştır:

"Yıllardır bu tozlu kazı alanında, toprağın katmanları arasında geçmişin izini sürüyorum. (I) Her sabah ilk ışıklarla işe koyulurken içimde tarifsiz bir heyecan uyanıyor; sanki az sonra bin yıllık bir sırra dokunacakmışım gibi sabırsızlanıyorum. (II) Ancak bazen haftalarca tek bir çanak çömlek parçası bile bulamadığımızda, boşa kürek çektiğimizi düşünüp derin bir iç çekmekten kendimi alamıyorum. (III) Yine de her zorluğa rağmen, bu kadim kentin gizemlerini çözme irademden asla ödün vermiyor, fırçamla toprağı santim santim kazımaya devam ediyorum. (IV) Buralara kadar gelip de geçmişin bu görkemli mirasına tanıklık edemeyen, buradaki emeği sıradan bir kazı olarak gören insanları düşündükçe ise içimi derin bir üzüntü kaplıyor."

Bu par��ada numaralanmış cümlelerde öne çıkan duygu ve karakter özelliklerini sağdaki uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Ulama; Türkçe kelimelerin sonunda bulunan ünsüz harflerin, kendilerinden sonra gelen ve ünlü harfle başlayan kelimelere bağlanarak okunmasıdır. Ancak kelimeler arasında herhangi bir noktalama işareti varsa ulama yapılamaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ulama vardır?