Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

67 questions

All types67 Multiple choice36 True / False7 Matching20 Ordering4

Aşağıdaki tabloda, aynı periyotta yer alan $X$ , $Y$ ve $Z$ baş grup metallerinin periyodik sistemdeki grup numaraları verilmiştir:

Element	Grup
$X$	$1A$
$Y$	$2A$
$Z$	$3A$

Bu elementlerin oluşturduğu metalik bağlar ve metalik özellikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Metal atomlarını bir arada tutan metalik bağlar, değerlik elektronlarının ortaklaşa kullanılmasıyla kurulduğundan polar kovalent bağ karakteri taşır.

Bu metallerin oda sıcaklığında katı hâlde bulunması ve sert olmaları, atomlarının belirli bir erime noktası olmayan amorf katı yapısında düzenlenmesinden kaynaklanır.

Aynı periyotta elektron denizine verilen değerlik elektron sayısı en fazla ve katyon yarıçapı en küçük olan

Z

metalinin metalik bağının en güçlü olması beklenir.

Aynı periyotta sağa doğru gidildikçe iyonlaşma enerjisi her grupta düzenli olarak arttığı için metallerin bağ kuvveti de doğrudan iyonlaşma enerjisi değerleriyle doğru orantılı olarak artar.

Metalik bağ, metal katyonları ile serbest hareket eden elektronlar arasındaki çekime dayandığı için moleküller arası hidrojen bağları gibi zayıf etkileşimler sınıfında incelenir.

Show answer & explanation

Answer: Aynı periyotta elektron denizine verilen değerlik elektron sayısı en fazla ve katyon yarıçapı en küçük olan $Z$ metalinin metalik bağının en güçlü olması beklenir.

Answer

Aynı periyotta elektron denizine verilen değerlik elektron sayısı en fazla ve katyon yarıçapı en küçük olan elementin metalik bağının en güçlü olması beklenir.

Metalik bağın kuvveti, elektron denizine verilen değerlik elektron sayısı (katyon yükü) arttıkça ve metal katyonunun yarıçapı küçüldükçe artar. Tabloda verilen elementlerden

Z

'nin değerlik elektron sayısı en fazla (

3

) ve katyon yarıçapı en küçük olduğundan metalik bağının en güçlü olması beklenir.

Step-by-Step Solution

Elementlerin değerlik elektron sayılarını belirleme

X

elementinin değerlik elektron sayısı

1

Y

elementinin

2

Z

elementinin ise

3

olarak belirlenir.

Grup numarası baş grup elementleri için değerlik elektron sayısını verir (

1A \rightarrow 1

2A \rightarrow 2

3A \rightarrow 3

Aynı periyottaki katyon yarıçapı eğilimini analiz etme

Aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe proton sayısı arttığı için katyon yarıçapı küçülür. Yarıçap sıralaması

X^+ > Y^{2+} > Z^{3+}

şeklindedir.

Çekirdek çekim gücünün artması elektronların daha sıkı çekilmesine ve yarıçapın küçülmesine neden olur.

Metalik bağ kuvvetini etkileyen faktörleri birleştirerek karşılaştırma yapma

Değerlik elektron sayısı arttıkça ve katyon yarıçapı küçüldükçe metalik bağ kuvveti artar. Bu durumda metalik bağ kuvveti sıralaması

Z > Y > X

şeklinde olur. Dolayısıyla değerlik elektron sayısı en fazla ve yarıçapı en küçük olan

Z

'nin metalik bağı en güçlüdür.

Metalik bağ kuvveti, metal katyonunun yükü ile doğru, katyonun yarıçapı ile ters orantılıdır.

Key Concept

Metalik bağ kuvveti, metal katyonunun yükü (değerlik elektron sayısı) arttıkça ve katyon yarıçapı azaldıkça artar.

Estimated Time:2m 0s

Question 2Question →

Kimyasal bileşiklerin sistematik adlandırılmasında bileşiği oluşturan türlerin sınıfı (metal, ametal, değişken değerlikli metal, çok atomlu iyon vb.) adlandırma kurallarını doğrudan belirler.

Buna göre, sol sütunda formülleri verilen bileşikler ile sağ sütunda bu bileşiklerin adlandırma kuralları veya özelliklerine ilişkin açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

PbO_2

bileşiği 'Katyonunun yükseltgenme basamağı adlandırılırken parantez içinde Romen rakamıyla (IV) şeklinde belirtilen iyonik bileşiktir' ifadesiyle;

Al_2(SO_4)_3

bileşiği 'Sabit değerlikli bir metal katyonu ile çok atomlu bir anyondan oluştuğu için adında Romen rakamı veya sayı öneki yer almayan bileşiktir' ifadesiyle;

N_2O_4

bileşiği 'Ametal-ametal atomları arasında oluştuğu için hem birinci hem de ikinci elementinin adından önce Latince sayı öneki getirilerek adlandırılan bileşiktir' ifadesiyle;

FeSO_3

bileşiği ise 'Değişken değerlikli bir geçiş metalinin

+2

yüklü katyonu ile

-2

yüklü kükürtlü bir kök anyonunun oluşturduğu iyonik bileşiktir' ifadesiyle eşleşir.

Bileşiklerin sistematik adlandırılması yapılırken bileşiği oluşturan elementlerin metal/ametal karakterleri ile sabit veya değişken değerlikli olmaları dikkate alınır. Bu doğrultuda kurşun değişken değerlikli bir metal olarak

+4

yükseltgenme basamağına sahip olduğundan parantez içinde Romen rakamıyla (IV) gösterilir. Alüminyum sabit değerlikli metal olduğundan adında Romen rakamı veya Latince önek yer almaz. Azot ve oksijenden oluşan kovalent bileşikte her iki elementin sayıları Latince öneklerle ifade edilir. Demir değişken değerlikli metal olup sülfit (

SO_3^{2-}

) anyonu ile

+2

yüklü katyon oluşturarak eşleşir.

Step-by-Step Solution

PbO_2

formülündeki iyonların yüklerini belirlemek.

Oksijen genelde

-2

değerlik alır. Toplam yükün sıfır olması için kurşun (

Pb

)

+4

yükseltgenme basamağına sahip olmalıdır. Kurşun değişken değerlikli bir metal olduğu için adı 'Kurşun(IV) oksit' olur ve parantez içindeki değerlik (IV) ile eşleşir.

Değişken değerlikli metallerin oluşturduğu iyonik bileşiklerde metalin yükseltgenme basamağının Romen rakamıyla gösterilmesi kuralını uygulamak.

Al_2(SO_4)_3

bileşiğinin yapısını ve adlandırma kurallarını incelemek.

Bileşik sabit değerlikli olan alüminyum (

Al^{3+}

) katyonu ile çok atomlu sülfat (

SO_4^{2-}

) anyonundan oluşur. Sabit değerlikli metal bileşiklerinde Romen rakamı kullanılmaz ve iyonik yapılı olduğu için sayı öneki almaz. Sistematik adı 'Alüminyum sülfat'tır.

Sabit değerlikli metallerin iyonik bileşiklerinin adlandırılmasında Romen rakamı veya sayı öneklerinin kullanılmadığı kuralını test etmek.

N_2O_4

bileşiğindeki bağ türünü ve adlandırma kuralını belirlemek.

Azot ve oksijen ametal olduğundan bileşik kovalenttir. Kovalent bileşikler adlandırılırken ametallerin sayıları Latince öneklerle ifade edilir. İlk elementin sayısı 1'den büyük olduğu için 'di-', ikinci element için ise 'tetra-' öneki kullanılır. Bileşik 'Diazot tetraoksit' olarak adlandırılır.

Ametal-ametal kovalent bileşiklerinin adlandırılmasında her iki elementin de sayı öneki aldığı durumları doğrulamak.

FeSO_3

bileşiğindeki metal ve anyonun yüklerini belirlemek.

Bileşikteki çok atomlu anyon sülfit (

SO_3^{2-}

) iyonudur. Demir (

Fe

) değişken değerlikli bir metaldir ve sülfit ile nötr bileşik oluşturabilmek için

+2

yüklü olmalıdır. Sistematik adı 'Demir(II) sülfit' olur.

Sülfat (

SO_4^{2-}

) ve sülfit (

SO_3^{2-}

) farkını ayırt ederek değişken değerlikli geçiş metallerinin adlandırma kurallarıyla ilişkilendirmek.

Key Concept

İyonik ve Kovalent Bileşiklerin Sistematik Adlandırılması

Estimated Time:3m 0s

Question 3Question →

Kimyasal türler arası zayıf etkileşimler; Van der Waals etkileşimleri ve hidrojen bağları olmak üzere iki ana sınıfta incelenir.

Yoğun fazda bulunan bazı madde çiftleri ve bu maddelerin birbiriyle karışması durumunda aralarında oluşan en etkin etkileşim türleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Madde Çifti	Karışımdaki En Etkin Etkileşim Türü
I. $HCl(sıvı) - H_2S(sıvı)$	Dipol - dipol etkileşimi
II. $NH_3(sıvı) - H_2O(sıvı)$	Hidrojen bağı
III. $I_2(katı) - CCl_4(sıvı)$	London kuvvetleri
IV. $NaCl(katı) - H_2O(sıvı)$	İyon - dipol etkileşimi

Buna göre, tabloda verilen en etkin etkileşim türlerinden hangileri Van der Waals etkileşimleri sınıfında yer alır?

Yalnız I

I ve III

I, III ve IV

II ve IV

I, II, III ve IV

Show answer & explanation

Answer: I, III ve IV

Answer

I, III ve IV etkileşimleri Van der Waals etkileşimleri sınıfında yer alır.

Dipol-dipol, London ve iyon-dipol etkileşimleri Van der Waals etkileşimi sınıfında yer alırken; hidrojen bağı bu sınıfa dahil değildir. Bu nedenle I, III ve IV numaralı etkileşimlerin yer aldığı seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

Tablodaki her bir etkileşim türünün kimyasal sınıflandırılması yapılır.

I, III ve IV numaralı etkileşimler sırasıyla dipol-dipol, London ve iyon-dipol etkileşimleridir. II numaralı etkileşim ise hidrojen bağıdır.

Maddelerin yoğun fazdaki etkileşim türlerini doğru belirlemek, sınıflandırma yapmanın ilk adımıdır.

Van der Waals etkileşimlerinin kapsamı tanımlanır.

Dipol-dipol, iyon-dipol ve indüklenmiş dipol (iyon-indüklenmiş dipol, dipol-indüklenmiş dipol, London) etkileşimleri Van der Waals sınıfına girer.

Hangi etkileşimlerin bu gruba dahil olduğunu belirlemek için teorik çerçeve çizilir.

Hidrojen bağının zayıf etkileşimlerdeki yeri ayırt edilir.

Hidrojen bağı, Van der Waals kuvvetlerinden bağımsız, kendi başına bir zayıf etkileşim sınıfıdır.

Sınıflandırmada hidrojen bağının Van der Waals kuvvetleri dışında tutulduğunu doğrulamak gerekir.

Key Concept

Zayıf etkileşimlerin sınıflandırılması ve Van der Waals etkileşimleri

Estimated Time:2m 0s

Question 4Question →

Zayıf etkileşimler (fiziksel bağlar), maddelerin erime ve kaynama noktası, çözünürlük gibi fiziksel özelliklerini belirleyen temel kuvvetlerdir.

Buna göre;

I. $CH_3F$ (Florometan) sıvısında moleküller arasında etkin olan baskın etkileşim türü dipole-dipole etkileşimidir.
II. $HBr$ ve $HCl$ sıvılarının aynı dış basınçtaki kaynama noktaları kıyaslandığında, $HBr$ moleküllerindeki toplam elektron sayısı daha fazla olduğu için London kuvvetleri daha etkindir ve $HBr$ 'nin kaynama noktası daha yüksektir.
III. Apolar $CO_2$ molekülleri ile polar $H_2O$ molekülleri arasında yoğun fazda dipol-dipol etkileşimi kurulur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II ifadeleri doğrudur.

Doğru olan seçenekteki ifadeler zayıf etkileşim kurallarına tamamen uygundur. Florometan sıvısında hidrojen atomları karbon atomuna bağlı olduğu için moleküller kendi arasında hidrojen bağı kuramaz ve baskın etkileşim dipol-dipol olur. Ayrıca, hidrojen bromürün elektron sayısı hidrojen klorürden fazla olduğu için London kuvvetleri baskın gelir ve kaynama noktası daha yüksek olur.

Step-by-Step Solution

CH_3F

molekülünün yapısı ve moleküller arası etkileşim türü belirlenir.

CH_3F

molekülü polar bir moleküldür. Hidrojen bağı oluşabilmesi için hidrojenin doğrudan

F

O

veya

N

atomuna bağlı olması gerekir. Burada hidrojenler karbon atomuna bağlı olduğundan moleküller arasında hidrojen bağı kurulamaz ve baskın etkileşim dipol-dipol etkileşimidir. Birinci ifade doğrudur.

Hidrojen bağının tanımı gereği, elektronegatif atomun doğrudan hidrojene bağlı olması şarttır.

HBr

HCl

moleküllerinin fiziksel özellikleri ve kaynama noktaları kıyaslanır.

HCl

molekülü, klor atomunun daha yüksek elektronegatifliğinden dolayı

HBr

'den daha polardır. Ancak

HBr

'nin toplam elektron sayısı (

36 e^-

HCl

'nin elektron sayısından (

18 e^-

) fazla olduğu için

HBr

'nin polarlanabilirliği ve dolayısıyla London kuvvetleri çok daha güçlüdür. Bu durum

HBr

'nin kaynama noktasını

HCl

'den daha yüksek yapar. İkinci ifade doğrudur.

Moleküldeki toplam elektron sayısı arttıkça kutuplanabilirlik artar ve London çekim kuvvetleri güçlenir.

CO_2

H_2O

arasındaki etkileşim türü belirlenir.

CO_2

molekülü doğrusal geometrisinden dolayı apolardır (net dipol momenti sıfırdır).

H_2O

ise polar bir moleküldür. Polar ve apolar türler arasında dipol - indüklenmiş dipol etkileşimleri kurulur. Üçüncü ifade yanlıştır.

Bağların polar olması molekülün de kesinlikle polar olacağı anlamına gelmez; molekül geometrisine bakılmalıdır.

Key Concept

Zayıf etkileşimlerin türlerinin (dipol-dipol, London) belirlenmesi ve bu etkileşimlerin maddelerin kaynama noktaları üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması.

Question 5Question →

$_1\text{H}$ , $_6\text{C}$ ve $_{16}\text{S}$ element atomlarının kendi aralarında oluşturduğu $\text{CS}_2$ ve $\text{H}_2\text{S}$ molekülleri ile ilgili;

I. $\text{CS}_2$ molekülünün Lewis yapısında toplam 8 tane ortaklanmamış (bağ yapımına katılmayan) elektron bulunur.
II. $\text{CS}_2$ molekülündeki $\text{C}-\text{S}$ bağları polar kovalent olmasına rağmen molekül apolardır.
III. $\text{H}_2\text{S}$ molekülleri polar yapılı olduğundan yoğun fazda kendi molekülleri arasında hidrojen bağları etkindir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II yargıları doğrudur.

Doğru yanıt 'I ve II' ifadelerini barındıran seçenektir.

\text{CS}_2

molekülünün Lewis yapısı

\text{S}=\text{C}=\text{S}

biçimindedir. Karbon tüm değerlik elektronlarını bağ yapımında kullanırken, her kükürt atomu üzerinde 2'şer çift ortaklanmamış elektron kalır. Bu durum molekülde toplam 8 tane ortaklanmamış elektron bulunmasını sağlar ve birinci öncülü doğrular.

\text{C}-\text{S}

bağları farklı ametaller arasında kurulduğundan polar kovalenttir; fakat doğrusal molekül geometrisi simetrik olduğundan net dipol moment sıfırdır, yani molekül apolardır. Bu da ikinci öncülü doğrular.

\text{H}_2\text{S}

polar bir molekül olmasına rağmen F, O, N atomlarını içermediğinden molekülleri arasında hidrojen bağı kurulamaz, dipol-dipol etkileşimi gözlenir, dolayısıyla üçüncü öncül yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Elementlerin katman elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını belirleme

_1\text{H}: 1

(1 değerlik elektronu),

_6\text{C}: 2, 4

(4 değerlik elektronu),

_{16}\text{S}: 2, 8, 6

(6 değerlik elektronu).

Lewis dot yapılarını doğru çizebilmek amacıyla elementlerin değerlik elektron sayılarını bulmamız gerekir.

\text{CS}_2

molekülünün Lewis yapısını çizerek ortaklanmamış elektron sayısını hesaplama

Merkez atom olan karbon 4 bağ yapar, kükürt atomları ise 2'şer bağ yaparak

\text{S}=\text{C}=\text{S}

yapısını oluşturur. Karbon üzerinde ortaklanmamış elektron kalmaz. Her bir kükürt atomunun üzerinde ise 2'şer çift (toplam 4 tane) ortaklanmamış elektron bulunur. Böylece moleküldeki toplam ortaklanmamış elektron sayısı

2 \times 4 = 8

olur. Birinci öncül doğrudur.

Lewis yapısında oktet kurallarına uyumu denetleyip bağ yapmayan elektron sayılarını netleştirmek için.

\text{CS}_2

molekülünün bağ ve molekül polarlığını analiz etme

Karbon ve kükürt farklı ametaller olduğundan aralarındaki

\text{C}-\text{S}

bağları polar kovalenttir. Ancak molekül doğrusal ve simetrik bir geometriye sahip olduğundan yük dağılımı dengelidir, dipol momentleri birbirini sıfırlar ve molekül apolar olur. İkinci öncül doğrudur.

Bağ polarlığı ile molekül geometrisinin polarlığa olan etkilerini ayırt edebilmek için.

\text{H}_2\text{S}

molekülünün polarlığ�� ile moleküller arası etkileşimlerini analiz etme

\text{H}_2\text{S}

molekülü polar kovalent bağlara ve kırık doğru (açısal) geometriye sahip polar bir moleküldür. Ancak yapısında F, O veya N atomu bulunmadığından molekülleri arasında hidrojen bağı kurulamaz. Yoğun fazda dipol-dipol etkileşimi etkindir. Üçüncü öncül yanlıştır.

Hidrojen bağının sadece hidrojenin F, O, N atomlarına doğrudan bağlı olduğu moleküller arasında etkin olabileceğini doğrulamak için.

Key Concept

Kovalent bağlarda bağ ve molekül polarlığı ile Lewis yapılarının gösterimi

Question 6Question →

( $_{1}\text{H}$ , $_{6}\text{C}$ , $_{7}\text{N}$ , $_{8}\text{O}$ , $_{9}\text{F}$ ) element atomlarının kendi aralarında oluşturduğu bazı kovalent moleküller sol sütunda, bu moleküllerin Lewis yapılarına ait bazı özellikler ise sağ sütunda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki moleküller ile sağ sütundaki özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Karbondioksit molekülü, apolar yapıda olup 4 çift ortaklanmış ve 4 çift ortaklanmamış elektron bulunduran özellikle; azot triflorür molekülü, polar yapıda olup 3 çift ortaklanmış ve 10 çift ortaklanmamış elektron bulunduran özellikle; su molekülü, polar yapıda olup 2 çift ortaklanmış ve 2 çift ortaklanmamış elektron bulunduran özellikle; oksijen molekülü ise apolar yapıda olup 2 çift ortaklanmış ve 4 çift ortaklanmamış elektron bulunduran özellikle eşleşir.

Doğru eşleştirmeler, moleküllerin Lewis yapılarındaki toplam elektron dağılımları ve geometrilerinden kaynaklanan net fiziksel özelliklere dayanmaktadır. Karbondioksit molekülü apolar olup 4 çift bağlayıcı ve 4 çift ortaklanmamış elektron taşırken; azot triflorür molekülü polar olup toplamda 10 çift ortaklanmamış elektrona sahiptir. Su polar yapısıyla 2 çift bağlayıcı ve 2 çift ortaklanmamış elektron bulundurur. Oksijen gazı ise apolar ikili bağıyla 2 çift bağlayıcı ve 4 çift ortaklanmamış elektrona sahiptir.

Step-by-Step Solution

Elementlerin katman elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını ve kararlı bağ sayılarını belirlemek.

_{1}\text{H}: 1

(değerlik elektronu: 1, dublet için 1 bağ yapar)

_{6}\text{C}: 2, 4

(değerlik elektronu: 4, oktet için 4 bağ yapar)

_{7}\text{N}: 2, 5

(değerlik elektronu: 5, oktet için 3 bağ yapar ve 1 çift ortaklanmamış elektronu kalır)

_{8}\text{O}: 2, 6

(değerlik elektronu: 6, oktet için 2 bağ yapar ve 2 çift ortaklanmamış elektronu kalır)

_{9}\text{F}: 2, 7

(değerlik elektronu: 7, oktet için 1 bağ yapar ve 3 çift ortaklanmamış elektronu kalır)

Moleküllerin doğru Lewis gösterimlerini çizebilmek ve bağ sayılarını bulabilmek için temel elektron dağılımları gereklidir.

Her bir molekül için Lewis formülünü çizmek ve toplam ortaklanmış ile ortaklanmamış elektron çiftlerini saymak.

Karbondioksit için

\text{:O=C=O:}

yapısı kurulur. Ortaklanmış çift sayısı = 4, ortaklanmamış çift sayısı = 4'tür.
Azot triflorür için merkez azot atomu üzerinde 1 çift ve üç flor atomu üzerinde 3'er çift olmak üzere ortaklanmamış çift sayısı = 10, ortaklanmış çift sayısı = 3'tür.
Su için merkez oksijen üzerinde 2 çift ortaklanmamış elektron bulunur, ortaklanmış çift sayısı = 2'dir.
Oksijen molekülü için

\text{:O=O:}

yapısı kurulur. Ortaklanmış çift sayısı = 2, ortaklanmamış çift sayısı = 4'tür.

Bağlayıcı ve bağ yapmayan elektronların tespiti Lewis yapıları üzerinden netleşir.

Molekül geometrilerine bakarak polarlık ve apolarlık durumlarını saptamak.

Karbondioksit doğrusal yapıda ve simetrik olduğu için apolardır. Azot triflorür ve su merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti taşıdığı için polardır. Oksijen aynı tür atomlardan oluşan iki atomlu bir molekül olduğu için apolardır.

Moleküllerin polar veya apolar olarak sınıflandırılması eşleştirmenin doğru yapılmasını sağlar.

Key Concept

Kovalent Bileşiklerin Lewis Yapıları ve Molekül Polarlığı

Estimated Time:2m 0s

Question 7Question →

Molekül içi bağları polar kovalent olan apolar $CO_2$ moleküllerinin yoğun fazda kendi aralarındaki London (indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol) etkileşimlerinin gücü, molekül içi bağları apolar kovalent olan apolar $O_2$ moleküllerininkinden daha fazladır; bu durumun temel nedeni, $CO_2$ molekülündeki bağların polar olmasının molekülün indüklenmiş dipol oluşturma kolaylığını (polarlanabilirliğini) artırmasıdır.

True

False

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır.

Verilen ifadenin zayıf etkileşimlerin gücüyle ilgili kıyaslaması doğru olsa da, gerekçe olarak sunulan 'bağların polar olmasının polarlanabilirliği artırması' açıklaması yanlıştır. Polarlanabilirlik ve London kuvvetlerinin gücü molekül içi bağ polaritesinden bağımsızdır, doğrudan elektron sayısıyla belirlenir.

Step-by-Step Solution

Verilen moleküllerin polarlık durumlarının ve yoğun fazdaki baskın zayıf etkileşim türlerinin belirlenmesi.

CO_2

doğrusal geometrisi nedeniyle apolar bir moleküldür.

O_2

ise iki aynı cins atomdan oluştuğu için apolardır. Her iki molekülün de yoğun fazda kendi tanecikleri arasındaki baskın etkileşim türü London (indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol) kuvvetleridir.

Zayıf etkileşimlerin gücünü karşılaştırmak için öncelikle moleküllerin polarlık durumlarını ve aralarındaki etkileşim türlerini belirlemek gerekir.

Moleküllerin toplam elektron sayılarının hesaplanması ve polarlanabilirliklerinin karşılaştırılması.

CO_2

molekülünde toplam

22

elektron (

C: 6, O: 8 \times 2

O_2

molekülünde ise toplam

16

elektron (

O: 8 \times 2

) bulunur. Elektron sayısı fazla olan

CO_2

molekülünün elektron bulutu daha büyüktür ve polarlanabilirliği daha yüksektir. Bu yüzden

CO_2

molekülleri arasındaki London kuvvetleri,

O_2

moleküllerininkinden daha güçlüdür.

Apolar tanecikler arasındaki London kuvvetlerinin gücünü belirleyen temel faktör toplam elektron sayısı ve polarlanabilirliktir.

Molekül içi bağ polaritesinin polarlanabilirliğe ve London kuvvetlerine etkisinin değerlendirilmesi.

Molekül içi bağların polar kovalent (

CO_2

molekülündeki

C-O

bağları gibi) ya da apolar kovalent (

O_2

molekülündeki

O=O

bağları gibi) olması, molekülün geçici dipol oluşturabilme kolaylığını (polarlanabilirliğini) etkilemez. Polarlanabilirlik sadece elektron bulutunun büyüklüğü ve gevşekliği ile ilgilidir. Dolayısıyla ifadedeki gerekçe bilimsel olarak yanlıştır.

İfadede öne sürülen neden-sonuç ilişkisinin doğruluğunu test etmek gerekir.

Key Concept

London etkileşimlerinin gücü, molekül içi bağ polaritesine değil; moleküldeki toplam elektron sayısına ve polarlanabilirliğe bağlıdır.

Question 8Question →

Bir kimya öğretmeni, kimyasal türler arası etkileşimler ünitesinde yer alan bileşiklerin sistematik adlandırılması konusunu işlerken tahtaya aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

Kart No	Bileşik Formülü	Öğrencinin Yazdığı Sistematik Ad
I	$FeSO_4$	Demir sülfat
II	$Al(OH)_3$	Alüminyum(III) hidroksit
III	$N_2O_3$	Diazot trioksit
IV	$Cu_2O$	Bakır(I) oksit
V	$SnCl_4$	Kalay(IV) klorür

Öğretmen, öğrencilerinden bu adlandırmaların doğruluğunu IUPAC kurallarına göre değerlendirmelerini istemiştir.

Buna göre, tabloda verilen bileşiklerin adland��rılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I. bileşikteki demir metali değişken değerlikli olduğundan adlandırmada metalin yükseltgenme basamağı belirtilmelidir; II. bileşikteki alüminyum ise sabit değerlikli olduğundan adlandırmada Roma rakamı kullanılmamalıdır.

II. bileşiğin yapısında birden fazla ametal atomu bulunduğundan Latince ön ekler kullanılarak 'Alüminyum trihidroksit' şeklinde, V. bileşik ise 'Kalay tetraklorür' şeklinde adlandırılmalıdır.

I. bileşik yaygın adı 'zaç yağı' olan asidin tuzu olduğundan 'Demir sülfat' olarak adlandırılması doğrudur; III. bileşik ise yaygın adı 'kezzap' olan molekül olduğundan 'Diazot trioksit' yerine 'Kezzap' olarak adlandırılmalıdır.

V. bileşikteki

Sn

sembolü k��kürt elementini temsil ettiğinden, kovalent adlandırma kurallarına göre 'Kükürt tetraklorür' şeklinde adlandırılmalıdır.

IV. bileşikteki bakırın yükseltgenme basamağı

+2

olduğundan doğru adlandırma 'Bakır(II) oksit' olmalı; V. bileşikteki kalay ise sabit değerlikli olduğundan adı 'Kalay klorür' şeklinde yazılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: I. bileşikteki demir metali değişken değerlikli olduğundan adlandırmada metalin yükseltgenme basamağı belirtilmelidir; II. bileşikteki alüminyum ise sabit değerlikli olduğundan adlandırmada Roma rakamı kullanılmamalıdır.

Answer

Demir değişken değerlikli bir metal olduğundan adlandırmasında yükseltgenme basamağı parantez içinde Roma rakamıyla belirtilmelidir. Alüminyum ise sabit değerlikli olduğundan adlandırmasında Roma rakamı kullanılmamalıdır.

Demir (

Fe

) değişken değerlikli bir metal olduğundan

FeSO_4

bileşiğinde aldığı

+2

değerliğin adlandırmada 'Demir(II) sülfat' şeklinde Roma rakamıyla belirtilmesi gerekir. Alüminyum (

Al

) ise sabit değerlikli (

+3

) bir metal olduğundan adlandırılmasında 'Alüminyum(III) hidroksit' yerine sadece 'Alüminyum hidroksit' denilmelidir. Bu nedenle bu iki değerlendirmeyi içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

Bileşiklerin iyonik veya kovalent karakterini belirleme.

FeSO_4

Al(OH)_3

Cu_2O

SnCl_4

metal-ametal/kök yapısında olduklarından iyonik;

N_2O_3

ise ametal-ametal yapısında olduğundan kovalenttir.

İyonik ve kovalent bileşiklerin sistematik adlandırma kuralları farklıdır.

İyonik bileşiklerdeki metallerin değişken veya sabit değerlikli olma durumunu sınıflandırma.

Alüminyum (

Al

) sabit değerlikli (

+3

); demir (

Fe

), bakır (

Cu

) ve kalay (

Sn

) değişken değerlikli metallerdir.

Değişken değerlikli metallerin yükleri adlandırmada Roma rakamıyla belirtilirken, sabit değerliklilerde bu belirtilmez.

Metallerin bileşiklerdeki yükseltgenme basamaklarını (yüklerini) hesaplama.

FeSO_4

bileşiğinde demir

+2

Cu_2O

bileşiğinde bakır

+1

SnCl_4

bileşiğinde kalay

+4

yüküne sahiptir.

Değişken değerlikli metallerin adlandırılmasında kullanılacak doğru Roma rakamını belirlemek.

Seçeneklerdeki ifadeleri IUPAC kurallarına göre analiz etme.

I. bileşikte demirin yükü yazılmadığı için 'Demir sülfat' adı hatalıdır. II. bileşikte sabit değerlikli alüminyum için Roma rakamı yazıldığı için 'Alüminyum(III) hidroksit' adı hatalıdır. Bu iki durum doğru seçenekteki ifadede gerekçeleriyle doğru açıklanmıştır.

Soruda istenen doğru analizi içeren seçeneğe ulaşmak.

Key Concept

İyonik ve kovalent bileşiklerin sistematik adlandırılmasında sabit/değişken değerlikli metal kuralları ile Latince ön ek kuralları.

Question 9Question →

Kimyasal türler; atom, molekül ve iyon olmak üzere sınıflandırılır.

Buna göre, sol sütunda verilen kimyasal türleri sağ sütundaki en uygun sınıflandırma tanımları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme sırasıyla şu şekildedir: Argon (Ar) - Tek atomlu yüksüz tanecik (Atom), Oksijen (O2) - Çok atomlu element taneciği (Element molekülü), Karbondioksit (CO2) - Çok atomlu bileşik taneciği (Bileşik molekülü), Amonyum (NH4+) - Çok atomlu yüklü tanecik (Poliatomik iyon).

Doğru eşleştirmede; tek atomlu

Ar

bir atomdur; aynı tür atomlardan oluşan

O_2

element molekülüdür; farklı tür atomlardan oluşan

CO_2

bileşik molekülüdür; yüklü tanecik olan

NH_4^+

ise çok atomlu bir iyondur.

Step-by-Step Solution

Ar

taneciğinin yapısını incelemek.

Ar

tek atomlu ve nötr bir elementtir. Dolayısıyla atom sınıfına girer.

Tek çekirdekli ve yüksüz kimyasal türler atomdur.

O_2

taneciğinin yapısını incelemek.

O_2

aynı cins ametal atomlarından oluşmuş yüksüz bir gruptur. Dolayısıyla element molekülüdür.

Kovalent bağlı aynı tür atom grupları element molekülü olarak adlandırılır.

CO_2

taneciğinin yapısını incelemek.

CO_2

farklı cins ametal atomlarından oluşmuş yüksüz bir gruptur. Dolayısıyla bileşik molekülüdür.

Kovalent bağlı farklı tür atom grupları bileşik molekülü olarak adlandırılır.

NH_4^+

taneciğinin yapısını incelemek.

NH_4^+

artı yüke sahip çok atomlu bir taneciktir. Dolayısıyla poliatomik iyon (kök) sınıfındadır.

Artı veya eksi yüklü atom ya da atom grupları iyon olarak adlandırılır.

Key Concept

Kimyasal türlerin (atom, molekül, iyon) sınıflandırılması ve ayırt edilmesi.

Estimated Time:1m 0s

Question 10Question →

İyonik bileşiklerin örgü enerjisi (bağ sağlamlığı), iyonların yüklerinin çarpımı ile doğru, iyonlar arası uzaklık (yarıçapların toplamı) ile ters orantılıdır. İyonik karakter ise bağı oluşturan atomların elektronegatiflik farkı arttıkça artar.

Aşağıdaki tabloda bazı iyonik bileşiklerin Lewis yapıları, sistematik adları ve erime noktaları verilmiştir:

Bileşik	Lewis Yapısı	Sistematik Adı	Erime Noktası (°C)
$\text{MgO}$	$[\text{Mg}]^{2+} [:\ddot{\text{O}}:]^{2-}$	Magnezyum oksit	$2852$
$\text{NaF}$	$\text{Na}^+ [:\ddot{\text{F}}:]^-$	Sodyum florür	$996$
$\text{PbO}_2$	$\text{Pb}^{4+} 2[:\ddot{\text{O}}:]^{2-}$	Kurşun(IV) oksit	$290$ (bozunur)

Buna göre, tabloda yer alan bileşikler ve iyonik bağın özellikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
(Atom numaraları: $_8\text{O}$ , $_9\text{F}$ , $_{11}\text{Na}$ , $_{12}\text{Mg}$ )

\text{NaF}

bileşiğinin erime noktasının

\text{MgO}

'dan düşük olmasının nedeni,

\text{Na}

\text{F}

atomları arasındaki elektronegatiflik farkının daha az olmasıdır.

\text{MgO}

bileşiğinin Lewis yapısında elektron alışverişi tamamlandıktan sonra magnezyum iyonunun oktetini göstermek için

[\text{Mg}]^{2+}

sembolünün çevresinde sekiz nokta yer almalıdır.

\text{MgO}

bileşiğindeki iyonların yüklerinin çarpımı

\text{NaF}

'ninkinden büyük olduğu için

\text{MgO}

'nun iyonik bağ sağlamlığı ve buna bağlı olarak erime noktası daha yüksektir.

\text{PbO}_2

bileşiğinde kurşun değişken değerlikli bir metal olduğu için bileşiğin sistematik adı Kurşun(II) oksit şeklinde olmalıdır.

\text{NaF}

bileşiğinin yaygın adı yemek tuzu olarak bilinir ve bu bileşik sistematik olarak sodyum(I) florür şeklinde adlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: $\text{MgO}$ bileşiğindeki iyonların yüklerinin çarpımı $\text{NaF}$ 'ninkinden büyük olduğu için $\text{MgO}$ 'nun iyonik bağ sağlamlığı ve buna bağlı olarak erime noktası daha yüksektir.

Answer

Magnezyum oksit bileşiğindeki iyonların yüklerinin çarpımı sodyum florürdekinden büyük olduğu için magnezyum oksitin iyonik bağ sağlamlığı ve erime noktası daha yüksektir.

Magnezyum oksit bileşiğindeki iyonların yüklerinin çarpımı (

2 \times 2 = 4

), sodyum florür bileşiğindeki iyonların yüklerinin çarpımından (

1 \times 1 = 1

) daha büyüktür. Coulomb yasasına göre iyon yüklerinin çarpımı arttıkça elektrostatik çekim kuvveti dolayısıyla iyonik bağ sağlamlığı artar. Bu durum magnezyum oksitin erime noktasının sodyum florürden çok daha yüksek olmasını açıklar.

Step-by-Step Solution

İyonik bileşiklerde erime noktasını belirleyen temel faktörün iyonik bağ sağlamlığı (örgü enerjisi) olduğunu saptamak.

Erime noktası ile iyonik bağ sağlamlığı doğrudan ilişkilidir.

İyonik bağ ne kadar sağlamsa, kristal örgüyü bozup sıvıylaştırmak için o kadar fazla ısı enerjisi gerekir.

Magnezyum oksit ve sodyum florür bileşiklerinin iyon yüklerini karşılaştırmak.

Magnezyum oksit bileşiğinde iyonlar

\text{Mg}^{2+}

\text{O}^{2-}

olup yük çarpımı mutlak değerce

4

'tür. Sodyum florür bileşiğinde ise iyonlar

\text{Na}^+

\text{F}^-

olup yük çarpımı

1

'dir.

İyonik bağ sağlamlığı iyon yüklerinin çarpımıyla doğru orantılıdır.

Seçeneklerdeki diğer bilgilerin doğruluğunu test etmek.

Kurşunun yükünün

+4

olduğu (Kurşun(IV) oksit), metal katyonlarının Lewis yapısında dış katman noktalarının gösterilmeyeceği, sodyum florürün yaygın adının yemek tuzu olmadığı ve sodyum sabit değerlikli olduğu için Roma rakamı almayacağı belirlenmiştir.

Çeldirici seçeneklerin kavramsal hatalar içerdiğini kanıtlamak.

Key Concept

İyonik Bağ Sağlamlığı, Lewis Yapıları ve İyonik Bileşiklerin Adlandırılması

Question 11Question →

Kimyasal türler; atom, molekül ve iyon olarak sınıflandırılır. Bu türlerin ayırt edilmesi, formüllerinin okunması ve yapısal özelliklerinin yorumlanması kimyasal etkileşimlerin anlaşılmasında temel bir öneme sahiptir.

Buna göre, kimyasal türler ve bu türlerin sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

\text{Co}

\text{CO}

maddelerinin her ikisi de aynı kimyasal tür sınıfında yer alır ve ikisi de kobalt metalinin atomik yapısını temsil eder.

Kovalent bağ içeren bir kimyasal türde bağların polar (kutuplu) olması, bu molekülün kendisinin de her durumda polar yapıda bir kimyasal tür olmasını gerektirir.

Nötr bir atomdan katyon oluşumu sırasında elektron koparılmasıyla kimyasal tür iyon sınıfına dönüşürken, elektronlar daima en dıştaki katman yerine en son dolan en iç katmandan ayrılır.

\text{P}_4

\text{H}_2\text{O}

türlerinin her ikisi de molekül sınıfında yer almasına rağmen;

\text{P}_4

aynı tür atomlardan oluşan bir element molekülü,

\text{H}_2\text{O}

ise farklı tür atomlardan oluşan bir bileşik molekülüdür.

\text{HCl}

(tuz ruhu) ve

\text{HNO}_3

(kezzap) gibi bileşik molek��llerinin sistematik adlandırmalarında sırasıyla tuz ruhu ve kezzap isimleri kullanılır.

Show answer & explanation

Answer: $\text{P}_4$ ve $\text{H}_2\text{O}$ türlerinin her ikisi de molekül sınıfında yer almasına rağmen; $\text{P}_4$ aynı tür atomlardan oluşan bir element molekülü, $\text{H}_2\text{O}$ ise farklı tür atomlardan oluşan bir bileşik molekülüdür.

Answer

Fosfor ve su moleküllerinin her ikisinin de molekül sınıfında yer aldığını, fosfor molekülünün aynı tür atomlardan oluştuğu için element molekülü, su molekülünün ise farklı tür atomlardan oluştuğu için bileşik molekülü olduğunu belirten ifade doğrudur.

Fosfor molekülü sadece aynı tür ametal atomlarından oluştuğu için bir element molekülüdür. Su molekülü ise farklı tür ametal atomlarından meydana geldiği için bir bileşik molekülüdür. Her iki yapı da kovalent bağlarla bir arada tutulan bağımsız atom grupları olduğundan molekül sınıfında yer alır ve bu ifade tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

Kimyasal tür tanımlarını yapın.

Atom, elementin özelliğini gösteren en küçük yapı taşıdır. Molekül, kovalent bağlarla bağlı atom grubudur. İyon ise yüklü taneciktir.

Maddelerin hangi kimyasal tür sınıfına girdiğini belirlemek için temel kuralları anımsamak gerekir.

Seçeneklerdeki örneklerin kimyasal türlerini analiz edin.

P4 tek tür ametal atomu içerdiği için element molekülü, H2O farklı tür ametal atomları içerdiği için bileşik molekülüdür. Co bir atomdur, CO ise bir moleküldür.

Element sembollerinin büyük-küçük harf yazımına dikkat ederek molekül ve atom ayrımı doğrulanır.

Doğru sınıflandırma ifadesini seçin.

P4 ve H2O örneklerinin molekül sınıfında yer aldığı ve sırasıyla element ile bileşik molekülü olarak doğru ayrıldığı doğrulanır.

Sınıflandırmanın doğruluğunu bilimsel gerekçesiyle eşleştirmek hedeflenir.

Key Concept

Kimyasal türlerin (atom, molekül, iyon) sınıflandırılması ve element molekülü ile bileşik molekülünün ayırt edilmesi.

Question 12Question →

Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, bağın sağlamlığına göre güçlü etkileşimler (kimyasal bağlar) ve zayıf etkileşimler (fiziksel etkileşimler) olmak üzere sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki etkileşim türlerinden hangisi güçlü etkileşimler sınıfında yer alır?

Hidrojen bağı

Kovalent bağ

Dipol-dipol etkileşimi

İyon-dipol etkileşimi

London kuvvetleri

Show answer & explanation

Answer: Kovalent bağ

Answer

Kovalent ba��

Kovalent bağ, ametal atomlarının elektronlarını ortaklaşa kullanması sonucu atomlar arasında oluşan güçlü (kimyasal) bir etkileşimdir. Bu nedenle güçlü etkileşimler sınıfında yer alır.

Step-by-Step Solution

Kimyasal türler arası etkileşimlerin sınıflandırma kurallarını göz önünde bulundurun.

Etkileşimler bağın sağlamlı��ına göre güçlü etkileşimler (kimyasal bağlar) ve zayıf etkileşimler (fiziksel etkileşimler) olarak iki ana gruba ayrılır.

Etkileşimlerin sınıflandırılmasını doğru yapabilmek için temel teoriyi uygulamak gerekir.

Seçeneklerde verilen etkileşim türlerini sınıflarına göre ayrıştırın.

Kovalent bağ güçlü etkileşim sınıfındayken; hidrojen bağı, dipol-dipol, iyon-dipol ve London kuvvetleri zayıf etkileşim sınıfındadır.

Güçlü etkileşim olan tek seçeneği tespit etmek sorunun çözümünü sağlar.

Key Concept

Kimyasal türler arası etkileşimlerin sınıflandırılması

Estimated Time:45s

Question 13Question →

Kimyasal türler arası etkileşimlerin sınıflandırılmasında genellikle bağ enerjileri temel alınır. Bağ enerjisi $40\text{ kJ/mol}$ sınırının altındaysa zayıf (fiziksel), üstündeyse güçlü (kimyasal) etkileşim olarak kabul edilir. Ancak zayıf etkileşimlerin kopması için gereken enerjinin bu sınırın üzerinde olduğu veya güçlü etkileşimler için daha düşük enerji gerektiği bazı istisnai durumlar da bulunur.

Buna göre, aşağıda verilen değişimlerde kopan etkileşim türlerini en uygun sınıflandırma adıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Suyun buharlaşmasında kopan etkileşim Hidrojen bağıyla, sodyum klorürün iyonlarına ayrışması İyonik bağla, argonun gaz fazına geçmesi London kuvvetleriyle ve hidrojen florürün atomlarına ayrışması Polar kovalent bağla eşleşir.

Doğru eşleştirmede her bir olay kendi fiziksel/kimyasal doğasına ve kopan bağın türüne uygun şekilde sınıflandırılmıştır. Suyun buharlaşması hidrojen bağıyla, sodyum klorür ayrışması iyonik bağla, argon buharlaşması London kuvvetleriyle ve hidrojen florürün atomlaşması polar kovalent bağla eşleşir.

Step-by-Step Solution

Verilen olayların fiziksel mi yoksa kimyasal mı olduğunu belirleyin.

Suyun buharlaşması ve argonun sıvıdan gaz fazına geçmesi fiziksel; sodyum klorür ve hidrojen florürün bileşenlerine ayrışması ise kimyasal olaylardır.

Fiziksel olaylarda zayıf etkileşimler koparken, kimyasal olaylarda güçlü etkileşimler (kimyasal bağlar) kopar.

Fiziksel olaylardaki zayıf etkileşim türlerini teşhis edin.

Su molekülleri arasında etkin olan kuvvet hidrojen bağıdır. Argon atomları apolar olduğundan aralarında sadece indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol (London) kuvvetleri etkindir.

Polar moleküllerde F, O, N atomlarına doğrudan bağlı H atomu varsa hidrojen bağı kurulur. Soygazlarda ise sadece London çekimleri bulunur.

Kimyasal olaylardaki güçlü etkileşim türlerini teşhis edin.

Sodyum klorür katısı metal ve ametal atomlarından oluşan iyonik bir bileşiktir, dolayısıyla iyonik bağ içerir. Hidrojen florür molekülü farklı ametal atomlarından oluştuğu için atomlar arasında polar kovalent bağ bulunur.

Metal-ametal arasında elektron alışverişiyle iyonik, ametal-ametal arasında elektron ortaklaşmasıyla kovalent bağ oluşur.

Elde edilen bilgiler doğrultusunda sol taraftaki maddeleri sağ taraftaki en uygun etkileşim türleriyle eşleştirin.

İlgili maddeler sırasıyla Hidrojen bağı, İyonik bağ, London kuvvetleri ve Polar kovalent bağ ile eşleşir.

Her olayın gerektirdiği enerji ve tanecik yapısı doğru etkileşim sınıfıyla örtüşmektedir.

Key Concept

Kimyasal türler arası etkileşimlerin güçlü (kimyasal) ve zayıf (fiziksel) olarak sınıflandırılması, bağ enerjisi kriteri ve istisnaları.

Estimated Time:2m 0s

Question 14Question →

Aşağıda iyonik bileşiklerin bazı fiziksel özellikleri ve bu özelliklerin açıklamaları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki özellikleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İyonik katıların yüksek erime noktası zıt yüklü iyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekimle; sert ve kırılgan yapı darbe etkisiyle aynı yüklü iyonların birbirini itmesiyle; sıvı hâldeki iletkenlik ise ısı etkisiyle iyonların serbestçe hareket edebilmesiyle eşleşir.

İyonik katıların erime noktalarının yüksekliği zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekim gücüyle, kırılganlıkları darbe anında benzer yüklerin birbirini itmesiyle, sıvı hâldeki iletkenlikleri ise serbest hareket edebilen iyonların varlığıyla açıklanır.

Step-by-Step Solution

Erime noktasının yüksek olma nedenini belirleme

Güçlü elektrostatik çekim kuvvetleri yüksek erime noktasına yol açar.

Çekim kuvveti ne kadar güçlüyse, bağları zayıflatıp erimeyi sağlamak için gereken ısı enerjisi o kadar fazla olur.

Sertlik ve kırılganlık ilişkisini açıklama

Kristal tabakasındaki kayma sonucu oluşan yük itmesi kırılganlığa sebep olur.

Dış darbeyle aynı yüklü iyonlar karşı karşıya gelir ve birbirini iter.

Elektriksel iletkenliğin koşulunu analiz etme

Sıvı hâldeki iyon hareketi elektrik iletimini sağlar.

Elektrik iletkenliği için serbest hareketli yüklü taneciklerin bulunması zorunludur.

Key Concept

İyonik Bileşiklerin Fiziksel Özellikleri

Question 15Question →

Aşağıdaki tabloda bazı iyonik bileşikler ve bu bileşiklere ait bazı özellikler verilmiştir:

Bileşik Formülü	Bileşikteki İyonlar	Erime Noktas�� (°C)	Oda Koşullarında İletkenlik
$NaCl$	$Na^+$ , $Cl^-$	801	İletmez
$MgO$	$Mg^{2+}$ , $O^{2-}$	2852	İletmez
$FeCl_2$	$Fe^{2+}$ , $Cl^-$	677	İletmez

Buna göre, tabloda verilen bileşikler ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
(Atom numaraları: $_8O$ , $_{11}Na$ , $_{12}Mg$ , $_{17}Cl$ )

Tabloda verilen

FeCl_2

bileşiğindeki katyon değişken değerlikli bir geçiş metali olmasına rağmen, bileşiğin sistematik adı 'Demir klorür' şeklinde belirtilir.

NaCl

bileşiğinin Lewis yapısı gösterilirken, katyonun elektron dizilimini sembolize etmek için sodyum iyonu

[Na\cdot]^+

şeklinde yazılır.

İyon yükleri çarpımı daha büyük olan

MgO

bileşiğinin iyonik bağ sağlamlığı

NaCl

bileşiğinden daha fazla olduğu için erime noktası daha yüksektir.

NaCl

bileşiği yaygın adıyla 'tuz ruhu' olarak bilinir ve oda koşullarında katı hâlde elektrik akımını iletir.

Tablodaki

FeCl_2

bileşiğinde bulunan

Fe

sembolü flor atomunu temsil ettiğinden, bileşik florür tuzu sınıfında yer alır.

Show answer & explanation

Answer: İyon yükleri çarpımı daha büyük olan $MgO$ bileşiğinin iyonik bağ sağlamlığı $NaCl$ bileşiğinden daha fazla olduğu için erime noktası daha yüksektir.

Answer

İyon yükleri çarpımı daha büyük olan magnezyum oksit bileşiğinin iyonik bağ sağlamlığı sodyum klorür bileşiğinden daha fazla olduğu için erime noktası daha yüksektir.

İyonik bileşiklerde iyonik bağ sağlamlığı (örgü enerjisi), iyonların yüklerinin çarpımı ile doğru, iyonlar arasındaki uzaklık (yarıçapların toplamı) ile ters orantılıdır. Magnezyum oksit bileşiğindeki iyonların yükleri

+2

-2

(yük çarpımı 4), sodyum klorür bileşiğindeki iyonların yükleri ise

+1

-1

'dir (yük çarpımı 1). İyon yükleri çarpımı daha büyük olan magnezyum oksit bileşiğindeki iyonik bağlar, sodyum klorüre göre çok daha sağlamdır. Bu nedenle magnezyum oksit bileşiğinin erime noktası sodyum klorürün erime noktasından çok daha yüksektir.

Step-by-Step Solution

İyonik bağ sağlamlığı ve erime noktası arasındaki ilişkiyi belirlemek.

İyonik bağ sağlamlığı (örgü energisi), iyonların yüklerinin çarpımı ile doğru, iyonlar arası uzaklık (yarıçaplar toplamı) ile ters orantılıdır.

Bileşiklerin erime noktalarını karşılaştırabilmek için bağ sağlamlıklarını analiz etmek gerekir.

NaCl

MgO

bileşiklerinin iyon yüklerini karşılaştırmak.

MgO

bileşiğinde iyon yükleri

+2

-2

olup çarpımları 4'tür.

NaCl

bileşiğinde iyon yükleri

+1

-1

olup çarpımları 1'dir.

Yük çarpımı arttıkça iyonlar arası elektrostatik çekim kuvveti ve dolayısıyla bağ sağlamlığı artar.

Erime noktası verilerini bağ sağlamlığı ile ilişkilendirmek.

Bağ sağlamlığı daha fazla olan

MgO

bileşiğinin erime noktası (

2852\ ^\circ\text{C}

NaCl

bileşiğinin erime noktasından (

801\ ^\circ\text{C}

) belirgin şekilde daha yüksektir.

Güçlü etkileşimleri koparmak için daha fazla ısı enerjisi gerektiğinden bağ sağlamlığı yüksek olan bileşiklerin erime noktaları da yüksek olur.

Key Concept

İyonik Bileşiklerin Fiziksel Özellikleri ve Bağ Sağlamlığı

Question 16Question →

Demir ( $Fe$ ) geçiş metalinin klor ( $Cl$ ) ametali ile oluşturduğu kararlı iyonik bileşiklerden birinin formülü $FeCl_2$ 'dir.

Buna göre, bu bileşiğin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?

Demir(II) klorür

Demir klorür

Demir(III) klorür

Demir diklorür

Demir(II) klorat

Show answer & explanation

Answer: Demir(II) klorür

Answer

Bileşiğin sistematik adı Demir(II) klorür şeklindedir.

Bileşikteki klor iyonu

-1

yüklüdür. İki klor iyonunun toplam yükü

-2

olduğundan, bileşiğin nötr yapısını korumak için demir iyonu

+2

yüke sahip olmalıdır. Değişken değerlikli metallerin adlandırılmasında metalin yükü parantez içinde Roma rakamıyla belirtildiğinden, doğru adlandırma Demir(II) klorür şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Bileşikteki iyonların yüklerini belirleme.

Klor (

Cl

) ametali 7A grubunda yer aldığından iyonik bileşiklerinde

-1

değerlik (

Cl^-

) alır. Bileşik nötr (

FeCl_2

) olduğundan, demir (

Fe

) iyonunun yükü

+2

(

Fe^{2+}

) olarak bulunur.

İyonik bileşiklerde toplam yükün sıfır olması kuralını uygulamak için.

Metal iyonunun adlandırılması.

Demir (

Fe

), farklı pozitif değerlikler alabilen bir geçiş metali olduğundan adlandırılırken aldığı yük parantez içinde Roma rakamıyla yazılır: Demir(II).

Geçiş metallerinin oluşturduğu bileşiklerin adlandırma kurallarına uymak için.

Metal ve ametal adlarının birleştirilmesi.

Metal adı + (Roma rakamı ile değerlik) + ametal adı (klorür) birleştirilerek bileşiğin adı Demir(II) klorür olarak yazılır.

Bileşiğin sistematik adlandırmasını tamamlamak için.

Key Concept

Değişken değerlikli geçiş metallerinin oluşturduğu iyonik bileşiklerin adlandırılması

Question 17Question →

İyonik yapılı bileşikler katı hâldeyken elektrik akımını iletmezken, sıvı hâle getirildiklerinde ya da sulu çözeltileri hazırlandığında elektrik akımını iletmektedir.

True

False

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

İyonik bileşikler katı hâlde serbest iyon barındırmadıklarından yalıtkandır; ancak sıvı hâlde ve sulu çözeltilerinde serbestçe hareket eden iyonlar aracılığıyla elektrik akımını iletirler. Bu nedenle ifade doğrudur.

Elektriksel iletkenliğin gerçekleşebilmesi için serbest yük taşıyıcıların olması gerekir. İyonik katılarda iyonlar sabit konumda olduğundan katı hâlde elektrik iletilmez; sıvı hâlde ve sulu çözeltide ise serbest iyonlar sayesinde iletkenlik gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

Katı hâldeki iyonik bileşiklerin yapısını değerlendirmek

İyonik kristal örgüde iyonlar sabit konumlardadır ve serbestçe hareket edemezler.

Elektrik akımının iletilebilmesi için hareketli yük taşıyıcıların bulunması gerekir.

Sıvı (erimiş) hâldeki ve sulu çözeltideki yapıyı incelemek

Eritme veya suda çözme işlemleri sonucunda iyonlar arası çekim kuvvetleri kırılarak serbest hareketli iyonlar oluşur.

Isı veya su molekülleri iyonları kristal örgüden kurtarır.

Elektriksel iletkenlik durumunu karara bağlamak

İyonik bileşikler katı hâlde iletmez, sıvı ve çözelti hâlinde iletir.

Elektrik iletkenliği sıvı ve çözelti fazlarındaki serbest iyonların hareketiyle gerçekleşir.

Key Concept

İyonik bileşiklerin katı, sıvı ve sulu çözelti hâllerindeki elektriksel iletkenliği

Estimated Time:45s

Question 18Question →

$_1\text{H}$ ve $_7\text{N}$ element atomlarının oluşturduğu $\text{NH}_3$ molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Merkez atomu olan azot (

\text{N}

) oktetini, hidrojen (

\text{H}

) ise dubletini tamamlamıştır.

Moleküldeki

\text{N}-\text{H}

bağları polar kovalent iken,

\text{NH}_3

molekülü apolardır.

\text{NH}_3

molekülünün yapısındaki azot ve hidrojen atomları arasında hidrojen bağı bulunur.

Moleküldeki atomlar arasında 3 tane apolar kovalent bağ bulunur.

\text{NH}_3

bileşiğinin yaygın adı kezzaptır.

Show answer & explanation

Answer: Merkez atomu olan azot ( $\text{N}$ ) oktetini, hidrojen ( $\text{H}$ ) ise dubletini tamamlamıştır.

Answer

Merkez atomu olan azot (N) oktetini, hidrojen (H) ise dubletini tamamlamıştır.

Merkez atomu olan azot (

\text{N}

) atomu, son katmanındaki 5 elektronunu hidrojenlerle 3 kovalent bağ yaparak 8'e tamamlar ve oktet kuralına uyar. Hidrojen (

\text{H}

) atomları ise azotla 1 kovalent bağ kurarak tek katmanındaki elektron sayısını 2'ye tamamlar ve dublet kuralına uyar.

Step-by-Step Solution

Elementlerin katman elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını belirleyin.

_7\text{N}: 2, 5

(değerlik elektron sayısı 5),

_1\text{H}: 1

(değerlik elektron sayısı 1)

Lewis yapısını çizmek ve bağ oluşumunu anlamak için elementlerin değerlik elektron sayılarını bilmek gerekir.

Elementlerin kararlı yapıya ulaşmak için kaçar bağ yapacağını ve Lewis yapısını belirleyin.

Azot atomu 3 bağ yaparak son katmanını 8'e (oktet) tamamlar ve 1 çift ortaklanmamış elektron barındırır. Hidrojen atomları ise 1'er bağ yaparak katmanlarını 2'ye (dublet) tamamlar.

Atomların oktet veya dublet kurallarına uyup uymadığını kontrol etmek için bağ sayıları ve elektron paylaşımları incelenmelidir.

Seçenekleri analiz ederek doğru ifadeyi tespit edin.

Merkez atomu olan azot atomunun oktetini, hidrojen atomunun ise dubletini tamamladığı ifadesi doğrudur.

Diğer seçeneklerdeki ifadeler sırasıyla molekül polarlığı, bağ türü ve bileşik adı konularında hatalı bilgiler içermektedir.

Key Concept

Kovalent bağ oluşumu, Lewis yapıları, oktet ve dublet kuralları

Estimated Time:1m 0s

Question 19Question →

Geçiş metalleri, bileşiklerinde farklı pozitif yükseltgenme basamaklarına sahip olabilirler. Bu nedenle geçiş metallerinin oluşturduğu iyonik bileşikler adlandırılırken metalin adından sonra parantez içinde yükseltgenme basamağı Roma rakamıyla belirtilir.

Buna göre, sol sütundaki iyonik bileşik formüllerini sağ sütundaki doğru sistematik adlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

PbO_2

ile Kurşun(IV) oksit,

Fe_2(SO_4)_3

ile Demir(III) sülfat,

Cu_2O

ile Bakır(I) oksit,

Sn(CO_3)_2

ile Kalay(IV) karbonat e��leşir.

Bileşiklerdeki metal iyonlarının yükseltgenme basamakları doğru hesaplandığında;

PbO_2

Kurşun(IV) oksit ile,

Fe_2(SO_4)_3

Demir(III) sülfat ile,

Cu_2O

Bakır(I) oksit ile ve

Sn(CO_3)_2

Kalay(IV) karbonat ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

Bileşiklerde bulunan anyonların (oksijen ve çok atomlu kök iyonlar) sabit olan iyon yüklerini belirlemek.

Oksijen iyonu

O^{2-}

, sülfat iyonu

SO_4^{2-}

, karbonat iyonu

CO_3^{2-}

yüklerine sahiptir.

Geçiş metallerinin iyon yüklerini bulabilmek için yanlarındaki anyonların yüklerinin bilinmesi gerekir.

Bileşiklerin elektriksel nötrlük kuralını kullanarak geçiş metallerinin iyon yüklerini (yükseltgenme basamaklarını) hesaplamak.

PbO_2

bileşiğinde kurşun

+4

Fe_2(SO_4)_3

bileşiğinde demir

+3

Cu_2O

bileşiğinde bakır

+1

Sn(CO_3)_2

bileşiğinde kalay

+4

yükseltgenme basamağına sahiptir.

İyonik bileşiklerde katyon ve anyonların yükleri toplamı sıfıra eşittir.

Metal adının yanına hesaplanan iyon yükünü parantez içinde Roma rakamıyla yazıp anyon adıyla birleştirerek adlandırma yapmak ve eşleştirmek.

Eşleşmeler şu şekildedir:

PbO_2

-> Kurşun(IV) oksit,

Fe_2(SO_4)_3

-> Demir(III) sülfat,

Cu_2O

-> Bakır(I) oksit,

Sn(CO_3)_2

-> Kalay(IV) karbonat.

Değişken değerlikli metallerin oluşturduğu iyonik bileşikler adlandırılırken metalin iyon yükünün belirtilmesi kuraldır.

Key Concept

Değişken değerlikli geçiş metallerinin iyonik bileşiklerinde iyon yüklerinin hesaplanması ve sistematik adlandırma kuralları.

Question 20Question →

Aynı dış basınç altında bulunan $H_2O$ (su), $H_2S$ (hidrojen sülfür) ve $CH_4$ (metan) bileşiklerinin kaynama noktalarını en yüksek olandan en düşük olana doğru nasıl sıralarsınız?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Maddelerin kaynama noktaları en yüksekten en düşüğe doğru sıralandığında su (

H_2O

), hidrojen sülfür (

H_2S

) ve metan (

CH_4

) şeklinde olur.

Bileşiklerin kaynama noktaları moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne göre belirlenir.

H_2O

moleküllerinde hidrojen bağı, polar olan

H_2S

moleküllerinde dipol-dipol etkileşimi, apolar olan

CH_4

moleküllerinde ise en zayıf etkileşim türü olan London kuvvetleri etkindir. Bu etkileşim güçlerine göre sıralama

H_2O > H_2S > CH_4

şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Maddelerin molekül polarlıklarını ve moleküller arası ana etkileşim türlerini belirleyin.

H_2O

moleküllerinde hidrojen bağı, polar olan

H_2S

moleküllerinde dipol-dipol etkileşimi, apolar olan

CH_4

moleküllerinde ise sadece London kuvvetleri etkindir.

Kaynama noktası gibi fiziksel özellikler moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne doğrudan bağlıdır.

Belirlenen moleküller arası etkileşimlerin göreceli güçlerini karşılaştırın.

Zayıf etkileşimlerin güç sıralaması genel olarak Hidrojen bağı > Dipol-dipol etkileşimi > London kuvvetleri şeklindedir.

Elektronegatifliği yüksek F, O, N atomlarına bağlı hidrojen atomlarının oluşturduğu hidrojen bağı, diğer van der Waals etkileşimlerine kıyasla belirgin şekilde daha güçlüdür.

Karşılaştırma sonucuna göre kaynama noktalarını en yüksekten en düşüğe doğru sıralayın.

Sıralama

H_2O > H_2S > CH_4

olur.

Moleküller arası çekim kuvveti ne kadar güçlü ise maddenin sıvı fazdan gaz fazına geçmesi için gereken enerji o kadar fazla olur ve kaynama noktası yükselir.

Key Concept

Hidrojen bağları, dipol-dipol ve London kuvvetlerine göre daha güçlü zayıf etkileşimlerdir ve bulundukları maddelerin kaynama noktalarını belirgin şekilde artırırlar.

Page 1 / 4Next

Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept