Problemler

270 soru

Soru 261Soru

Bir dezenfektan üreticisi, alkol oranı %80\%80 olan AA litrelik bir karışım ile alkol oranı %30\%30 olan BB litrelik bir karışımı karıştırarak alkol oranı %50\%50 olan yeni bir dezenfektan elde etmek istiyor. Ancak üretici, bu karışımların miktarlarını değiştirmeden yanlışlıkla alkol oranı %60\%60 olan AA litrelik başka bir karışım ile alkol oranı %40\%40 olan BB litrelik başka bir karışımı karıştırıyor.

Buna göre, yanl��şlıkla elde edilen bu yeni dezenfektan karışımının alkol oranı yüzde kaç olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Yanlışlıkla elde edilen yeni dezenfektan karışımının alkol oranı %48 olur.
Doğru seçenekte belirtilen %48 oranı, hedeflenen karışımdan elde edilen 3A = 2B bağıntısı kullanılarak hatalı karışımdaki alkol miktarının toplam hacme oranlanmasıyla doğru bir şekilde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki hedeflenen karışımdan A ve B miktarları arasındaki bağıntıyı kurun.
80A+30B=50(A+B)    30A=20B    3A=2B80 \cdot A + 30 \cdot B = 50 \cdot (A + B) \implies 30A = 20B \implies 3A = 2B
Karışım oranları ve miktarları kullanılarak toplam alkol miktarının toplam hacme oranı hedeflenen yüzdeyi vermelidir.
2
Miktarlar arasındaki bağıntıdan yararlanarak A ve B değerlerini ortak bir parametre cinsinden yazın.
3A=2B3A = 2B eşitliğinden A=2kA = 2k ve B=3kB = 3k (k pozitif bir gerçel sayıdır) elde edilir.
İkinci karışımdaki ağırlıklı ortalamayı hesaplayabilmek için hacimleri tek bir değişken türünden ifade etmek gerekir.
3
Yanlışlıkla hazırlanan yeni dezenfektan karışımının toplam alkol oranını hesaplayın.
Yeni karışımın alkol oranı: 60A+40BA+B=602k+403k2k+3k=120k+120k5k=240k5k=48\frac{60 \cdot A + 40 \cdot B}{A + B} = \frac{60 \cdot 2k + 40 \cdot 3k}{2k + 3k} = \frac{120k + 120k}{5k} = \frac{240k}{5k} = 48 yani %48\%48 olarak bulunur.
Hatalı hazırlanan dezenfektanda kullanılan yeni alkol oranları ile belirlenen hacim oranları bir araya getirilerek son karışım oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Karışımların birleştirilmesinde ağırlıklı ortalama hesabı ve değişkenler arası oran kurma.
Soru 262Soru

Bir su deposunun temizliğini; Hakan tek başına 1212 saatte, Murat ise tek başına 1818 saatte tamamlayabilmektedir. Hakan temizliğe tek başına başladıktan 22 saat sonra Murat da ona katılmış ve birlikte işi tamamlamışlardır. Buna göre, su deposunun tamamının temizlenmesi toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Su deposunun tamamının temizlenmesi toplam 8 saat sürmüştür.
Temizliğin tamamı Hakan'ın tek başına çalıştığı 2 saat ve Murat ile birlikte çalıştıkları 6 saatin toplamı olan 8 saatte bitmiştir. Hakan 8 saatte işin 812=23\frac{8}{12} = \frac{2}{3}'ünü, Murat ise 6 saatte işin 618=13\frac{6}{18} = \frac{1}{3}'ünü bitirmiş ve toplamda işin tamamı (11) tamamlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin birim zamandaki (1 saatteki) iş yapma hızlarını belirleme.
Hakan'ın saatlik hızı 112\frac{1}{12}, Murat'ın saatlik hızı 118\frac{1}{18}'dir.
İşçi problemlerinde toplam iş süresini bulmak için öncelikle birim zamandaki hızlar belirlenir.
2
Hakan'ın tek başına çalıştığı ilk 2 saatte yaptığı iş miktarını ve kalan işi hesaplama.
Hakan 2 saatte 2×112=162 \times \frac{1}{12} = \frac{1}{6} oranında iş yapar. Geriye kalan iş 116=561 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6} olur.
Murat katılmadan önce Hakan'ın tek başına ne kadar iş bitirdiğini bulmamız gerekir.
3
Hakan ve Murat'ın birlikte çalışarak kalan işi kaç saatte bitireceğini bulma.
Birlikte saatlik çalışma hızları 112+118=536\frac{1}{12} + \frac{1}{18} = \frac{5}{36}'dır. Kalan işin bitme süresi tt ise t×536=56    t=6t \times \frac{5}{36} = \frac{5}{6} \implies t = 6 saat bulunur.
Geri kalan işin ortaklaşa ne kadar sürede tamamlanacağını belirlemek için.
4
Toplam temizlik süresini hesaplama.
Toplam süre = 2+6=82 + 6 = 8 saattir.
İşin başından sonuna kadar geçen toplam süreyi bulmak için Hakan'ın tek başına çalıştığı süre ile birlikte çalıştıkları süreyi toplarız.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan işlerin toplanması ve işin zamana göre paylaşılması.
Soru 263Soru

Fındık ve bademden oluşan bir kuruyemiş karışımındaki fındık oranı ağırlıkça %40\%40'tır. Bu karışıma 120120 gram badem ve bir miktar fındık eklendiğinde, yeni karışımın a��ırlığı başlangıçtaki karışımın ağırlığının 22 katı olmakta ve karışımdaki fındık oranı %45\%45'e çıkmaktadır.

Buna göre, karışıma sonradan eklenen fındık miktarı kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Karışıma sonradan eklenen fındık miktarı 120 gramdır.
Doğru seçenekteki 120 gram fındık miktarı, karışımın başlangıç ağırlığı olan 240 gram ile eklenen badem ve fındık miktarlarının toplam ağırlık üzerindeki iki kat artış ilişkisini ve yüzde 45 olan son fındık oranını tam olarak sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki karışımın toplam ağırlığına xx gram diyerek fındık ve badem miktarlarını belirlemek.
Başlangıçtaki fındık miktarı 04x0{}4x gram, badem miktarı ise 06x0{}6x gram olur.
Karışımdaki bileşenlerin başlangıç ağırlıklarını bilinmeyen cinsinden ifade etmek için.
2
Karışıma eklenen badem (120120 gram) ve fındık (yy gram) miktarlarını kullanarak toplam ağırlık ilişkisini kurmak.
x+120+y=2x    x=y+120x + 120 + y = 2x \implies x = y + 120 denklemi elde edilir.
Yeni karışımın ağırlığının başlangıçtaki ağırlığın 2 katı olduğu bilgisini matematiksel olarak ifade etmek için.
3
Yeni karışımdaki fındık oranını %45\%45 yapan denklemi kurmak.
04x+y2x=045    04x+y=09x    y=05x\frac{0{}4x + y}{2x} = 0{}45 \implies 0{}4x + y = 0{}9x \implies y = 0{}5x elde edilir.
Eklemelerden sonraki fındık miktarının yeni toplam ağırlığa oranını kullanmak için.
4
Elde edilen x=y+120x = y + 120 ve y=05xy = 0{}5x denklemlerini ortak çözerek yy değerini bulmak.
x=2y    2y=y+120    y=120x = 2y \implies 2y = y + 120 \implies y = 120 bulunur.
Eklenen fındık miktarını (yy) hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Karışım Problemleri ve Denklem Kurma
Soru 264Soru

Bir okul kütüphanesinin duvarlarını boyama işini; Deniz tek başına 2020 saatte, Eylül ise tek başına 3030 saatte tamamlayabilmektedir. İkisi birlikte boyama işine başladıktan 66 saat sonra Deniz işi bırakıyor. Kalan kısmı Eylül tek başına tamamlıyor. Buna göre, kütüphanenin boyanması işi toplam kaç saatte tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

Kütüphanenin boyanması işi toplam 21 saatte tamamlanmıştır.
Deniz ve Eylül birlikte çalıştıklarında 1 saatte işin 112\frac{1}{12}'sini bitirirler. 6 saatte işin yarısı tamamlanır. Kalan yarım işi Eylül tek başına 15 saatte tamamlar. Birlikte çalışılan 6 saat ile Eylül'ün tek başına çalıştığı 15 saat toplandığında işin tamamı 21 saatte biter. Dolayısıyla doğru cevap 21 saat olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Deniz ve Eylül'ün 1 saatte yapabildikleri iş miktarlarını (çalışma hızlarını) rasyonel olarak belirlemek.
Deniz 1 saatte işin 120\frac{1}{20}'sini, Eylül ise 130\frac{1}{30}'unu yapar.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden denklem kurulur.
2
Birlikte çalıştıkları 6 saat boyunca işin ne kadarının bittiğini hesaplamak.
6×(120+130)=6×(3+260)=6×560=3060=126 \times \left(\frac{1}{20} + \frac{1}{30}\right) = 6 \times \left(\frac{3+2}{60}\right) = 6 \times \frac{5}{60} = \frac{30}{60} = \frac{1}{2}'si tamamlanmıştır.
Birlikte yapılan toplam iş miktarını bulmak için hızlar toplanır ve çalışma süresiyle çarpılır.
3
Geriye kalan iş miktarını bulmak.
112=121 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}'si kalmıştır.
İşin tamamı 1 bütün kabul edilerek biten kısım çıkarılır.
4
Eylül'ün kalan yarım işi tek başına kaç saatte bitireceğini hesaplamak.
12÷130=15\frac{1}{2} \div \frac{1}{30} = 15 saat.
Kalan iş miktarı, işçinin birim zamandaki iş yapma hızına bölünerek gereken süre bulunur.
5
İşin tamamlanması için geçen toplam süreyi bulmak.
6+15=216 + 15 = 21 saat.
İlk aşamadaki birlikte çalışma süresi ile Eylül'ün tek başına çalıştığı süre toplanır.

Anahtar Kavram

İşçilerin birim zamandaki iş yapma kapasitelerini belirleyerek parça-bütün ilişkisi üzerinden ortak çalışma denklemleri kurmak.
Soru 265Soru

Bir tekstil atölyesinde bulunan iki özdeş dokuma makinesi, birlikte çalışarak belirli bir siparişi 99 saatte tamamlayabilmektedir. Makinelerden birinin çalışma hızı %20\%20 artırılıp diğerinin çalışma hızı %40\%40 azaltılırsa, bu iki makine aynı siparişi birlikte kaç saatte tamamlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1010

Cevap

Sipariş yeni çalışma hızlarıyla birlikte 10 saatte tamamlanır.
Doğru cevap 10 saattir. Makinelerin başlangıç hızları vv kabul edildiğinde, toplam iş 18v18v birim olur. Hız değişimleri uygulandıktan sonra makinelerin yeni hızları sırasıyla 1,2v1,2v ve 0,6v0,6v olur. İki makinenin yeni toplam hızı 1,8v1,8v olacağından, işin tamamlanma süresi 18v/1,8v=1018v / 1,8v = 10 saat olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin başlangıçtaki hızlarını ve toplam iş miktarını belirleme.
Her bir makinenin çalışma hızı vv olsun. İki özdeş makinenin toplam hızı 2v2v olur. İş 99 saatte bittiğine göre, toplam iş miktarı: I˙s¸=2v×9=18v\text{İş} = 2v \times 9 = 18v birimdir.
İşçi problemlerinde hıza bağlı denklem kurabilmek için toplam iş miktarını belirlemek gerekir.
2
Makinelerin yeni çalışma hızlarını hesaplama.
Birinci makinenin hızı %20\%20 artırıldığında yeni hızı: v1=v+0,20v=1,2vv_1 = v + 0,20v = 1,2v olur. İkinci makinenin hızı %40\%40 azaltıldığında yeni hızı: v2=v0,40v=0,6vv_2 = v - 0,40v = 0,6v olur.
Yüzdesel değişimler kullanılarak makinelerin yeni birim zamandaki iş kapasiteleri bulunur.
3
Yeni ortak çalışma hızıyla işin tamamlanma süresini bulma.
Makinelerin yeni toplam hızı: vyeni=1,2v+0,6v=1,8vv_{\text{yeni}} = 1,2v + 0,6v = 1,8v olur. Aynı siparişin yeni tamamlanma süresi tt olsun: t=18v1,8v=10t = \frac{18v}{1,8v} = 10 saat olarak bulunur.
Toplam iş miktarı yeni ortak çalışma hızına bölünerek sürenin bulunması sağlanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma hızının (kapasitenin) değişmesi durumunda toplam iş miktarının sabit tutularak yeni bitirme s��resinin ters orantı veya hız denklemi ile hesaplanması.

İpuçları

1
Makinelerin özdeş olduğunu kullanarak başlangıçta her birinin işi tek başına bitirme süresini veya çalışma hızını (vv) belirleyin.
2
Makinelerin hız değişimlerini (1,2v1,2v ve 0,6v0,6v) uyguladıktan sonra yeni toplam çalışma hızlarını bulun.
3
Yeni toplam çalışma hızını kullanarak toplam iş miktarını (18v18v) bu yeni hıza bölün.

Daha Fazla Pratik

Farklı hızlardaki iki işçinin çalışma hızlarının değiştirildiği benzer bir problem çözerek kavramı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, makinelerin tek başlarına işi bitirme süreleri üzerinden de çözüme ulaşılabilir. İki makine birlikte 99 saatte bitiriyorsa, özdeş oldukları için her biri tek başına bu işi 1818 saatte bitirir. Birinci makinenin hızı %20\%20 artarsa işi bitirme süresi ters orantılı olarak 181,2=15\frac{18}{1,2} = 15 saat olur. İkinci makinenin hızı %40\%40 azalırsa işi bitirme süresi 180,6=30\frac{18}{0,6} = 30 saat olur. İkisi birlikte yeni hızlarıyla işi 1t=115+130    1t=330=110    t=10\frac{1}{t} = \frac{1}{15} + \frac{1}{30} \implies \frac{1}{t} = \frac{3}{30} = \frac{1}{10} \implies t = 10 saatte tamamlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 266Soru

Bir tercüme bürosunda çalışan Aslı bir kitabın çevirisini tek başına 1212 günde, Burak ise aynı kitabın çevirisini tek başına 1818 günde tamamlayabilmektedir. İkisi birlikte bu kitabın çevirisine başladıktan 44 gün sonra Aslı işi bırakıyor. Geriye kalan kısmı Burak tek başına tamamladığına göre, kitabın tamamının çevirisi toplam kaç günde tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Kitabın tamamının çevirisi toplam 12 günde tamamlanmıştır.
Aslı ve Burak'ın bir günde yaptıkları iş miktarları sırasıyla 112\frac{1}{12} ve 118\frac{1}{18}'dir. Birlikte 4 günde işin 4×(112+118)=594 \times \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{18}\right) = \frac{5}{9}'unu bitirirler. Kalan 49\frac{4}{9}'luk işi Burak tek başına günde 118\frac{1}{18} hızla çalışarak 49÷118=8\frac{4}{9} \div \frac{1}{18} = 8 günde tamamlar. Toplam süre 4+8=124 + 8 = 12 gündür.

Adım Adım Çözüm

1
Aslı ve Burak'ın birer günde yapabildikleri iş miktarlarını (çalışma hızlarını) belirleme.
Aslı günde 112\frac{1}{12} iş, Burak ise günde 118\frac{1}{18} iş yapar.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarları üzerinden denklem kurulur.
2
İkisinin birlikte çalıştığı 4 günde kitabın ne kadarını çevirdiklerini hesaplama.
4×(112+118)=4×(336+236)=4×536=594 \times \left(\frac{1}{12} + \frac{1}{18}\right) = 4 \times \left(\frac{3}{36} + \frac{2}{36}\right) = 4 \times \frac{5}{36} = \frac{5}{9}
Birlikte geçirilen sürede yapılan toplam iş miktarını bulmak için hızlar toplanır ve süreyle çarpılır.
3
Geriye kalan iş miktarını belirleme.
159=491 - \frac{5}{9} = \frac{4}{9}
İşin tamamı 1 bütün olarak kabul edilir ve yapılan kısım bütünden çıkarılır.
4
Burak'ın kalan işi tek başına kaç günde bitireceğini bulma.
49÷118=49×18=8\frac{4}{9} \div \frac{1}{18} = \frac{4}{9} \times 18 = 8 gün
Kalan iş miktarı, işi yapan kişinin birim zamandaki hızına bölünerek geçen s��re hesaplanır.
5
Kitabın tamamının çevrilmesi için geçen toplam süreyi hesaplama.
4+8=124 + 8 = 12 gün
İlk 4 gün birlikte çalıştıkları süre ile Burak'ın tek başına çalıştığı 8 gün toplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarının rasyonel ifadelerle modellenmesi ve kalan işin süresinin hesaplanması.

Alternatif Yöntem

Kitabın tamamına 12 ve 18'in en küçük ortak katı olan 36x36x birim iş diyelim. Bu durumda Aslı günde 3x3x birim, Burak ise günde 2x2x birim iş yapar. Birlikte 4 günde 4×(3x+2x)=20x4 \times (3x + 2x) = 20x birim iş yaparlar. Geriye kalan iş 36x20x=16x36x - 20x = 16x birimdir. Burak kalan işi tek başına 16x÷2x=816x \div 2x = 8 günde tamamlar. Toplam süre 4+8=124 + 8 = 12 gün olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 267Soru

Uzunluğu 150 metre150\text{ metre} olan bir tren, sabit hızla hareket ederek 450 metre450\text{ metre} uzunluğundaki bir tüneli giriş anından tamamen çıkış anına kadar 30 saniyede30\text{ saniyede} geçmektedir. Aynı tren, tüneli geçtikten sonra hızını saatte 18 km18\text{ km} artırarak başka bir köprüyü 20 saniyede20\text{ saniyede} tamamen geçiyor. Buna göre, bu köprünün uzunluğu kaç metredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350

Cevap

350 metre
Doğru cevap, trenin tüneli geçerken aldığı yolun tren ve tünel boylarının toplamı (600 m600\text{ m}) olduğunu görerek hızını 20 m/s20\text{ m/s} olarak hesaplayan; ardından hız artışını (18 km/h=5 m/s18\text{ km/h} = 5\text{ m/s}) ekleyip yeni hızını 25 m/s25\text{ m/s} bulan ve 2020 saniyede alınan toplam 500 m500\text{ m} yoldan trenin kendi boyunu (150 m150\text{ m}) çıkararak köprü uzunluğunu 350 metre350\text{ metre} olarak bulan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Trenin tüneli tamamen geçmesi için alması gereken toplam mesafeyi belirlemek.
Toplam mesafe = Tren boyu + Tünel boyu = 150+450=600 metre150 + 450 = 600\text{ metre}.
Bir trenin bir tüneli tamamen geçmesi için kendi boyu ile tünel boyunun toplamı kadar yol alması gerekir.
2
Trenin ilk hızını (V1V_1) metre/saniye (m/s) cinsinden hesaplamak.
V1=60030=20 m/sV_1 = \frac{600}{30} = 20\text{ m/s}.
Hız, alınan yolun geçen süreye bölünmesiyle bulunur.
3
Saatte 18 km18\text{ km} (18 km/h18\text{ km/h}) olan hız artışını metre/saniye (m/s) cinsine çevirmek.
18 km/h=18×1000 m3600 s=5 m/s18\text{ km/h} = \frac{18 \times 1000\text{ m}}{3600\text{ s}} = 5\text{ m/s}.
Sorudaki diğer birimler metre ve saniye cinsinden olduğundan hız artışının da m/s cinsine çevrilmesi gerekir.
4
Trenin yeni hızını (V2V_2) belirlemek.
V2=20+5=25 m/sV_2 = 20 + 5 = 25\text{ m/s}.
Tren hızını 5 m/s5\text{ m/s} artırdığı için yeni hız bu iki değerin toplamıdır.
5
Trenin köprüyü geçerken aldığ�� toplam yolu ve buradan köprünün uzunluğunu hesaplamak.
Toplam yol = 25 m/s×20 s=500 metre25\text{ m/s} \times 20\text{ s} = 500\text{ metre}. Köprü uzunluğu = Toplam yol - Tren boyu = 500150=350 metre500 - 150 = 350\text{ metre}.
Köprüyü tamamen geçme süresi ve hız kullanılarak toplam yol bulunur; bu yoldan trenin kendi boyu çıkarıldığında köprünün uzunluğu elde edilir.

Anahtar Kavram

Trenlerin tünel ve köprü geçişlerinde toplam yol hesabı ve hız birimi dönüştürme

Alternatif Yöntem

Tüm birimleri saat ve kilometre cinsine çevirerek de çözüme ulaşabiliriz. Trenin boyu 0,15 km0,15\text{ km}, tünelin boyu 0,45 km0,45\text{ km}'dir. Toplam yol 0,6 km0,6\text{ km} olur. Süre 30 saniye=303600=1120 saat30\text{ saniye} = \frac{30}{3600} = \frac{1}{120}\text{ saat}'tir. Buradan ilk hız V1=0,61/120=72 km/hV_1 = \frac{0,6}{1/120} = 72\text{ km/h} bulunur. Hız 18 km/h18\text{ km/h} artırılınca yeni hız 90 km/h90\text{ km/h} olur. Köprüden geçiş süresi 20 saniye=203600=1180 saat20\text{ saniye} = \frac{20}{3600} = \frac{1}{180}\text{ saat}'tir. Alınan toplam yol 90×1180=0,5 km=500 metre90 \times \frac{1}{180} = 0,5\text{ km} = 500\text{ metre} olur. Köprü uzunluğu ise 500150=350 metre500 - 150 = 350\text{ metre} bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 268Soru

Kerem, bir alışveriş merkezindeki duran bir yürüyen bandın üzerinde sabit hızla yürürken bandın bir ucundan diğer ucuna 60 saniyede60\text{ saniyede} ulaşmaktadır. Yürüyen bant çalışır durumdayken Kerem aynı hızla yürüdüğünde ise bandın bir ucundan diğer ucuna 20 saniyede20\text{ saniyede} varmaktadır.

Buna göre, Kerem bant üzerinde hiç yürümeden sadece ayakta durursa, çalışan yürüyen bandın Kerem'i bandın bir ucundan diğer ucuna taşıma süresi kaç saniyedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Çalışan yürüyen bandın Kerem'i sadece ayakta dururken taşıma süresi 30 saniyedir.
Kerem'in duran bant üzerindeki hızı birim zamanda yolun altmışta biri, çalışan bant üzerinde yürürkenki toplam hızı ise birim zamanda yolun yirmide biridir. Toplam hızdan Kerem'in kendi hızını çıkardığımızda bandın hızı birim zamanda yolun otuzda biri olarak bulunur. Dolayısıyla bant, üzerinde duran Kerem'i otuz saniyede diğer uca ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1
Yol uzunluğunu ve hız değişkenlerini tanımlama
Yürüyen bandın uzunluğuna xx, Kerem'in yürüme hızına vkv_k ve yürüyen bandın hareket hızına vbv_b diyelim.
Sorudaki fiziksel büyüklükleri matematiksel denklemlere dökebilmek için değişken ataması yapılır.
2
Duran bant üzerindeki hareket denklemini yazma
Kerem duran bantta sadece kendi hızıyla hareket ettiğinden yol denklemi x=vk×60x = v_k \times 60 olur. Buradan Kerem'in hızı vk=x60v_k = \frac{x}{60} olarak bulunur.
Kerem'in hızını yol cinsinden ifade etmek için.
3
Çal��şan bant üzerindeki hareket denklemini yazma
Bant çalışırken Kerem de aynı yönde yürüdüğünde hızlar toplanır: x=(vk+vb)×20x = (v_k + v_b) \times 20. Buradan vk+vb=x20v_k + v_b = \frac{x}{20} elde edilir.
Bileşik harekette toplam hızı ve toplam süreyi ilişkilendirmek için.
4
Yürüyen bandın hızını yalnız bırakarak bulma
vk=x60v_k = \frac{x}{60} değerini bileşik hız denkleminde yerine yazalım:
x60+vb=x20\frac{x}{60} + v_b = \frac{x}{20}
vb=x20x60v_b = \frac{x}{20} - \frac{x}{60}
Paydaları 60'ta eşitleyip çıkarma işlemini yaparsak:
vb=3xx60=2x60=x30v_b = \frac{3x - x}{60} = \frac{2x}{60} = \frac{x}{30} bulunur.
Sadece bandın hareket hızını yol cinsinden elde etmek için.
5
Kerem'in bant üzerinde durarak geçireceği süreyi hesaplama
Kerem yürümeyip sadece durduğunda hızı sıfır olur ve sadece bandın vbv_b hızıyla hareket eder. Geçen süre tt ise:
x=vb×tx = v_b \times t
x=x30×t    t=30 saniyex = \frac{x}{30} \times t \implies t = 30\text{ saniye} bulunur.
İstenen hareket süresini nihai olarak hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Bileşik hareket ve hız-zaman bağıntısı

İpuçları

1
Yolun uzunluğuna bir değişken atayıp Kerem'in duran banttaki hızını ve çalışan banttaki toplam hızını yol cinsinden yazmaya çalışın.
2
Çalışan bantta yürürken Kerem'in hızı ile bandın hızı toplanır. Bu toplam hız birim zamanda yolun yirmide birine eşittir.
3
Kerem'in hızı birim zamanda yolun 1/60'ı olduğuna göre, bandın hızı 1/20 - 1/60 işleminden yolun kaçta kaçı olur?

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, rüzgarlı bir havada rüzgarla aynı yönde ve rüzgara zıt yönde uçan bir dronun hareket sürelerini veren bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yolun uzunluğuna 60 ve 20 sayılarının ortak katı olan 60 metre diyebiliriz. Bu durumda Kerem'in kendi hızı 60/60=1 m/s60 / 60 = 1\text{ m/s} olur. Bant çalışırkenki toplam hızı 60/20=3 m/s60 / 20 = 3\text{ m/s} olur. Buradan bandın hızı 31=2 m/s3 - 1 = 2\text{ m/s} olarak bulunur. Kerem bantta durduğunda sadece bandın hızıyla gideceğinden süre 60/2=30 saniye60 / 2 = 30\text{ saniye} olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 269Soru

Mert ve Nilgün isimli iki kardeşin bugünkü yaşları sırasıyla xx ve yy’dir. Mert, Nilgün’ün bugünkü yaşına geldiğinde ikisinin yaşları toplamı 3434 olacaktır. Nilgün, Mert’in bugünkü yaşındayken ikisinin yaşları toplamı 1818 olduğuna göre, Mert’in bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11

Cevap

Mert'in bugünkü yaşı 11'dir.
Mert'in bugünkü yaşı 11 ve Nilgün'ün bugünkü yaşı 15'tir. Aralarındaki yaş farkı 4'tür. Mert, Nilgün'ün yaşına geldiğinde (4 yıl sonra) yaşları sırasıyla 15 ve 19 olur, toplamları 34 yapar. Nilgün, Mert'in bugünkü yaşındayken (4 yıl önce) yaşları 7 ve 11 olur, toplamları 18 yapar. Bu değerler tüm koşulları sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Mert ve Nilgün'ün bugünkü yaşları sırasıyla xx ve yy olarak tanımlanır. Mert, Nilgün'ün yaşına geleceğine göre Nilgün, Mert'ten büyüktür (y>xy > x). İki kardeş arasındaki yaş farkı d=yxd = y - x olsun.
Yaş farkı d=yxd = y - x olarak belirlenir.
Geçen süreyi ve yaş değişimlerini ifade edebilmek için yaş farkı tanımlanmalıdır.
2
Mert'in Nilgün'ün yaşına gelmesi için dd yıl geçmesi gerekir. Bu durumda Mert yy yaşına, Nilgün ise y+dy + d yaşına gelir. Yaşları toplamı 3434 olacağına göre denklem kurulur: y+(y+d)=342y+d=34y + (y + d) = 34 \Rightarrow 2y + d = 34.
Birinci denklem: 2y+d=342y + d = 34 elde edilir.
Gelecekteki yaş durumu denklem haline getirilir.
3
Nilgün'in Mert'in bugünkü yaşındayken, yani dd yıl önce, Mert xdx - d yaşında, Nilgün ise xx yaşındaydı. Yaşları toplamı 1818 olduğuna göre denklem kurulur: (xd)+x=182xd=18(x - d) + x = 18 \Rightarrow 2x - d = 18.
İkinci denklem: 2xd=182x - d = 18 elde edilir.
Geçmişteki yaş durumu denklem haline getirilir.
4
Elde edilen 2y+d=342y + d = 34 ve 2xd=182x - d = 18 denklemleri taraf tarafa toplanır: (2y+d)+(2xd)=34+182(x+y)=52x+y=26(2y + d) + (2x - d) = 34 + 18 \Rightarrow 2(x + y) = 52 \Rightarrow x + y = 26 bulunur.
İki kardeşin bugünkü yaşları toplamı x+y=26x + y = 26 olarak bulunur.
dd değişkenini yok ederek bugünkü yaşlar toplamına ulaşmak hedeflenir.
5
Birinci denklemden ikinci denklem çıkarıl��r: (2y+d)(2xd)=34182(yx)+2d=16(2y + d) - (2x - d) = 34 - 18 \Rightarrow 2(y - x) + 2d = 16. Yaş farkı tanımından yx=dy - x = d yerine yazılırsa: 2d+2d=164d=16d=42d + 2d = 16 \Rightarrow 4d = 16 \Rightarrow d = 4 elde edilir.
Yaş farkı d=4d = 4 olarak hesaplanır.
Kardeşlerin yaş farkını bularak bireysel yaşları bulmak kolaylaştırılır.
6
Bugünkü yaşlar toplamı x+y=26x + y = 26 ve yaş farkı yx=4y - x = 4 ortak çözülür. İki denklem taraf tarafa toplanırsa 2y=30y=152y = 30 \Rightarrow y = 15 ve buradan Mert'in yaşı x=11x = 11 bulunur.
Mert'in bugünkü yaşı x=11x = 11 olarak hesaplanır.
Denklem sisteminin çözümünden istenen değişkenin değeri bulunur.

Anahtar Kavram

İki kişinin yaşları farkının zamanla değişmemesi ve yaşları toplamının geçen sürenin iki katı kadar artması.

İpuçları

1
İki kardeş arasındaki yaş farkını dd olarak belirleyip geçmiş ve gelecekteki yaşları dd cinsinden yazarak iki bilinmeyenli denklem sistemi kurmayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde üç kişinin yaşları toplamının zamana göre değişimini içeren sorular çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki kardeşin yaşları toplamının zamana göre değişimini inceleyebiliriz. dd yıl sonra ikisinin yaşları toplamı 2d2d artar, dd yıl önce ise 2d2d azdır. Bu iki durum arasındaki yaş toplamları farkından 2d+2d=4d2d + 2d = 4d olduğunu görürüz. Buradan 3418=164d=16d=434 - 18 = 16 \Rightarrow 4d = 16 \Rightarrow d = 4 bulunur. Kardeşlerin yaşları toplamı bugün 342(4)=2634 - 2(4) = 26 olur. Toplamları 26, farkları 4 olan iki sayıdan küçük olanı (Mert'in yaşı) (264)/2=11(26 - 4) / 2 = 11 olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 270Soru

Bir fidanlıktaki toplam fidanların 25\frac{2}{5}'si çam fidanıdır. Kalan fidanların 13\frac{1}{3}'i meşe fidanıdır. Geriye kalan fidanların yarısından 40 eksik olan kısmı ise huş fidanıdır.

Fidanlıkta son durumda geriye kalan 160 fidan ladin fidanı olduğuna göre, başlangıçta fidanlıkta bulunan toplam fidan sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600

Cevap

Başlangıçtaki toplam fidan sayısı 600'dür.
Toplam fidan sayısına xx dediğimizde sırasıyla çam, meşe ve huş fidanlarını düştükten sonra elimizde kalan fidanların 15x+40\frac{1}{5}x + 40 olduğunu görürüz. Bu ifadeyi 160'a eşitlediğimizde x=600x = 600 sonucuna ulaşırız. Bu nedenle 600 fidan değerini içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam fidan sayısına xx diyerek çam fidanı sayısını ve çam fidanları ayrıldıktan sonra kalan fidan sayısını xx cinsinden belirleyelim.
Çam fidanı sayısı 25x\frac{2}{5}x ve kalan fidan sayısı x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x olur.
Soru kalan fidanlar üzerinden devam ettiği için her aşamada kalan miktarı bulmamız gerekir.
2
Kalan fidanların 13\frac{1}{3}'inin meşe fidanı olduğunu kullanarak meşe fidanı sayısını hesaplayalım ve ardından kalan yeni fidan miktarını bulalım.
Meşe fidanı sayısı: 35x×13=15x\frac{3}{5}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{5}x. Yeni kalan fidan sayısı: 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x olur.
Meşe fidanları da ayrıldıktan sonra geriye kalan fidan oranını belirlemek için çıkarma işlemi yaparız.
3
Geriye kalan fidanların yarısından 40 eksik olan kısmın huş fidanı olduğunu belirten ifadeyi denkleme dökelim.
Huş fidanı sayısı: 12×25x40=15x40\frac{1}{2} \times \frac{2}{5}x - 40 = \frac{1}{5}x - 40 olur.
Huş fidanlarının miktarını xx cinsinden ifade etmek için kalan fidanların yarısından 40 çıkarırız.
4
Huş fidanları da ayrıldıktan sonra geriye kalan fidan sayısını bulup bu miktarı ladin fidanı sayısı olan 160'a eşitleyelim ve xx değerini çözelim.
Son kalan fidan sayısı: 25x(15x40)=15x+40\frac{2}{5}x - (\frac{1}{5}x - 40) = \frac{1}{5}x + 40 olur. Bu durumda, 15x+40=16015x=120x=600\frac{1}{5}x + 40 = 160 \Rightarrow \frac{1}{5}x = 120 \Rightarrow x = 600 bulunur.
Ladin fidanları en son kalan fidanlar olduğu için son kalan cebirsel ifadeyi 160'a eşitleyerek toplam fidan sayısına ulaşırız.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktarlar üzerinden adım adım denklem kurma ve bilinmeyen yönetimi.

İpuçları

1
Kalan fidanlar üzerinden işlem yaparken her adımda yeni kalan miktarı bulmaya dikkat edin.
2
Kolaylık sağlamak için toplam fidan sayısına paydaların çarpımı olan 30k30k gibi bir değer vererek kesirlerden kurtulabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kesirlerin paydalarında 5, 3 ve yarısı ifadesi için 2 sayıları bulunmaktadır. Bunların en küçük ortak katı olan 5×3×2=305 \times 3 \times 2 = 30 değerini kullanarak toplam fidan sayısına 30k30k diyelim.
- Çam fidanı: 30k×25=12k30k \times \frac{2}{5} = 12k (Kalan: 18k18k)
- Meşe fidanı: 18k×13=6k18k \times \frac{1}{3} = 6k (Kalan: 12k12k)
- Huş fidanı: 12k12k'nın yarısından 40 eksik yani 6k406k - 40 (Kalan: 12k(6k40)=6k+4012k - (6k - 40) = 6k + 40)
- Son kalan ladin fidanı: 6k+40=1606k=120k=206k + 40 = 160 \Rightarrow 6k = 120 \Rightarrow k = 20
- Toplam fidan: 30k=30×20=60030k = 30 \times 20 = 600 bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 14 / 14
Problemler Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 14 | Examkin