Paragrafta Yardımcı Düşünce

137 soru

Soru 101Soru

Geri tepme etkisi (backfire effect), bireylerin inançlarıyla çelişen nesnel kanıtlarla karşılaştıklarında, mevcut görüşlerini gözden geçirmek yerine onlara daha sıkı sarılması eğilimini ifade eder. Bilişsel psikoloji alanında yapılan araştırmalar, bu durumun insan zihninin inanç tutarlılığını koruma ve kimliğini savunma refleksinden kaynaklandığını göstermektedir. Birey, köklü kabullerini tehdit eden bir bilgiyle karşılaştığında zihinsel bir tehdit algılar ve bu tehdidi bertaraf etmek amacıyla karşı argümanlar üretmeye başlar. Bu savunma mekanizması, sunulan verilerin doğruluğunu sorgularken mevcut inancı destekleyen zayıf kanıtları bile aşırı değerli kılabilir. Sonuçta, yanlışlığı ispatlanmış fikirler, düzeltme çabalarının ardından hedef kitlede daha da kökleşmiş hale gelir. Bu durum, toplumsal kutuplaşmaların ve yanlış bilgilendirmelerin yayılmasının arkasındaki en büyük engellerden biri olarak kabul edilmektedir.

Bu parçadan 'geri tepme etkisi' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireylerin nesnel verilerle bilgilendirilmesi durumunda, toplumsal kutuplaşmaların kesin olarak son bulacağına

Cevap

Bireylerin nesnel verilerle bilgilendirilmesi durumunda, toplumsal kutuplaşmaların kesin olarak son bulacağı
Bireylerin nesnel verilerle bilgilendirilmesi durumunda toplumsal kutuplaşmaların kesin olarak son bulacağı yargısı, metinden çıkarılabilecek bir sonuç değildir. Tam tersine, metinde nesnel veriler sunmanın ve inançları düzeltme çabalarının yanlış fikirleri daha da kökleştirdiği ve bu durumun toplumsal kutuplaşmanın önündeki en büyük engellerden biri olduğu vurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün analiz edilmesi
Sorunun olumsuz bir yardımcı düşünce sorusu olduğu ve seçeneklerden dördünün paragraftan çıkarılabileceği, birinin ise çıkarılamayacağı belirlenir.
Yardımcı düşünce sorularında doğru seçeneğe ulaşmak için öncelikle olumsuz soru kökünü doğru yorumlamak gerekir.
2
Paragrafın çözümlemesi ve yardımcı düşüncelerin belirlenmesi
Geri tepme etkisinin tanımı, ortaya çıkış nedenleri (inanç tutarlılığını koruma, kimliği savunma), işleyiş mekanizması (karşı argüman üretme, zayıf kanıtları aşırı değerli kılma) ve sonuçları (yanlış fikirlerin daha da kökleşmesi, toplumsal kutuplaşma engeli) belirlenir.
Seçenekleri elerken paragraftaki bilgileri hızlıca eşleştirebilmek için metnin yapısını kavramak önemlidir.
3
Seçeneklerin paragraftaki ifadelerle eşleştirilerek elenmesi
İnançlarla çelişen nesnel kanıtların yanlış kanıları derinleştirdiği, zihnin kendini savunmak için karşı savlar ürettiği, bireyin kendi görüşünü destekleyen niteliksiz delilleri abarttığı ve temelindeki psikolojik nedenlerin öz kimliği koruma arzusuna dayandığı seçenekleri metindeki ifadelerle eşleştirilerek elenir.
Paragraftan doğrudan çıkarılabilen yargıların elenmesiyle doğru cevaba yaklaşılır.
4
Doğru seçeneğin teyit edilmesi
Nesnel verilerle bilgilendirmenin toplumsal kutuplaşmayı kesin olarak bitireceği yargısının paragrafta yer almadığı, aksine nesnel verilerle düzeltme çabalarının inançları daha da kökleştirdiği ve bunun kutuplaşmanın önündeki büyük engellerden biri olduğu belirtildiğinden bu ifadenin metinle çeliştiği saptanır.
Metinde yer almayan veya metindeki mantık akışıyla çelişen ifadenin doğru cevap olduğunu kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 102Soru

Fransız aydınlanma düşünürü Denis Diderot, kendisine hediye edilen şık kırmızı sabahlığın ardından kaleme aldığı yazıda, bu yeni giysinin evindeki diğer eşyalarla uyumsuzluğunu fark etmesinden ve ardından tüm mobilyalarını borçlanarak yenilemek zorunda kalışından bahseder. Sosyal bilimlerde 'Diderot Etkisi' olarak adlandırılan bu olgu, bireyin sahip olduğu tüketim örüntüsüne yabancı yeni bir nesne edinmesinin, mevcut düzeni bu nesneye uydurma amacıyla zincirleme bir tüketim sarmalını tetiklemesini ifade eder. Bu etki, tüketim sürecinin sadece işlevsel ihtiyaçlarla sınırlı olmadığını, kimlik ve sosyal statü inşasının estetik bir bütünlük arayışıyla nasıl şekillendiğini gösterir. İnsanlar, yeni aldıkları tek bir nesnenin yarattığı yapay prestij algısını koruyabilmek adına, daha önce ihtiyaç duymadıkları tamamlayıcı ürünleri edinmeye yönelirler. Bu durum, tüketim kültürünün bireyin iradesini aşarak kendi kendini üreten bir sistem haline gelmesine yol açar.

Bu parçada "Diderot Etkisi" ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diderot Etkisi'nin, modern pazarlama teknikleri ve reklam kampanyalarıyla yapay tüketim talepleri oluşturmak amacıyla kurgulanmış bir strateji olduğuna

Cevap

Diderot Etkisi'nin, modern pazarlama teknikleri ve reklam kampanyalarıyla yapay tüketim talepleri oluşturmak amacıyla kurgulanmış bir strateji olduğuna
Doğru yanıt, parçada değinilmeyen tek yargı olan, Diderot Etkisi'nin pazarlama teknikleri ve reklam kampanyalarıyla kurgulanmış bir strateji olduğudur. Metinde bu olgunun sosyal bilimlerdeki bir tanımı ve Denis Diderot'nun kendi sabahlığı üzerinden yaşadığı kişisel deneyim aktarılmıştır ancak bunun yapay talepler üretmek amacıyla kurgulanan bir pazarlama stratejisi olduğuna yönelik hiçbir ifadeye yer verilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün olumsuz yapıda ('değinilmemiştir') olduğunu saptamak ve parçada Diderot Etkisi'nin hangi yönlerine değinildiğini belirlemek üzere metni analiz etmek.
Diderot Etkisi'nin tanımı, tüketim sarmalı yaratması, işlevselliğin dışındaki estetik boyutu, yapay prestij koruma dürtüsü ve iradeyi aşan yapısı gibi yardımcı düşünceler saptanır.
Yardımcı düşünce sorularında olumsuz soru kökünün tespiti, elenecek seçeneklerin belirlenmesinde ilk adımdır.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri metindeki kavram ve cümlelerle anlam bakımından karşılaştırmak ve eşleştirmek.
Tüketim örüntüleriyle uyuşmayan eşyanın sarmal yaratması, iradeyi aşan döngü, seçkinlik hissinin tamamlayıcı harcamalara yöneltmesi ve işlevsellik dışı estetik arayış yargılarının parçada karşılığı bulunur.
Parçada doğrudan veya yakın anlamlı sözcüklerle ifade edilen yardımcı düşünceleri elemek.
3
Eşleşmeyen veya parçada geçmeyen yargıyı barındıran seçeneği belirlemek.
Diderot Etkisi'nin reklam kampanyaları veya pazarlama teknikleri tarafından kurgulanmış bir strateji olduğuna yönelik hiçbir bilginin metinde yer almadığı tespit edilir.
Dış dünyadaki genel bilgileri metne katmadan, sadece metin sınırları içindeki bilgilere dayanarak doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 103Soru

Bireylerin grup içindeyken, tek başlarına çalıştıkları duruma kıyasla daha az çaba gösterme eğilimi literatürde 'Ringelmann etkisi' veya 'sosyal kaytarma' olarak tanımlanır. Fransız tarım mühendisi Max Ringelmann’ın 1913’te gerçekleştirdiği halat çekme deneyleriyle temelleri atılan bu olgu, grup büyüklüğü ile bireysel performans arasındaki ters orantıyı ortaya koyar. Araştırmalar, bu düşüşün iki temel kaynağı olduğunu göstermektedir: İlki, grup üyelerinin çabalarını koordine etmekte yaşadıkları fiziksel eş güdüm kaybı; ikincisi ise bireysel katkının kalabalık içinde kaybolacağını düşünen bireyin motivasyonel olarak kendini geri çekmesidir. Sosyal kaytarma, sorumluluğun grup üyeleri arasında dağılmasıyla derinleşirken, iş hayatındaki ekiplerin toplam verimliliğini de sekteye uğratmaktadır. Bu verimsizliği aşmanın yolu ise kolektif süreçlerde her bir üyenin rolünü belirginleştirmek ve bireysel performansın ölçülebilirliğini güvence altına almaktır.

Bu parçadan hareketle 'Ringelmann etkisi' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ringelmann etkisi, doğası gereği yalnızca fiziksel güç ve motor beceri gerektiren eylemlerde gözlemlenen bir olgudur.

Cevap

Ringelmann etkisinin doğası gereği yalnızca fiziksel güç ve motor beceri gerektiren eylemlerde gözlemlenen bir olgu olduğu yönündeki yargıya ulaşılamaz.
Parçada bu olgunun iş hayatındaki ekiplerin toplam verimliliğini de sekteye uğrattığı belirtilmektedir. İş hayatındaki ekip çalışmaları yalnızca fiziksel güç veya motor becerilere dayanmadığından, bu etkinin yalnızca fiziksel güç gerektiren iş kollarında gözlemlendiği yargısına ulaşılamaz. Bu nedenle bu ifade yanlıştır ve ulaşılamayan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ana konusunu ve yardımcı düşüncelerini belirlemek için metni dikkatlice okuyun.
Metinde 'Ringelmann etkisi' veya 'sosyal kaytarma' olarak adlandırılan durumun tanımı, nedenleri, iş hayatındaki etkileri ve çözüm yolları açıklanmaktadır.
Soruda yardımcı düşünceler sorgulandığı için metindeki temel savların sınırlarını çizmek gerekir.
2
Seçeneklerde verilen yargıları paragraftaki ifadelerle tek tek karşılaştırın.
Grup büyüklüğü ile performans arasındaki ters orantı, düşüşün fiziksel ve motivasyonel nedenleri, sorumluluk dağılımının etkisi ve bireysel katkıyı ölçmenin önemi paragrafta doğrudan yer almaktadır.
Ulaşılabilecek yargıları eleyerek ulaşılamayacak olanı bulmak hedeflenir.
3
Seçeneklerdeki sınırlayıcı ifadelere dikkat ederek metnin kapsamını aşan yargıyı tespit edin.
Metinde olgunun iş hayatında da verimliliği düşürdüğü belirtilmiştir. Dolayısıyla, olgunun 'yalnızca fiziksel güç ve motor beceri gerektiren işlerde' görüldüğü iddiası yanlıştır.
Metindeki kapsamı aşan, aşırı genelleştirilmiş veya sınırlandırılmış yargılar yardımcı düşünce olamaz.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 104Soru

Goodhart Yasası, en yalın tanımıyla, "Bir ölçüt hedef haline geldiğinde, artık iyi bir ölçüt olmaktan çıkar." önermesine dayanır. İlk olarak ekonomist Charles Goodhart tarafından para politikaları çerçevesinde dile getirilen bu ilke, zamanla yönetim, eğitim ve sosyal bilimlerin pek çok alanında kendine yer bulmuştur. Sistemlerin başarılarını değerlendirmek amacıyla belirlenen göstergeler, bireyler veya kurumlar tarafından sistemin kendisini iyileştirmek yerine sadece bu göstergeleri optimize edecek şekilde manipüle edilmeye başlandığında yasa işlemeye başlar. Örneğin, bir okulda eğitimin kalitesini artırmak amacıyla öğrencilerin sınav başarıları temel bir gösterge olarak seçildiğinde, öğretmenlerin müfredatı derinlemesine işlemek yerine yalnızca sınavda çıkacak sorulara yönelik eğitim vermesi bu duruma somut bir örnektir. Sonuçta, görünürde sınav başarı oranları yükselse de gerçek öğrenme düzeyinde bir gerileme yaşanabilir. Bu yasa, insan davranışlarının teşvik mekanizmalarına nasıl hızla uyum sağladığını ve nicel hedeflerin niteliksel amaçları nasıl gölgeleyebileceğini ortaya koyar.

Bu parçadan Goodhart Yasas�� ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemlerdeki manipülasyonları önlemek adına, belirlenen göstergelerin dinamik olarak güncellenmesi gerektiğini savunduğuna

Cevap

Sistemlerdeki manipülasyonları önlemek adına, belirlenen göstergelerin dinamik olarak güncellenmesi gerektiğini savunduğuna
Doğru seçenek olan göstergelerin dinamik olarak güncellenmesi gerektiği fikri metinde hiçbir şekilde yer almamaktadır. Metin sadece yasanın ne olduğunu, hangi alanlarda geçerli olduğunu ve ne gibi olumsuzluklara yol açtığını betimlemektedir; herhangi bir çözüm önerisi sunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ana konusunu ve temel tartışma noktasını belirlemek.
Metnin Goodhart Yasası'nın tanımı, farklı alanlardaki yansımaları ve nicel hedeflerin nitel sonuçları gölgelemesi üzerine kurulduğu saptanır.
Yardımcı düşünce sorularında seçenekleri doğru analiz edebilmek için metnin sınırlarını ve neyi tartıştığını net bir şekilde kavramak gerekir.
2
Seçeneklerde verilen ifadeleri paragraftaki cümlelerle tek tek karşılaştırmak.
Disiplinler arası geçerlilik (yönetim, eğitim vb.), teşviklerin davranışı yönlendirmesi (teşvik mekanizmalarına uyum) ve niteliğin gölgelenmesi (sınav başarısına odaklanma) gibi yardımcı düşüncelerin metinde doğrudan yer aldığı belirlenir.
Metinde açıkça değinilen yardımcı düşünceleri tespit edip eleyebilmek için metin ile seçenekler arasında birebir eşleme yapılır.
3
Paragrafta herhangi bir çözüm önerisi veya göstergelerin güncellenmesi yönünde bir tavsiye olup olmadığını kontrol etmek.
Metinde Goodhart Yasası'nın işleyiş mekanizması ve olumsuz sonuçları aktarılmış ancak bu durumun nasıl önleneceğine (göstergelerin dinamik güncellenmesi vb.) dair hiçbir çözüm sunulmadığı görülür.
Metinde yer almayan, yorum yoluyla eklenmiş veya doğrudan eksik olan ifadeyi bularak doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 105Soru

Hawthorne etkisi, bireylerin kendilerini izleyen veya gözlemleyen birilerinin varlığından haberdar olduklarında, normalde sergiledikleri davranışları ve üretkenlik seviyelerini değiştirme eğilimini ifade eden psikolojik ve sosyolojik bir fenomendir. İlk olarak 1920'li ve 1930'lu yıllarda bir fabrikada gerçekleştirilen üretkenlik araştırmalarında fark edilen bu durum; ışıklandırma gibi fiziksel çalışma koşullarının iyileştirilmesinden ziyade, işçilerin kendileriyle ilgilenildiğini ve önemsendiklerini hissetmelerinden ötürü motivasyonlarının arttığını ortaya koymuştur. Gözlemlendiklerini bilen çalışanlar, kendilerini daha değerli hissetmiş ve bu his iş verimliliğine doğrudan olumlu yansımıştır. Ancak araştırmalar, bu etkiyle ortaya çıkan olumlu davranış değişikliklerinin kalıcı olduğunu garanti etmediğini; genellikle gözlem süreci sona erdiğinde bireylerin eski alışkanlıklarına döndüğünü göstermektedir. Günümüzde bu kavram; eğitimden sağlığa kadar pek çok alanda araştırmacıların veri toplarken karşılaşabileceği sapmaları açıklamakta kullanılır.

Bu parçadan hareketle Hawthorne etkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiziksel çalışma koşullarının kalitesinin artırılmasının, verimlilik artışını sürekli kılmanın en önemli arac�� olduğuna

Cevap

Fiziksel çalışma koşullarının kalitesinin artırılmasının, verimlilik artışını sürekli kılmanın en önemli aracı olduğu
Fiziksel çalışma koşullarının kalitesinin artırılmasının, verimlilik artışını sürekli kılmanın en önemli aracı olduğunu belirten seçenek doğru yanıttır. Çünkü metinde verimlilik artışının fiziksel koşulların iyileştirilmesinden ziyade çalışanlara gösterilen ilgi ve önemsenme hissinden kaynaklandığı vurgulanmış, ayrıca bu davranış değişikliklerinin kalıcı olmadığı, gözlem sona erdiğinde eski alışkanlıklara dönüldüğü ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün ve metnin analiz edilmesi
Soru kökünün olumsuz olduğu belirlendi. Metnin, insanların gözlemlendiklerini bildiklerinde davranışlarını ve verimliliklerini değiştirmelerini açıklayan Hawthorne etkisi üzerine kurulduğu tespit edildi.
Metindeki ana düşünce ve yardımcı düşünceleri belirleyerek seçeneklerle karşılaştırmak.
2
Seçeneklerin metindeki ifadelerle eşleştirilmesi
Metinde bireylerin önemsenme hissinin performansı artırdığı, bu değişimin kalıcı olmadığı, gözlemlenmenin normal davranışları değiştirdiği ve kavramın farklı alanlardaki veri sapmalarını açıklamada kullanıldığı tespit edildi. Ancak fiziksel koşulların kalıcı verimlilik artışının en önemli aracı olduğuna dair bir bilgi bulunmamakta, aksine fiziksel koşullardan ziyade ilgi görmenin etkili olduğu ifade edilmektedir.
Yardımcı düşünce sorularında metinde doğrudan veya dolaylı olarak değinilen unsurları tespit edip elemektir.
3
Metinle çelişen veya metinde yer almayan yargının belirlenmesi
Fiziksel çalışma koşullarının kalitesinin artırılmasının verimliliği sürekli kılmanın en önemli aracı olduğu iddiası metindeki bilgilerle çelişmektedir.
Metinde değinilmeyen veya metinle çelişen tek yargıyı bularak doğru seçeneği netleştirmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 106Soru

Semmelweis refleksi, yeni gelen bir bilginin ya da kanıtın, yerleşik dogmalar, kabul görmüş inançlar veya hakim bilimsel paradigmalarla çeliştiği gerekçesiyle sorgulanmaksızın reddedilmesi eğilimini ifade eder. Terim, 19. yüzyılın ortalarında Viyana'da lohusalık humması ölümlerinin hekimlerin el hijyeni eksikliğinden kaynaklandığını fark eden ve klorlu suyla el yıkama uygulaması sayesinde ölüm oranlarını dramatik biçimde düşüren Macar hekim Ignaz Semmelweis’ın trajik öyküsünden doğmuştur. Semmelweis'ın sunduğu ampirik kanıtlar, dönemin tıp otoriteleri tarafından mikrop teorisinin henüz bilinmemesi ve hekimlerin 'hastalık yayıcı' olarak suçlanmasını gururlarına yedirememeleri nedeniyle sert bir şekilde reddedilmiştir. Bu durum, bilim dünyasında nesnel gerçekliğin karşısına dikilen bilişsel ve sosyolojik bariyerlerin ne denli güçlü olabileceğini göstermektedir. Semmelweis refleksi, sadece bireysel bir inatçılık değil; kurumsallaşmış bilgilerin ve bu bilgilerin sağladığı statülerin korunması dürtüsüyle hareket eden kolektif bir savunma mekanizmasıdır.

Bu parçadan hareketle "Semmelweis refleksi" ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel alandaki yenilikçi fikirlerin benimsenmesinin önündeki tek engelin, bilimin kendi içindeki yöntem ve teori eksiklikleri olduğuna

Cevap

Bilimsel alandaki yenilikçi fikirlerin benimsenmesinin önündeki tek engelin, bilimin kendi içindeki yöntem ve teori eksiklikleri olduğunu savunan ifadeye ulaşılamaz.
Doğru yanıt olan yargı, bilimsel yeniliklerin kabul edilmesinin önündeki tek engelin yöntem veya kuram eksikliği olduğunu iddia etmektedir. Ancak parçada, Semmelweis'ın bulgularının reddedilmesinde hekimlerin gururu, kurumsallaşmış statülerin korunması dürtüsü ve bilişsel/sosyolojik bariyerler gibi dışsal etmenlerin de belirleyici olduğu vurgulanmıştır. Dolayısıyla bu engeller tek bir boyuta indirgenemeyeceği için bu yargıya parçadan ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki temel kavram olan 'Semmelweis refleksi' ve onun ortaya çıkış bağlamı analiz edilir.
Semmelweis refleksinin yeni bilgileri yerleşik inançlar nedeniyle reddetme eğilimi olduğu ve bu durumun bilişsel, sosyolojik ve kurumsal boyutları olduğu saptanır.
Paragrafın ana sınırlarını çizerek yardımcı düşünceleri doğru değerlendirmek amacıyla bu adım gereklidir.
2
Seçeneklerde verilen yargılar paragraftaki ifadelerle tek tek karşılaştırılır.
Deneysel başarının reddi, kurumsal ayrıcalıkları koruma, sosyolojik ve psikolojik direnç ile dönemin teori eksikliği gibi unsurların tamamının paragrafta yer aldığı görülür.
Yanlış seçeneklerin paragraftan doğrudan veya dolaylı olarak çıkarılabildiğini kanıtlamak için bu adım gereklidir.
3
Engellerin 'tek nedeninin' yöntemsel ve kuramsal eksiklikler olduğunu iddia eden yargı incelenir.
Paragrafta bu engelin sadece bilimsel/teorik değil, aynı zamanda hekimlerin gururu, statü koruma ve kolektif savunma gibi psikolojik ve sosyolojik nedenlerden de kaynaklandığı belirtilmiştir. Dolayısıyla bu yargı yanlıştır.
Doğru yanıtın neden doğru olduğunu kesinleştirmek için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce (Ulaşılamayan Yargıyı Saptama)
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 107Soru

Çapalama eğilimi, insanların karar verme sürecinde karşılaştıkları ilk bilgiye (çapaya) gereğinden fazla güvenme veya bu bilgiye göre ayarlama yapma eğilimidir. Özellikle belirsizlik durumlarında, bireyler zihinlerinde bir referans noktası oluşturmak için bu ilk veriyi temel alırlar. Yapılan araştırmalar, pazarlık süreçlerinde satıcının önerdiği ilk fiyatın, alıcının zihninde bir çapa oluşturarak nihai anlaşma fiyatını doğrudan etkilediğini göstermektedir. Hatta bu ilk değerin konuyla tamamen ilgisiz olması durumunda bile zihnin bu sayısal değere takılı kaldığı ve tahminlerini bu eksende şekillendirdiği gözlemlenmiştir. İnsan beyninin bilgi işleme kapasitesindeki sınırlılıklar ve hızlı karar verme arayışı, bu bilişsel yanılgının en temel sebepleri arasında yer alır.

Bu parçadan 'çapalama eğilimi' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar alma süreçlerinde elde edilen tüm bilgilerin zihinde eşit ağırlıkla değerlendirilmesini kolaylaştırdığına

Cevap

Karar alma süreçlerinde elde edilen tüm bilgilerin zihinde eşit ağırlıkla değerlendirilmesini kolaylaştırdığına
Parçada çapalama eğiliminin, insanların ilk karşılaştıkları bilgiye gereğinden fazla odaklanmasına ve zihnin bu değere takılı kalmasına yol açtığı belirtilmiştir. Bu durum, zihnin sonraki veya diğer bilgileri eşit ağırlıkta değerlendiremediğini gösterir. Dolayısıyla, çapalama eğiliminin tüm bilgilerin zihinde eşit ağırlıkla değerlendirilmesini kolaylaştırdığı yargısına ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel kavram olan 'çapalama eğilimi' tanımı ve özellikleri incelenir.
Bu eğilimin, zihnin ilk karşılaştığı veriye aşırı odaklanması ve onu referans alması durumu olduğu tespit edilir.
Metindeki yardımcı düşüncelerin doğruluğunu ölçmek için ana kavramın işleyiş mantığını anlamak gerekir.
2
Seçeneklerde sunulan yargılar parçadaki cümlelerle karşılaştırılır.
Bireylerin ilk bilgiye aşırı güvenmesi, belirsizlik anlarında ilk verinin referans alınması, alakasız sayısal değerlerin bile tahminleri etkilemesi ve beynin bilgi işleme sınırları gibi ifadelerin parçada yer aldığı doğrulanır.
Parçadan ulaşılabilecek yardımcı düşünceleri eleyerek ulaşılamayacak olanı bulmak hedeflenir.
3
Parçayla çelişen ya da parçada bulunmayan yargı belirlenir.
İlk bilgiye odaklanmanın tüm bilgilerin zihinde eşit ağırlıkla değerlendirilmesini engellediği, dolayısıyla bu sürecin eşit değerlendirmeyi kolaylaştırmayacağı belirlenir.
Soruda olumsuz kök kullanıldığı için parçadaki bilgilerle mantıksal olarak çelişen yargı doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 108Soru

Streisand etkisi; bir bilginin, fotoğrafın veya belgenin internet ortamından silinmesi, gizlenmesi ya da sansürlenmesi yönündeki çabaların, beklenenin aksine o içeriğin çok daha geniş kitlelere yayılmasına ve ilgi odağı haline gelmesine yol açması durumudur. Bu kavram, 2003 yılında sanatçı Barbra Streisand'ın, kıyı erozyonunu araştırmak amacıyla çekilen ve malikanesinin de yer aldığı bir hava fotoğrafını web sitesinden kaldırtmak için yasal yollara başvurmasıyla ortaya çıkmıştır. Davadan önce fotoğraf neredeyse hiç ilgi görmemişken, yasal sürecin basına yansımasıyla milyonlarca kişi tarafından indirilmiştir. Dijital çağda bilginin kontrol altına alınmasının zorluğunu simgeleyen bu olgu, sansür girişimlerinin merak duygusunu tetikleyerek ters tepeceğini göstermektedir. Bilgi çağında bir şeyi gizleme çabası, o şeyin önemini yapay biçimde artırarak yayılımını hızlandırmaktadır.

Bu parçaya göre Streisand etkisi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnternetteki içeriklerin yasal yollarla silinmesinin suç teşkil ettiğine

Cevap

İnternetteki içeriklerin yasal yollarla silinmesinin suç teşkil ettiği
Doğru yanıt, internetteki içeriklerin yasal yollarla silinmesinin bir suç teşkil ettiği yargısıdır. Parçada Barbra Streisand'ın kendi evinin fotoğrafını kaldırtmak amacıyla yasal yollara başvurduğu belirtilmektedir; ancak bu silme girişiminin kendisinin hukuken bir suç teşkil ettiğine dair herhangi bir bilgi veya çıkarım yer almamaktadır. Dolayısıyla bu yargıya parçada değinilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın genel konusunu ve anahtar kelimelerini belirlemek.
Paragrafın 'Streisand etkisi' adındaki dijital sansürün ters tepmesi olgusunu ele aldığı tespit edilmiştir.
Soru kökü olumsuz olduğu için paragrafta doğrudan veya dolaylı olarak yer alan yardımcı düşünceleri elemek gerekmektedir.
2
Seçenekleri paragraftaki cümlelerle eşleştirmek.
Yasaklamanın merak uyandırdığı, bilginin yayılımını engellemenin zor olduğu, adını gerçek bir olaydan aldığı ve öncesinde az bilindiği bilgileri paragraftan doğrulanmıştır.
Yardımcı düşünce sorularında doğru seçenek, parçada hiçbir şekilde geçmeyen veya parça ile çelişen ifadedir.
3
Parçada yer almayan yargıyı içeren seçeneği saptamak.
İçeriklerin yasal yollarla silinmesinin suç teşkil ettiğine dair bir ifadenin paragrafta bulunmadığı belirlenmiştir.
Parçada yasal yollara başvurulduğundan bahsedilse de bunun bir suç teşkil ettiği yönünde hiçbir bilgi verilmemiştir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 109Soru

Dunbar sayısı, bir bireyin aynı anda sürdürebileceği kararlı ve anlamlı sosyal ilişkilerin üst sınırını tanımlayan bilişsel bir limittir. İngiliz antropolog Robin Dunbar’ın primat grupları üzerinde yaptığı araştırmalardan yola çıkarak geliştirdiği bu teoriye göre, insan beynindeki neokorteks tabakasının büyüklüğü, aktif olarak etkileşimde bulunabileceğimiz topluluk boyutunu belirler. Bu sayı ortalama 150 kişiye denk gelmektedir. Günümüzde sosyal ağ siteleri ve dijital iletişim araçları bireylere binlerce kişiyle bağlantı kurma imkanı sunsa da bilimsel veriler, gerçek anlamda empati kurabildiğimiz ve düzenli iletişim yürütebildiğimiz insan sayısının bu sınırın ötesine geçmediğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla sanal mecralardaki geniş arkadaş listeleri, insan biyolojisinin evrimsel olarak çizdiği bu sınırı ortadan kaldırmaya yetmemektedir.

Bu parçadan 'Dunbar sayısı' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern iletişim araçlarının sağladığı kolaylıklar sayesinde insanların biyolojik sınırlarını aşarak sosyal kapasitelerini genişlettiğine

Cevap

Modern iletişim araçlarının sağladığı kolaylıklar sayesinde insanların biyolojik sınırlarını aşarak sosyal kapasitelerini genişlettiğine
Parçada, modern iletişim araçlarının ve sanal mecraların bireylere çok sayıda kişiyle bağlantı kurma imkanı tanısa da insanın biyolojik ve evrimsel sınırlarını aşmasını sağlamadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla modern araçların biyolojik sınırları aşarak sosyal kapasiteyi artırdığı yargısına ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı dikkatlice okuyarak her bir cümlenin ilettiği temel bilgileri ve yardımcı düşünceleri belirleyin.
Dunbar sayısının biyolojik bir limit olduğu, neokorteks büyüklüğüyle ilgili olduğu, ortalama 150 kişiye denk geldiği, primat çalışmalarına dayandığı ve sosyal medyanın bu sınırı aşmaya yetmediği bilgileri tespit edilir.
Parçada geçen ve geçmeyen bilgileri ayırt etmek için öncelikle parçanın içeriğini çözümlemek gerekir.
2
Seçeneklerde verilen yargıları parçadaki tespitlerle karşılaştırarak doğruluğunu kontrol edin.
Modern iletişim teknolojilerinin biyolojik sınırları aşarak kapasiteyi artırdığı yönündeki yargının parçadaki 'bu sınırı ortadan kaldırmaya yetmemektedir' ifadesiyle çeliştiği belirlenir.
Yanlış olan ve parçadan çıkarılamayacak olan tek yargıyı bulmak hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 110Soru

Biyotaklit (biyomimikri), insanoğlunun doğadaki sistemleri, modelleri ve canlıların yapısal özelliklerini inceleyerek bunları karmaşık insan sorunlarına çözüm üretmek amacıyla taklit etmesidir. Bu disiplin, doğanın milyarlarca yıllık evrim sürecinde deneme yanılma yoluyla geliştirdiği mükemmel tasarımları teknoloji, mimari ve mühendislik gibi alanlara uyarlar. Örneğin, modern hızlı trenlerin aerodinamik burun kısımları, yalıçapkını kuşunun suya dalarken kullandığı gagasından esinlenerek tasarlanmış; bu sayede tünellere girerken oluşan yüksek ses dalgaları engellenmiştir. Benzer şekilde, dulavratotu bitkisinin kıyafetlere yapışan dikenli tohum kapsülleri incelenerek bugün günlük hayatta yaygın olarak kullanılan cırt cırt bantlar icat edilmiştir. Biyotaklit, doğayı yalnızca bir ham madde deposu olarak görmek yerine onu bir akıl hocası olarak kabul eder ve ekolojik dengeye zarar vermeyen, enerji tasarruflu ve sürdürülebilir ürünlerin geliştirilmesini amaçlar.

Bu parçadan biyotaklit ile ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğadaki canlıların dış görünüşlerini estetik açıdan birebir kopyalamanın modern teknolojideki tek ilerleme yöntemi olduğuna

Cevap

Doğadaki canlıların dış görünüşlerini estetik açıdan birebir kopyalamanın modern teknolojideki tek ilerleme yöntemi olduğuna
Biyotaklitin amacının canlıların dış görünüşlerini estetik açıdan birebir kopyalamak olmadığı, aksine karmaşık insan sorunlarına doğadan esinlenerek sürdürülebilir çözümler üretmek olduğu belirtilmiştir. Ayrıca parçada bunun teknolojideki tek ilerleme yöntemi olduğuna dair bir bilgi yer almamaktadır. Bu nedenle, doğadaki canlıların dış görünüşlerini estetik açıdan kopyalamanın modern teknolojideki tek ilerleme yöntemi olduğunu savunan ifadeye ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı okuyarak biyotaklit kavramının tanımını ve genel amacını tespit etmek.
Biyotaklitin, doğadaki canlıları ve sistemleri inceleyerek teknoloji, mimari ve mühendislik alanındaki sorunlara çözümler getiren bir yaklaşım olduğu anlaşılır.
Sorunun çözümüne başlamadan önce parçanın ana fikrini ve yardımcı ögelerini doğru anlamak gerekir.
2
Seçeneklerde yer alan ifadeleri paragraftaki cümlelerle ve verilen örneklerle (hızlı tren tasarımı, cırt cırt bant icadı) tek tek karşılaştırmak.
Farklı alanlardaki mühendislik sorunlarında canlılardan esinlenildiği, doğanın akıl hocası olarak kabul edildiği, ekolojik dengeyi koruyan ve enerji tasarrufu sağlayan ürünlerin hedeflendiği ve pratik araçların doğadaki gözlemlerle icat edildiği bilgileri doğrulanır.
Doğru olan yardımcı düşünceleri eleyerek paragrafta bulunmayan ifadeyi ortaya çıkarmak amaçlanır.
3
Parçada yer almayan veya parçayla çelişen yargıyı saptamak.
Biyotaklitin amacının sadece 'dış görünüşü estetik açıdan kopyalamak' olmadığı ve bunun teknolojideki 'tek ilerleme yöntemi' olduğuna dair hiçbir ifadenin parçada geçmediği belirlenir.
Olumsuz soru kökünün cevabı olan ulaşılamaz yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce (Ulaşılamayan Bilgiyi Bulma)
Soru 111Soru

Kaktüsler, kurak çöl ortamlarında hayatta kalabilmek için sıra dışı adaptasyonlar geliştirmiştir. Bu bitkilerin yaprakları, su kaybını en aza indirmek amacıyla dikene dönüşmüştür. Geniş ve etli gövdeleri ise yağmur sularını hızla emip uzun süre depolayacak bir sünger görevi görür. Ayrıca kaktüslerin kökleri toprağın derinliklerine inmek yerine yüzeye yakın ve geniş bir alana yayılarak en hafif çiyi bile yakalayacak şekilde özelleşmiştir.

Bu parçaya göre kaktüslerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köklerinin toprağın derinliklerindeki su kaynaklarına ulaşacak biçimde uzadığına

Cevap

Köklerinin toprağın derinliklerindeki su kaynaklarına ulaşacak biçimde uzadığına değinilmemiştir.
Parçada köklerin toprağın derinliklerine inmek yerine yüzeye yakın ve geniş bir alana yayıldığı açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla köklerin toprağın derinliklerindeki su kaynaklarına ulaşacak biçimde uzadığı yönündeki ifade parçada yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçanın ilk cümlesi okunarak kaktüslerin genel yaşam stratejisi incelenir.
Kaktüslerin çöl ortamında hayatta kalmak için çeşitli adaptasyonlar geliştirdiği belirlenir.
Çöl ortamına uyum sağlama ifadesini doğrulamak için.
2
Yapraklar ve gövdeyle ilgili cümleler değerlendirilir.
Yaprakların dikene dönüşerek su kaybını önlediği ve gövdelerinin su depoladığı tespit edilir.
Yaprak ve gövde yapısıyla ilgili seçeneklerin doğruluğunu kontrol etmek için.
3
Köklerin yapısına dair son cümle incelenir.
Köklerin derinlere inmek yerine yüzeye yakın yayıldığı ve hafif çiyi yakaladığı anlaşılır.
Köklerin derinliklere uzandığına dair yanlış seçeneği belirlemek ve hafif çiyi yakalama özelliğini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 112Soru

Abilene Paradoksu, bir grup insanın, üyelerinden hiçbirinin bireysel olarak onaylamadığı bir karar üzerinde, sırf diğerlerinin bu kararı istediğini varsayarak ve grup içi uyumu bozmamak adına ortak bir mutabakata varması durumudur. Yönetim uzmanı Jerry B. Harvey tarafından 1974 yılında ortaya atılan bu kavram, insanların sosyal ortamlarda çatışmadan kaçınma ve gruba aidiyet hissetme eğilimlerinin bir sonucudur. Paradoks durumunda, bireyler kendi gerçek düşüncelerini dile getirmek yerine sessiz kalmayı tercih ederler. Bu durum, gruptaki herkesin aslında karşı olduğu bir fikrin, sanki ortak bir istekmiş gibi kabul edilmesine yol açar. İletişim kanallarının açık olmaması ve üyelerin birbirlerinin beklentilerini yanlış yorumlaması, organizasyonları verimsiz kararlara sürükler. Dolayısıyla bu paradoks, kurumsal yönetimlerde şeffaf ileti��imin ve farklı fikirlerin özgürce ifade edilebilmesinin hayati önem taşıdığını ortaya koymaktadır.

Bu parçadan "Abilene Paradoksu" ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Grup liderinin baskıcı ve yönlendirici tavırlarının karar alma mekanizmasını felce uğrattığına

Cevap

Grup liderinin baskıcı ve yönlendirici tavırlarının karar alma mekanizmasını felce uğrattığına dair yargı parçadan çıkarılamaz.
Grup liderinin baskıcı ve yönlendirici tavırlarının karar alma mekanizmasını felce uğrattığına dair yargı parçadan çıkarılamaz. Parçada paradoksa yol açan durumun bir liderin baskısından değil, grup üyelerinin çatışmadan kaçınma, uyum sağlama ve diğerlerinin beklentilerine dair yanlış varsayımlar geliştirerek sessiz kalma eğilimlerinden kaynaklandığı açıklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafı ve soru kökünü dikkatlice okuyarak olumsuz soru kalıbını belirlemek.
Soru kökünün olumsuz olduğu saptanmıştır; seçeneklerde yer alan dört yargının paragrafta bulunduğu, birinin ise bulunmadığı veya çeliştiği aranacaktır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için soru yöneliminin doğru anlaşılması gerekir.
2
Paragraftaki anahtar ifadeleri analiz etmek ve seçeneklerle eşleştirmek.
"Gruba aidiyet ve çatışmadan kaçınma" ifadesi bireyin gerçek görüşlerini gizlemesiyle; "iletişim kanallarının açık olmaması ve yanlış yorumlama" ifadesi iletişim eksikliğiyle; "hiçbirinin onaylamadığı bir karar" ifadesi herkesin reddettiği bir kararın çıkmasıyla; "şeffaf iletişim ortamı" ifadesi ise işletmelerdeki şeffaflık ihtiyacıyla eşleşmektedir.
Paragrafın yardımcı düşüncelerini tespit etmek, elenecek seçenekleri belirlemeyi sağlar.
3
Eşleşmeyen veya metinle çelişen seçeneği belirlemek.
"Grup liderinin baskıcı ve yönlendirici tavırları" ile ilgili paragrafta hiçbir ifadenin geçmediği, aksine paradoksun üyelerin kendi içsel varsayımlarından ve uyum arayışından kaynaklandığı görülmüştür.
Metinde yer almayan veya metindeki bilgiyle çelişen yargıyı bulup doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 113Soru

1920'li yıllarda Rus psikolog Bluma Zeigarnik tarafından ortaya konan Zeigarnik Etkisi, zihnin yarım kalmış işleri, tamamlanmış olanlara kıyasla daha net ve daha uzun süre hatırlama eğilimini ifade eder. Bir restoranda garsonların henüz ödenmemiş siparişleri detaylarıyla hatırlarken, hesap ödendikten hemen sonra bu siparişleri unutmalarından yola çıkılarak keşfedilen bu durum, bilişsel psikolojide önemli bir yere sahiptir. Zihin, hedefe ulaşılana kadar belirli bir bili��sel gerilim yaşar ve bu gerilim, görevin tamamlanmasıyla birlikte ortadan kalkar. Yarım kalan işlerin insanı huzursuz etmesi ve sürekli aklını meşgul etmesi bu yüzdendir. Modern dünyada erteleme hastalığıyla baş etmede de bu etkiden yararlanılmaktadır; bir işe başlamakta zorlanan insanlara işi tamamen bitirmeyi değil, sadece küçük de olsa bir başlangıç yapmayı (yani zihinde o 'yarım kalmışlık' gerilimini başlatmayı) önermek Zeigarnik Etkisi'nin pratik bir uygulamasıdır.

Bu parçada Zeigarnik Etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Erteleme eğiliminin zihinsel kökenlerini tamamen ortadan kaldıracak klinik tedavi yöntemlerinin neler olduğuna

Cevap

Erteleme eğiliminin zihinsel kökenlerini tamamen ortadan kaldıracak klinik tedavi yöntemlerinin neler olduğuna
Paragrafta Zeigarnik Etkisi'nin erteleme hastalığıyla baş etmede pratik bir uygulama olarak kullanılabileceği belirtilmiş ancak erteleme eğilimini tamamen ortadan kaldıracak klinik tedavi yöntemlerinden bahsedilmemiştir. Bu nedenle klinik tedavi yöntemlerinin neler olduğuna değinilmediği ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü ve parçayı dikkatlice incelemek.
Soru kökünün olumsuz yapıda olduğu ('değinilmemiştir') tespit edilir. Paragrafta Zeigarnik Etkisi'nin tanımı, keşif süreci, zihinsel mekanizması ve pratik uygulama alanları anlatılmaktadır.
Soruda parçada doğrudan yer almayan, yani yardımcı düşünce niteliği taşımayan seçeneği bulmak hedeflenmektedir.
2
Seçenekleri paragraftaki bilgilerle tek tek eşleştirmek.
Zihnin yarım kalmış işleri daha uzun süre anımsama eğilimi birinci cümleden; garsonların siparişleri unutma örneği ikinci cümleden; zihinsel gerginliğin eylemin tamamlanmasıyla sona erdiği üçüncü cümleden; erteleme alışkanlığıyla mücadelede küçük adımlar atılması önerisi ise son cümleden doğrulanmaktadır.
Paragrafta açıkça belirtilen yardımcı düşünceleri eleyerek değinilmeyen unsuru belirlemek gerekir.
3
Geriye kalan seçeneğin parçada geçip geçmediğini kontrol etmek.
Erteleme eğiliminin zihinsel kökenlerini tamamen ortadan kaldıracak klinik tedavi yöntemlerinden parçada hiç bahsedilmediği görülür.
Doğru yanıtın doğruluğundan emin olmak için parçada bu yönde hiçbir bilgi (örneğin ilaç tedavisi, terapi vb.) bulunmadığı kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 114Soru

Gömülü biliş kuramı, zihinsel süreçlerimizin yalnızca beyin içinde gerçekleşen soyut bilgi işlemelerden ibaret olmadığını, bedenimizin fiziksel yapısı ve çevreyle olan etkileşimimiz tarafından şekillendirildiğini savunur. Klasik bilişsel bilim zihni bir bilgisayar yazılımına, beyni ise donanıma benzetirken; gömülü biliş savunucuları bu ayrımı reddeder. Bu yaklaşıma göre, örneğin bir nesneyi algılamak sadece onun görsel görüntüsünün beyinde işlenmesi değil, o nesneyle nasıl etkileşime geçebileceğimize dair motor becerilerimizin de devreye girmesidir. Nitekim yapılan deneyler, ellerinde sıcak bir içecek tutan kişilerin, soğuk bir içecek tutanlara kıyasla karşılarındaki insanları daha sıcakkanlı ve güvenilir olarak değerlendirme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Bu durum, fiziksel duyumların soyut sosyal yargılarım��zı doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla biliş, bedenden bağımsız, yalıtılmış bir odada çalışan bir hesaplama mekanizması değildir.

Bu parçadan hareketle gömülü biliş yaklaşımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zihinsel kapasitenin artırılmasının, bedensel hareketlerin çeşitlendirilmesiyle mümkün olduğuna

Cevap

Zihinsel kapasitenin artırılmasının, bedensel hareketlerin çeşitlendirilmesiyle mümkün olduğu yargısına parçadan ulaşılamaz.
Zihinsel kapasitenin artırılmasının bedensel hareketlerin çeşitlendirilmesiyle mümkün olduğunu savunan yargı, metinde yer almayan ve metinden çıkarılamayacak bir iddiadır. Parça gömülü bilişin tanımını, klasik yaklaşımla farkını ve bedensel duyumların sosyal algılara etkisini açıklamaktadır ancak zihinsel kapasiteyi artırma yöntemi üzerine bir iddia öne sürmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel iddiayı ve yardımcı düşünceleri belirlemek için metni analiz etmek.
Gömülü biliş kuramının; bilişi bedensel duyumlar, çevreyle etkileşim ve motor becerilerle ilişkilendirdiği, zihni beyinden ibaret gören klasik anlayışı reddettiği görülür.
Metnin ana fikrini ve destekleyici argümanlarını belirlemek seçenekleri doğrulamak için ilk adımdır.
2
Seçenekleri paragraftaki ifadelerle tek tek karşılaştırmak.
Klasik bilişsel bilimin ayrımını reddetmesi (klasik bilişsel bilimin öne sürdüğü zihin-beyin ayrımını kabul etmediği), soyut işlemlerden ibaret olmaması (yalnızca beyindeki soyut işlemlerden ibaret olmadığı), sıcak içecek deneyi (somut bedensel duyumların soyut sosyal değerlendirmeleri etkilediği) ve nesne algısı-motor beceri ilişkisi (nesneleri algılama eyleminin etkileşim bilgisiyle ilişkili olduğu) yargılarına doğrudan ulaşılır.
Yardımcı düşünce sorularında her seçeneğin metindeki karşılığını bulmak gerekir.
3
Metinde yer almayan veya metindeki düşüncelerle çelişen seçeneği saptamak.
Zihinsel kapasitenin artırılması ya da bunun bedensel hareketlerin çeşitlendirilmesiyle sağlanabileceğine dair hiçbir veri veya çıkarım metinde yer almamaktadır. Dolayısıyla bu yargıya ulaşılamaz.
Doğru seçeneğin doğrulanması ve yanlış çıkarımın kesinleştirilmesi için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce ve Olumsuz Soru Kökü Analizi
Soru 115Soru

Diderot Etkisi, bireyin sahip olduğu mevcut tüketim örüntüsüne uyum sağlamayan yeni bir nesne edindiğinde, bu nesneye uyum sağlaması için diğer eşyalarını da yenileme eğilimidir. Adını Fransız filozof Denis Diderot’nun kendisine hediye edilen şık bir sabahlığın ardından evindeki diğer eski eşyaları sabahlığa yakıştıramayarak hepsini değiştirmesini anlattığı denemeden alır. Bu etki, modern tüketim toplumunun en temel itici güçlerinden biridir. Tüketici, tek bir satın alım gerçekleştirdiğinde, bu alım zincirleme bir reaksiyon başlatır ve aslında ihtiyaç duyulmayan diğer ürünlerin de edinilmesiyle sonuçlanır. Diderot Etkisi, nesnelerin yalnızca işlevsel değerleriyle değil, aynı zamanda birbirleriyle olan estetik ve sosyal uyumlarıyla da tüketildiğini ortaya koymaktadır.

Bu parçadan hareketle Diderot Etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireyin yeni edindiği eşyaya uyum sağlamak amacıyla eski tüketim alışkanlıklarına geri döndüğüne

Cevap

Bireyin yeni edindiği eşyaya uyum sağlamak amacıyla eski tüketim alışkanlıklarına geri döndüğüne
Doğru seçenek parçayla taban tabana zıttır. Parçada Diderot Etkisi'nin kişiyi yeni aldığı nesneyle uyumlu olacak şekilde daha fazla ve farklı tüketimlere (zincirleme reaksiyon) yönelttiği, eski alışkanlıklara geri döndürmediği belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün analiz edilmesi
Soru kökünün 'ulaşılamaz' şeklinde olumsuz bir ifade taşıdığı belirlendi.
Parçada yer almayan veya parçadan çıkarılamayacak olan yardımcı düşünceyi bulmak.
2
Parçadaki anahtar ifadelerin taranması ve seçeneklerle eşleştirilmesi
Zincirleme satın alma, ihtiyaç dışı tüketim, adının kökeni ve nesnelerin estetik/sosyal uyumu ifadeleri parçadaki cümlelerle doğrudan eşleşti.
Parçada açıkça değinilen yardımcı düşünceleri tespit edip elemek.
3
Parçayla çelişen ya da parçada bulunmayan seçeneğin belirlenmesi
Bireyin yeni edindiği eşyaya uyum sağlamak için eski tüketim alışkanlıklarına geri döndüğünü iddia eden ifadenin parçayla çeliştiği görüldü. Parçaya göre birey geriye dönmez, yeni tüketimlere sürüklenir.
Doğru yanıtı kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 116Soru

Hedonik adaptasyon veya yaygın adıyla hedonik koşu bandı, bireylerin yaşamlarındaki büyük olumlu ya da olumsuz değişimlerin ardından kısa sürede eski genel mutluluk düzeylerine geri dönme eğilimini ifade eden psikolojik bir olgudur. Bu kurama göre, kişinin refah seviyesindeki ani bir artış geçici bir hoşnutluk yaratsa da bireysel beklentiler ve arzular bu yeni duruma hızla uyum sağlar. Sonuç olarak kişi, daha fazla doyum elde etmek için sürekli yeni hedeflerin peşinde koşar ancak başlangıçtaki bazal mutluluk seviyesini kalıcı olarak değiştiremez. Araştırmalar, genetik yatkınlığın ve temel kişilik özelliklerinin bu bazal mutluluk seviyesinin belirlenmesinde yaklaşık yüzde elli oranında rol oynadığını göstermektedir. Geriye kalan kısmın ise büyük oranda kişinin kontrol edebileceği bilinçli eylemlere bağlı olduğu savunulmaktadır. Dolayısıyla dışsal faktörlerin genel mutluluk üzerindeki belirleyici rolü, sanılanın aksine, oldukça sınırlı kalmaktadır.

Bu parçaya göre hedonik adaptasyon ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dışsal yaşam koşullarının iyileştirilmesinin, bireyin uzun vadeli bazal mutluluk seviyesini kalıcı olarak yükselttiği

Cevap

Dışsal yaşam koşullarının iyileştirilmesinin, bireyin uzun vadeli bazal mutluluk seviyesini kalıcı olarak yükselttiği
Dışsal yaşam koşullarının iyileştirilmesinin, bireyin uzun vadeli bazal mutluluk seviyesini kalıcı olarak yükselttiği yargısı söylenemez. Çünkü parçada açıkça refah düzeyindeki artışın geçici bir hoşnutluk yarattığı, beklentilerin hızla uyum sağladığı ve bazal mutluluk düzeyinin kalıcı olarak değiştirilemediği belirtilerek dışsal faktörlerin etkisinin sınırlı olduğu vurgulanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki temel savı ve yardımcı düşünceleri belirleme
Paragrafta hedonik adaptasyon kavramı açıklanmış; büyük değişimlerin mutluluk üzerindeki etkisinin geçici olduğu, beklentilerin yeni durumlara hızla uyum sağladığı, genetik etkenlerin yarı yarıya rol oynadığı ve bilinçli eylemlerin de etkili olduğu belirtilmiştir.
Yardımcı düşünce sorularında seçeneklerin paragraftaki ifadelerle tek tek eşleştirilmesi gerekir.
2
Seçenekleri paragraftaki cümlelerle karşılaştırma
Bireysel beklenti ve arzuların artması, kalıtımsal özelliklerin (genetik) etkisi, olumlu/olumsuz deneyimlerin etkisini yitirmesi ve bilinçli eylemlerin rolü paragrafta doğrudan geçmektedir. Ancak dışsal koşulların mutluluğu kalıcı olarak yükselttiği iddiası, paragraftaki 'bazal mutluluk seviyesini kalıcı olarak değiştiremez' ve 'dışsal faktörlerin genel mutluluk üzerindeki belirleyici rolü... oldukça sınırlı kalmaktadır' ifadeleriyle çelişmektedir.
Doğru seçeneğin paragraftaki bilgilerle çeliştiğini veya paragrafta hiç yer almadığını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 117Soru

Kirpi ikilemi, Arthur Schopenhauer’ın Parerga ve Paralipomena adlı eserinde ortaya koyduğu, bireylerin toplumsal ilişkilerde yaşadığı yakınlaşma ve uzaklaşma çelişkisini açıklayan bir metafordur. Soğuk bir kış gününde ısınmak için birbirine yaklaşan ancak dikenleri battığı için yeniden uzaklaşan kirpiler, bu döngüsel hareketi hem donmayacak hem de birbirlerine zarar vermeyecek 'güvenli bir mesafeyi' bulana kadar sürdürürler. İnsan ilişkilerinde de durum benzerdir; yalnızlığın soğukluğundan kaçmak için yakınlık arayan bireyler, birbirlerinin kusurları, kırıcı davranışları ve bencil yönleriyle karşılaştıklarında acı çekerek mesafeli durmayı tercih ederler. Bu ikilem, toplumsallaşma ihtiyacı ile bireysel özerkliği koruma arzusu arasındaki gerilimin kaçınılmaz olduğunu gösterir. Bireyler, toplumsal nezaket kurallarını ve mesafeli ilişkileri geliştirerek bu çatışmayı asgari düzeyde tutmaya çalışırlar.

Bu parçadan 'kirpi ikilemi' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişisel gelişim ve psikolojik olgunluğun, insan ilişkilerinde mesafe arayışına duyulan gereksinimi bütünüyle sonlandırdığına

Cevap

Kişisel gelişim ve psikolojik olgunluğun, insan ilişkilerinde mesafe arayışına duyulan gereksinimi bütünüyle sonlandırdığına
Kişisel gelişim ve psikolojik olgunluğun insan ilişkilerindeki mesafe arayışı gereksinimini bütünüyle sonlandırdığı yargısı paragraftan çıkarılamaz. Paragrafta, toplumsallaşma ile bireysel özerklik arasındaki gerilimin 'kaçınılmaz' olduğu vurgulanmış ve toplumsal nezaket kurallarının bu çatışmayı tamamen yok etmek yerine sadece 'asgari düzeyde tutmaya' yaradığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla gerilimin tamamen ortadan kalktığı ya da bunun psikolojik olgunlukla çözülebildiği yönünde bir bilgiye yer verilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın konusunu ve 'kirpi ikilemi' kavramının sınırlarını belirlemek.
Kirpi ikileminin, insanların yakınlaşma arzusu ile bireysel sınırlarını koruma isteği arasındaki çelişkiyi ve güvenli mesafe arayışını temsil ettiğini tespit etmek.
Seçenekleri karşılaştırırken metnin temel çerçevesinin dışına çıkmamak.
2
Ulaşılabilir olan yardımcı düşünceleri belirlemek için seçenekleri metinle eşleştirmek.
Toplumsallaşma ve bireysellik çatışması, yalnızlıktan kaçış, olumsuz davranışların mesafe yaratması ve nezaket kurallarının gerilimi azaltma işlevi gibi unsurların metinde yer aldığını doğrulamak.
Paragrafta doğrudan veya dolaylı olarak değinilen tüm olumlu yargıları elemek.
3
Ulaşılamaz olan seçenekteki anahtar kelimeleri (psikolojik olgunluk, bütünüyle sonlandırma) metinle karşılaştırmak.
Metinde bu çatışmanın 'kaçınılmaz' olduğu ve nezaket kurallarıyla sadece 'asgari düzeye' indirilebildiği belirtilmesine rağmen, psikolojik olgunlukla bu durumun tamamen son bulacağına dair bir ifade veya çıkarımın bulunmadığını saptamak.
Metnin vermediği, öznel olarak doğru görünse bile paragraf sınırlarını aşan yargıyı doğru cevap olarak işaretlemek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Soru 118Soru

Batık maliyet yanılgısı, bireylerin geçmişte yaptıkları ve geri dönüşü olmayan yatırımları d��şünerek mevcut zararlı veya verimsiz bir eylemi sürdürme eğilimidir. Rasyonel karar alma süreçlerinde geçmişte kaybedilenlerin hesaba katılmaması gerekirken, insanlar kaybetme acısından kaçınmak veya geçmişteki kararlarını haklı çıkarmak amacıyla yanlış yolda ilerlemeye devam ederler. Örneğin, yarısına kadar izlendiği hâlde beğenilmeyen bir sinema filmini sırf bilet parası ödendiği için sonuna kadar izlemek bu yanılgının klasik bir yansımasıdır. İktisatçılar ve psikologlar, bu durumun insanın kayıptan kaçınma psikolojisiyle doğrudan ilişkili olduğunu belirtir. Kişi, eylemi sonlandırdığında geçmişteki yatırımın tamamen boşa gittiğini kabul etmek zorunda kalacaktır; oysa sürdürdüğünde zihinsel olarak hâlâ bir kazanım ihtimali olduğuna inanır.

Bu parçadan 'batık maliyet yanılgısı' ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişte yapılan yatırımların büyüklüğü oranında bu yanılgıya düşme sıklığının arttığına

Cevap

Geçmişte yapılan yatırımların büyüklüğü oranında bu yanılgıya düşme sıklığının arttığına
Geçmişte yapılan yatırımların büyüklüğü oranında bu yanılgıya düşme sıklığının arttığına dair yargı parçada hiçbir şekilde geçmemektedir. Parçada batık maliyetin varlığından ve etkilerinden bahsedilmiş ancak bu etkinin yatırımın büyüklüğüyle doğru orantılı olarak arttığına değinilmemiştir. Dolayısıyla bu yargı parçadan çıkarılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ana konusu ve yardımcı düşünceleri belirlenir.
Metinde batık maliyet yanılgısının tanımı, nedenleri (kayıptan kaçınma psikolojisi, geçmişi haklı çıkarma çabası), rasyonel olmayan doğası ve günlük hayattan somut bir örneği (beğenilmeyen filmi bilet parası için izlemek) ele alınmaktadır.
Yardımcı düşünce sorularında doğru cevaba ulaşabilmek için metnin tüm unsurlarını analiz etmek gerekir.
2
Seçenekler parçadaki ifadelerle karşılaştırılır.
Geçmişteki kayıpları kabullenememe durumu 'yatırımın boşa gittiğini kabul etmek zorunda kalacaktır' ifadesiyle; mantık dışılık 'rasyonel karar alma süreçlerinde geçmiştekilerin hesaba katılmaması gerekirken...' ifadesiyle; maddi olmayan kaynakları kapsaması 'zaman, emek' kelimeleriyle; kayıptan kaçınma ilişkisi ise 'kayıptan kaçınma psikolojisiyle doğrudan ilişkili' ifadesiyle eşleşmektedir.
Çıkarılabilir olan yargıları eleyerek ulaşılamaz olan tek yargıyı bulmak hedeflenir.
3
Paragrafta yer almayan veya parçanın sınırlarını aşan genellemeci yargı tespit edilir.
Geçmişte yapılan yatırımların büyüklüğü ile bu yanılgıya düşme sıklığı arasında orantısal bir ilişki kuran ifade parçada yer almamaktadır.
Yardımcı düşünce sorularında doğru cevap, parçada değinilmeyen ya da parçadan çıkarılamayacak olan yargıdır.

Anahtar Kavram

Yardımcı düşünceler, paragrafta ana düşünceyi destekleyen, onu açıklayan veya somutlaştıran yan yargılardır. Bu tip sorularda seçeneklerdeki yargıların paragraftaki ifadelerle birebir ya da anlamca örtüşüp örtüşmediği kontrol edilir.

İpuçları

1
Parçadaki her bir cümleyi seçeneklerle tek tek eşleştirmeye çalışın.
2
Yanılgının nedenlerine, hangi kaynakları kapsadığına ve rasyonellikle olan ilişkisine dair cümleleri bulun.
3
Parçada yatırımın büyüklüğü ile bu yanılgının sıklığı arasında bir 'oran' kurulup kurulmadığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Yardımcı düşünce sorularında çeldiriciler genellikle metinde geçen kelimelerin aşırı genelleştirilmesiyle oluşturulur. Bu tip kelimelere karşı dikkatli olun.

Alternatif Yöntem

Olumsuz köklü sorularda seçeneklerde yer alan anahtar kelimeleri (kabullenmek istememe, mantıklı karar dışı, zaman ve emek, kayıptan kaçınma, yatırımın büyüklüğü) metin içerisinde tarayarak hızlı eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 119Soru

Pareto İlkesi, günlük hayatımızda ve iş dünyasında karşılaştığımız pek çok sonucun aslında küçük bir kaynaktan beslendiğini savunan önemli bir yönetim kuralıdır. Genel olarak sonuçların yüzde 80'inin, nedenlerin yüzde 20'sinden kaynaklandığını öne sürer. Bu kural, İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto'nun 1906 yılında İtalya'daki toprakların yüzde 80'ine n��fusun yüzde 20'sinin sahip olduğunu fark etmesiyle doğmuştur. Günümüzde ise bu ilke; zaman yönetiminden yazılım geliştirmeye, pazarlamadan kişisel üretkenliğe kadar çok geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. İlkenin temel amacı, kısıtlı kaynaklarımızı en yüksek verimi sağlayacak en önemli alanlara yoğunlaştırmamıza yardımcı olmaktır. Bu sayede hem bireyler hem de büyük organizasyonlar, gereksiz çaba ve zaman harcamaktan kurtulup çok daha hızlı ve etkili sonuçlar elde edebilmektedir.

Bu parçadan hareketle Pareto İlkesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarih boyunca tüm toplumlarda toprak dağılımını düzenlemek amacıyla kullanıldığı

Cevap

Tarih boyunca tüm toplumlarda toprak dağılımını düzenlemek amacıyla kullanıldığ��
Paragrafta Pareto İlkesi'nin ortaya çıkışında İtalya'daki toprak dağılımına dair yapılan tek bir tarihsel gözlemin etkili olduğu belirtilmiştir. Ancak bu ilkenin tarih boyunca tüm toplumlarda toprak dağılımını düzenlemek amacıyla kullanıldığına dair bir bilgi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu ifade parçadan çıkarılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel yargıları ve ana konuyu belirlemek.
Parçanın Pareto İlkesi'nin ne olduğunu, nasıl ortaya çıktığını, nerelerde kullanıldığını ve sağladığı faydaları açıkladığı tespit edilir.
Paragrafın genel yapısını anlamak seçenekleri elemeyi kolaylaştırır.
2
Seçenekleri tek tek parçadaki bilgilerle karşılaştırmak.
İtalya'daki mülkiyet gözlemi, farklı alanlarda kullanımı, kaynakların verimli yönlendirilmesi ve tasarruf sağlama yargılarının parçada doğrudan karşılığı olduğu görülür.
Yardımcı düşünceler doğrudan parçadaki cümlelerden çıkarılabilen yargılardır.
3
Parçada doğrudan veya dolaylı olarak yer almayan ya da aşırı genelleme içeren yargıyı seçmek.
İlkenin tüm toplumlarda toprak dağılımını düzenleme amacıyla kullanıldığına dair hiçbir ifadeye rastlanmaz.
Tarihsel bir durumun tespit edilmiş olması, o durumun tüm dünyada veya tarih boyunca bir düzenleme aracı olarak kullanıldığı anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 120Soru

Shinrin-yoku (orman banyosu), 1980’lerde Japonya’da ortaya çıkan, doğayı sadece izlemek yerine tüm duyularla onun bir parçası olmayı amaçlayan bir ekoterapi yöntemidir. Bu pratik, ormanda koşmak veya yürüyüş yapmak gibi fiziksel bir egzersizden ziyade; ağaçların kokusunu içe çekmek, rüzgarın yapraklardaki uğultusunu dinlemek ve toprağın dokusunu hissetmek gibi duyusal etkileşimlere dayanır. Araştırmalar, orman havasında bulunan ve ağaçların kendilerini mikroorganizmalardan korumak için salgıladığı 'fitonsit' adlı organik bileşenlerin, insanlarda stres hormonu olan kortizol seviyesini düşürdüğünü ve bağışıklık sistemini destekleyen doğal öldürücü hücrelerin aktivitesini artırdığını göstermektedir. Dolayısıyla bu uygulama, yalnızca zihinsel bir rahatlama sağlamakla kalmayıp bedensel sağlığı da doğrudan ve olumlu yönde etkilemektedir.

Bu parçaya göre "Shinrin-yoku" ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireylerin fiziksel kondisyonunu artırmak amacıyla planlanmış yoğun egzersiz hareketleri barındırdığına

Cevap

Bireylerin fiziksel kondisyonunu artırmak amacıyla planlanmış yoğun egzersiz hareketleri barındırdığına
Doğru seçenek parçada yer almayan bilgiyi içerir. Parçada uygulamanın fiziksel bir egzersizden ziyade duyusal etkileşime dayandığı belirtildiği için, fiziksel kondisyonu artırmak amacıyla planlanmış yoğun egzersiz hareketleri barındırdığı yargısına ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün olumsuz olduğunu ("değinilmemiştir") tespit etmek.
Paragrafta doğrudan veya dolaylı olarak yer almayan ya da parçayla çelişen seçeneği bulmamız gerektiğini belirledik.
Yardımcı düşünce sorularında doğru seçeneğe ulaşmak için olumsuz soru kökünü doğru yorumlamak gerekir.
2
Paragraftaki bilgileri seçeneklerle tek tek eşleştirmek.
1980'ler ifadesi yirminci yüzyılın son çeyreğiyle; duyusal etkileşim ifadesi doğayla bütünleşmeyle; fitonsitlerin etkisi ağaçların koruyucu salgılarının faydasıyla; zihinsel ve bedensel faydalar ise fizyolojik ve zihinsel değişimlerle eşleşmektedir.
Yardımcı düşünceler ana düşünceyi destekleyen ve parçada değinilen diğer yargılardır.
3
Fiziksel kondisyon ve yoğun egzersiz ifadesini incelemek.
Parçada uygulamanın koşu veya yürüyüş gibi fiziksel egzersizlerden ziyade duyusal etkileşime dayandığı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle yoğun egzersiz barındırdığı söylenemez.
Seçeneklerdeki ifadelerin parçadaki anlam sınırlarıyla tam olarak örtüşmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce

İpuçları

1
Parçadaki 'egzersizden ziyade' ifadesinin ne anlama geldiğine ve orman banyosunun asıl amacına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer olumsuz soru köklü sorularda her seçeneğin altını çizerek parçadaki ilgili cümleyle eşleştirme pratiği yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 6 / 7Sonraki
Paragrafta Yardımcı Düşünce Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 6 | Examkin