Examkin

Sözcükte Anlam

38 soru

Soru 21Soru →

İş hayatındaki sakin ve uzlaşmacı tavrıyla bilinen proje yöneticisinin, son toplantıda yaşanan aksaklıklar karşısında bir anda parlaması salondaki herkesi şaşırttı.

Bu cümledeki 'parlamak' sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duruşma esnasında kendisine yöneltilen mesnetsiz iddialara daha fazla dayanamayan sanık, sert bir üslupla parladı.

Cevap

Duruşma esnasında kendisine yöneltilen mesnetsiz iddialara daha fazla dayanamayan sanık, sert bir üslupla parladı.
Öncüldeki cümlede 'parlamak' sözcüğü 'öfkelenmek, ani tepki göstermek' anlamında bir mecaz oluşturmuştur. Duruşma esnasında sanığın sert bir üslupla parladığını belirten seçenekte de aynı anlamda kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap bu seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlede geçen 'parlamak' sözcüğünün bağlam içindeki anlamını belirlemek.
'Parlamak' sözcüğü öncüldeki cümlede 'öfkelenmek, birdenbire sert ve kırıcı bir tepki göstermek' anlamında (mecaz) kullanılmıştır.
Cümlenin bütününden, sakin bir yöneticinin aksaklıklar karşısında gösterdiği ani ve beklenmedik tepkinin öfke barındırdığı anlaşılmaktadır.
2
Seçeneklerdeki 'parlamak' sözcüklerinin anlamlarını inceleyerek öncüldeki anlamla eşleşen seçeneği bulmak.
Duruşma esnasında sanığın sert bir üslupla parlamasını ifade eden seçenekteki sözcük de 'öfkelenmek, sert tepki vermek' anlamında kullanılmıştır.
Bu cümledeki kullanım, öncüldeki mecaz anlamla tam olarak örtüşmektedir. Diğer seçeneklerdeki kullanımlar ise gerçek anlamda ya da farklı bir mecaz anlamda (şöhret kazanmak gibi) kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin bağlam içinde kazandığı mecaz anlamlar ile gerçek/yan anlamları arasındaki farkların ayırt edilmesi.
Soru 22Soru →

Yazarın alışılagelmiş kalıpların dı��ına çıkan ayrıksı anlatımı, ilk başlarda yadırgansa da zamanla geniş bir okur kitlesi tarafından kabul görmüştür.

Bu cümledeki altı çizili sözcükle anlamca en yakın olan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: sıra dışı

Cevap

sıra dışı
Cümlede geçen 'ayrıksı' sözcüğü, benzerlerinden veya alışılmış kurallardan farklı olan durumları niteler. Bu doğrultuda yazarın kalıpların dışına çıkan üslubunu en iyi niteleyen kavram 'sıra dışı' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar sözcüğü ve bağlamı analiz etme.
C��mlede geçen 'ayrıksı' sözcüğünün yazarın alışılagelmiş kalıpların dışına çıkan tarzını nitelemek için kullanıldığı belirlenmiştir.
Sözcüklerin cümle içindeki anlamları bağlamlarına göre şekillendiği için öncelikle cümlenin genel anlamı kavranmalıdır.
2
'Ayrıksı' sözcüğünün anlamını ve seçeneklerle ilişkisini değerlendirme.
'Ayrıksı' sözcüğü Türk Dil Kurumuna göre 'kural dışı, istisnai' anlamına gelmektedir. Bu anlamı en iyi karşılayan ifadenin 'sıra dışı' olduğu saptanmıştır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için hedef sözcüğün anlam sınırlarını tam olarak belirlemek ve en yakın karşılığı bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Bağlamdan yararlanarak sözcüklerin eş ve yakın anlamlarını bulma
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 23Soru →

Türkçede bir sözcüğün gerçek anlamından (temel ve yan anlamlarından) tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Soyut ve akademik dilde yazılmış metinlerde bazı kelimeler ilk bakışta mecazlı gibi görünse de aslında gerçek anlamlarında kullanılmış olabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecaz anlamlı bir sözcük kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilim insanları, araştırma süresince topladıkları verileri istatistiksel yöntemlerle analiz ederek kapsamlı bir rapor hazırladılar.

Cevap

Bilim insanlarının araştırma süresince topladıkları verileri analiz ettiğini belirten cümle
Bilim insanlarının araştırma süresince topladıkları verileri istatistiksel yöntemlerle analiz edip rapor hazırladıklarını belirten cümlede yer alan tüm kelimeler temel ve yan anlamlarıyla (gerçek anlam) kullanılmıştır. Cümle, soyut ve akademik bir üsluba sahip olsa da içerisinde mecaz anlam kazanmış hiçbir sözcük bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan tüm sözcüklerin bağlam içindeki anlamlarını tek tek inceleyin.
Cümlelerdeki sözcüklerin gerçek (akla gelen ilk anlamı) ve mecaz (gerçek anlamdan tamamen uzaklaşmış yeni anlamı) durumları belirlenir.
Mecaz anlamlı sözcük barındırmayan tek seçeneği doğru şekilde tespit edebilmek.
2
Diğer seçeneklerdeki mecaz anlamlı sözcükleri tespit edin.
'Sıcak karşılanmak' ifadesindeki 'sıcak' (samimi), 'soğuk bir tavır' ifadesindeki 'soğuk' (mesafeli), 'tarafsız bir gözle' ifadesindeki 'göz' (bakış açısı) ve 'hayal gücüyle beslemek' ifadesindeki 'beslemek' (geliştirmek) sözcüklerinin mecaz anlam taşıdığı belirlenir.
Çeldiricileri eleyerek doğru sonuca giden yolda sağlam adımlarla ilerlemek.
3
Doğru seçenekte yer alan tüm sözcüklerin gerçek anlamlarını doğrulayın.
Bilim insanlarının verileri analiz edip rapor hazırladığını belirten cümledeki hiçbir sözcükte gerçek anlamından uzaklaşma (mecazlaşma) olmadığı doğrulanır.
Cevabın kesinliğinden emin olmak.

Anahtar Kavram

Mecaz Anlam
Soru 24Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan koyu yazılmış sözcük, gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak yeni bir anlam kazanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç ressamın eserlerinde kullandığı bu dinamik teknik, sanat camiasında uzun süredir devam eden durgunluğu kamçıladı.

Cevap

Genç ressamın eserlerinde kullandığı bu dinamik teknik, sanat camiasında uzun süredir devam eden durgunluğu kamçıladı.
Doğru yanıt, durgunluğu kamçıladı ifadesinin yer aldığı seçenektir. Bu cümledeki 'kamçılamak' sözcüğü, fiziksel olarak bir hayvana veya nesneye kamçı ile vurmak olan gerçek anlamından tamamen uzaklaşmış, 'canlandırmak, harekete geçirmek, uyarmak' anlamlarında soyut bir mecaz anlam kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin sözlük (temel) anlamları belirlenir.
'göstermek' (görünür kılmak), 'sızmak' (dar aralıktan geçmek), 'kamçılamak' (kamçıyla vurmak), 'genleşmek' (hacimce büyümek), 'karşılaştırmak' (mukayese etmek).
Sözcüklerin temel anlamlarını bilmek, mecaz anlamın tespiti için ilk adımdır.
2
Sözcüklerin cümle içindeki bağlamları incelenir.
'kamçıladı' sözcüğünün bir nesneye kamçı vurma eylemini değil, durgunluğu giderme, canlandırma ve harekete geçirme etkisini ifade ettiği görülür.
Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılarak soyut bir bağlamda yeni bir anlam kazanmasıyla oluşur.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin durumları değerlendirilir.
'göstermek', 'sızmak' ve 'karşılaştırmak' gerçek anlamda; 'genleşmek' ise bilimsel/fiziksel bir terim anlamda kullanılmıştır.
Doğru cevaba emin olmak için çeldiricilerin gerçek veya terim anlamda kullanıldığı teyit edilir.

Anahtar Kavram

Mecaz Anlam (Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlam)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru →

Tarih boyunca pek çok düşünür, bilginin kaynağını sorgularken duyularımızın bizi yanıltabileceği yönünde bir kuşku taşımıştır.

Bu cümledeki 'kuşku' sözcüğünün yerine aşağıdakilerden hangisi getirilirse cümlenin anlamında herhangi bir değişme veya bozulma olmaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: şüphe

Cevap

şüphe
Cümlede kullanılan 'kuşku' sözcüğü, bir durumun veya bilginin doğruluğundan emin olamama durumunu yansıtır. Dilimizde 'kuşku' ile 'şüphe' sözcükleri birbirinin tam eş anlamlısıdır. Bu nedenle kuşku yerine şüphe sözcüğü getirildiğinde cümlede herhangi bir anlam daralması veya bozulması yaşanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'kuşku' sözcüğünün anlamını ve cümleye kattığı bağlamsal değeri incelemek.
'Kuşku' sözcüğü, cümlede duyulara karşı duyulan belirsizlik, güvensizlik ve emin olamama durumunu belirtmektedir.
Sözcüğün eş anlamlısını doğru belirleyebilmek için cümlenin genel anlam akışını saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin anlamlarını analiz etmek ve 'kuşku' ile doğrudan eş anlamlı olanı tespit etmek.
'Şüphe' sözcüğü kuşku ile tam eş anlamlıdır. Diğer seçenekler ('endişe', 'merak', 'korku', 'kararsızlık') ise anlamca yakın veya ilişkili görünse de farklı duygusal ya da düşünsel durumları temsil eder.
Cümledeki anlamı tam olarak karşılayacak ve bozulmaya yol açmayacak tek seçeneği doğrulamak.

Anahtar Kavram

Eş anlamlı sözcüklerin birbirinin yerine kullanılabilirliği
Tahmini Süre:45s
Soru 26Soru →

Yazar, Anadolu'nun farklı yörelerinden devşirdiği kültürel ögeleri romanının dokusuna başarıyla işlemiştir.

Bu cümledeki 'devşirdiği' sözcüğünün yerine, cümlenin anlam bütünlüğünü ve bağlamını korumak koşuluyla, aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: toplayıp derlediği

Cevap

toplayıp derlediği
Cümledeki 'devşirdiği' sözcüğü, farklı kaynaklardan veya bölgelerden kültürel ögelerin toplanarak bir araya getirilmesi anlamını taşımaktadır. Türkçede 'devşirmek' fiili toplamak, bir araya getirmek anlamlarına gelir. Bu nedenle 'toplayıp derlediği' ifadesi, cümlenin anlam bütünlüğünü ve bağlamını en iyi şekilde koruyarak bu sözcüğün yerine getirilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'devşirdiği' sözcüğünün bağlam içerisindeki anlamını belirlemek.
Cümlede yazarın Anadolu'nun çeşitli yörelerinden kültürel ögeleri alıp kendi eserinin dokusuna kattığı anlatılmaktadır. Bu bağlamda 'devşirmek', farklı yerlerde bulunan unsurları arayıp bularak bir araya getirmek, toplamak anlamında kullanılmıştır.
Sözcüğün bağlamsal anlamını saptamak doğru eş/yakın anlamı bulmanın ilk adımıdır.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin anlamlarını inceleyerek bağlama uygunluğunu test etmek.
'Toplayıp derlemek' ifadesi, dağınık durumdaki veya farklı kaynaklardaki unsurları bir araya getirerek düzenleme anlamını taşır ve 'devşirmek' ile birebir örtüşür.
Bağlamsal uyumu en yüksek olan seçeneği belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Bağlamsal Eş ve Yakın Anlamlılık
Soru 27Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'çiğnemek' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplumun ortak huzuru için belirlenen kuralları çiğnemek, hiçbir şekilde bireysel özgürlük kapsamında değerlendirilemez.

Cevap

Toplumun ortak huzuru için belirlenen kuralları çiğnemek, hiçbir şekilde bireysel özgürlük kapsamında değerlendirilemez.
Kuralları hiçe saymak, kurallara uymamak anlamında kullanılan 'kuralları çiğnemek' ifadesindeki sözcük, gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak mecaz anlam kazanmıştır. Bu nedenle doğru cevap 'Toplumun ortak huzuru için belirlenen kuralları...' şeklinde başlayan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün cümledeki kullanım bağlamını inceleme
'Çiğnemek' sözcüğünün beş farklı cümledeki kullanım bağlamları ve üstlendiği anlamlar belirlenmiştir.
Sözcüğün gerçek (temel/yan) veya mecaz anlamda olup olmadığını tespit etmek için bağlama bakılması gerekir.
2
Mecaz anlamın tespit edilmesi
'Kuralları çiğnemek' ifadesinde sözcüğün 'hiçe saymak, uymamak, ihlal etmek' anlamında kullanıldığı görülmüştür.
Gerçek anlamından (dişle ezmek, üzerine basmak) tamamen uzaklaşarak yeni bir anlam kazanan seçeneği bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 28Soru →

Çevre kirliliğiyle mücadele eden sivil toplum kuruluşları, doğayı korumak adına büyük bir özveri göstererek projelerini sürdürüyor.

Bu cümledeki 'özveri' sözcüğünün yerine, cümlenin anlamını bozmadan getirilebilecek sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: fedakarlık

Cevap

fedakarlık
Özveri sözcüğünün Türkçe sözlükteki tam karşılığı 'bir amaç uğruna veya gerçekleştirilmesi istenen bir şey için kendi çıkarlarından vazgeçme, fedakarlık' şeklindedir. Dolayısıyla cümlede 'özveri' yerine 'fedakarlık' sözcüğü getirildiğinde cümlenin anlamı tamamen korunur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar sözcüğü ve bağlamı analiz etme
Cümlede 'özveri' sözcüğünün, çevre örgütlerinin doğayı korumak için yaptıkları çalışmalar sırasındaki fedakar tutumunu (kendi çıkarlarını arka plana iterek verdikleri emeği) ifade ettiği belirlenir.
Sözcüğün cümle içindeki bağlamsal anlamını doğru saptamak eş anlamlısını bulmak için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin anlamlarını karşılaştırma
'Fedakarlık' sözcüğünün, bir amaç uğruna kendi çıkarlarından vazgeçme anlamına geldiği ve 'özveri' sözcüğünün tam eş anlamlısı olduğu görülür.
Cümledeki kelimenin yerine konulduğunda anlamı bozmayacak tam karşılığı tespit etmek için seçenekler taranır.

Anahtar Kavram

Eş Anlamlı Sözcükler
Tahmini Süre:45s
Soru 29Soru →

Nitelikli bir edebi eser, okuru ilk sayfadan itibaren kendi atmosferine sürüklemeli ve ona farklı bir dünyanın kapılarını aralamalıdır.

Bu cümledeki 'sürüklemek' sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişisel gelişime odaklanan bu yeni akım, geniş kitleleri peşinden sürükleyen bir toplumsal harekete dönüştü.

Cevap

Kişisel gelişime odaklanan bu yeni akım, geniş kitleleri peşinden sürükleyen bir toplumsal harekete dönüştü.
Doğru seçenekte yer alan cümlede geçen sürüklemek sözcüğü, bir fikir ya da toplumsal akımın insanları etkileyerek peşinden sürüklemesi, yani onları yönlendirmesi anlamında gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak mecaz anlamda kullanılmıştır. Bu kullanım, öncüldeki edebi eserin okuru sürüklemesi ifadesindeki mecaz anlamlı kullanımla doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar kelimenin tespiti ve bağlam analizi yapılır.
Öncüldeki cümlede geçen 'sürüklemek' sözcüğü tespit edilir. Edebi eserin okuru sürüklemesi ifadesi, okurun ilgisini çekmesi, onu esere bağlaması ve etkilemesi anlamındadır. Bu kullanım, kelimenin fiziksel olarak bir şeyi çekip götürmek olan gerçek anlamından tamamen uzaklaştığını, yani mecaz anlam kazandığını gösterir.
Soruda istenen anlam türünün belirlenmesi için sözcüğün bağlam içindeki anlamı çözümlenmelidir.
2
Seçeneklerdeki cümlelerde geçen aynı sözcüklerin anlamları incelenir.
Seçeneklerdeki 'sürüklemek' sözcükleri taranır. Sel sularının arabaları sürüklemesi, işçilerin torbaları yerde sürüklemesi, yaprakların rüzgarda sürüklenmesi ve balıkçıların ağları sürüklemesi eylemleri tamamen fiziksel çekme, yer değiştirme anlamlarındadır (gerçek anlam). Ancak toplumsal akımın kitleleri peşinden sürüklemesi, onları etkilemesi ve yönlendirmesi anlamındadır (mecaz anlam).
Çeldirici seçeneklerin elenmesi ve doğru seçeneğin bulunması amacıyla her bir cümledeki sözcük anlamı karşılaştırılır.
3
Mecaz anlam eşleştirmesi tamamlanarak doğru yanıt doğrulanır.
Kitleleri peşinden sürükleme ifadesinin, öncüldeki okuru kendi atmosferine sürükleme ifadesi gibi mecaz anlamda kullanıldığı teyit edilir.
Öncüldeki anlam ile seçeneklerdeki kullanımın birebir uyuştuğunun netleştirilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam - Mecaz Anlam
Soru 30Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dokumak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, son romanında bireyin yalnızlığını ve modern toplumdaki yabancılaşmasını arka plandaki tarihsel olaylarla adeta ilmek ilmek dokumuştur.

Cevap

Yazarın son romanında yalnızlık ve yabancılaşma gibi temaları tarihsel olaylarla bir araya getirdiğini belirten cümle (dokumak sözcüğünün mecaz kullanımı).
Doğru seçenekte yer alan cümlede 'dokumak' sözcüğü, yalnızlık ve yabancılaşma gibi soyut kurgusal ögelerin yazar tarafından titizlikle işlenip bir bütün haline getirilmesini anlatmaktadır. Burada kelime fiziksel anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir anlam kazandığı için mecaz anlamdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Mecaz anlamın tanımını hatırlayınız ve 'dokumak' sözcüğünün gerçek anlamını belirleyiniz.
Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlamdır. 'Dokumak' sözcüğünün gerçek anlamı ise iplikleri birbirine geçirerek kumaş veya benzeri bir doku üretmektir.
Seçeneklerdeki kullanımları doğru sınıflandırabilmek için temel anlamı referans noktası olarak belirlemek gerekir.
2
Cümlelerdeki kullanımları inceleyerek fiziksel dokuma eylemi barındıran seçenekleri eleyiniz.
Geleneksel tezgâhlarda kilim üretimi, karbon nanotüplerle kumaş yapılması, örümceklerin ağ örmesi ve altın ipliklerle giysi yapılması fiziksel/somut birer dokuma işlemi olduğundan gerçek veya yan anlam kapsamındadır.
Somut anlam taşıyan ve ipliklerin fiziksel olarak birleştirilmesini ifade eden kullanımları ayırmak bizi mecaz anlama ulaştıracaktır.
3
Soyut bir kurguyu veya temaları bütünleştirme anlamı taşıyan kullanımı belirleyiniz.
Yazarın romanındaki temaları ve olayları 'ilmek ilmek dokuması', zihinsel/kurgusal bir titizliği ve özenle bir araya getirme eylemini ifade eder. Bu kullanım tamamen soyuttur ve mecaz anlamlıdır.
Kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı bu yeni soyut anlam, mecaz anlamın tam karşılığıdır.

Anahtar Kavram

Mecaz Anlam
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 31Soru →

Bir sözcük temel (sözlük) anlamıyla, yani zihnimizde uyandırdığı ilk ve somut karşılığıyla kullanıldığında gerçek anlamını korur.

Buna göre, 'boş' sözcüğü aşağ��daki cümlelerin hangisinde gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphaneden aldığı kitapları yerleştirmek için odasındaki boş rafları temizledi.

Cevap

Kütüphaneden aldığı kitapları yerleştirmek için odasındaki boş rafları temizledi cümlesinde geçen 'boş' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Kütüphaneden aldığı kitapları yerleştirmek için odasındaki boş rafları temizledi cümlesinde geçen 'boş' sözcüğü, üzerinde ya da içinde hiçbir şey bulunmayan fiziksel alanı ifade eder. Bu kullanım, sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve en temel anlam olan gerçek anlamdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün temel (akla ilk gelen) anlamını belirlemek.
'Boş' sözcüğünün zihinde uyandırdığı ilk anlam, içinde veya üzerinde hiçbir şey bulunmayan fiziksel durumdur.
Gerçek anlamın tespiti için sözcüğün temel anlamının sınırlarını bilmek gerekir.
2
Cümlelerdeki kullanımları bağlamlarına göre incelemek.
Temizlenen rafların üzerinde nesne bulunmaması fiziksel bir durumdur ve gerçek anlamdır. Fikirlerin boş olması, boş oturmak, boş bakmak ve serginin boş bulunması ise soyut, mecaz anlamlardır.
Sözcüklerin gerçek mi yoksa mecaz mı olduğunu belirlemek ancak kullanıldıkları bağlamı incelemekle mümkündür.
3
Gerçek anlamda kullanılan cümleyi seçmek.
Raf temizliğiyle ilgili cümlenin gerçek anlamlı olduğu belirlenmiştir.
Sadece bu seçenekte sözcük temel anlamıyla kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Gerçek Anlam
Soru 32Soru →

Sanatsal üretimin temelinde yatan ve henüz somut bir ürünü biçimlendirmemiş olan o gizil yaratıcılık, sanatçının zihninde durmaksızın devam eden estetik bir arayışın kaynağıdır.

Bu cümledeki 'gizil' sözcüğünün yerine, cümlenin anlamını bozmadan getirilebilecek sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: potansiyel

Cevap

potansiyel
Cümledeki 'gizil' sözcüğü, felsefi ve edebi bağlamlarda 'henüz açığa çıkmamış ancak ortaya çıkma imkanı ve gücü barındıran, kuvve halinde olan' anlamında kullanılır. Bu anlamı en doğru şekilde karşılayan sözcük 'potansiyel' ifadesidir. Cümlede geçen 'henüz somut bir ürünü biçimlendirmemiş olan' ibaresi de bu kelimenin potansiyel durumuna doğrudan işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki bağlamsal ipuçlarını analiz etme
Cümledeki 'henüz somut bir ürünü biçimlendirmemiş olan' ifadesi, hedeflenen sözcüğün 'henüz eyleme dökülmemiş ama var olan' bir gücü nitelediğini gösterir.
Bağlam analizi, doğru sözcük seçimi için gerekli olan anlam çerçevesini çizer.
2
'Gizil' sözcüğünün terimsel ve sözlük anlamını belirleme
'Gizil' sözcüğünün Türkçe karşılığının 'potansiyel' (kuvve halinde olan, henüz fiile çıkmamış güç) olduğu saptanır.
Sözcüğün doğrudan anlamdaşını belirleyerek seçeneklerle eşleştirme yapmak gerekir.
3
Çeldirici seçenekleri eleme ve doğruluğu onaylama
'Gizli', 'gizemli', 'örtük' ve 'soyut' sözcüklerinin cümlenin bağlamına tam uymadığı, sadece 'potansiyel' kelimesinin cümlenin anlam akışını bozmadığı görülür.
Yakın anlamlı kelimelerin arasındaki ince nüansları ayırt ederek hatalı seçenekleri dışarıda bırakmak gerekir.

Anahtar Kavram

Eş ve Yakın Anlamlı Sözcükler
Soru 33Soru →

Bir sanat yapıtının kalıcılığı, ele aldığı konuların derinliği ve karakterlerin işleniş biçimiyle doğrudan ilişkilidir. Nitekim karakter tasvirleri yalınkat kalan bir romanın, okurun zihninde derin izler bırakması ve zamana meydan okuması oldukça güçtür.

Bu cümledeki 'yalınkat' sözcüğünün anlamını en iyi karşılayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: yüzeysel

Cevap

yüzeysel
Metindeki 'yalınkat' sözcüğü, karakter tasvirlerinin derinlikten yoksun, sığ ve üstünkörü yapıldığını belirtmek için kullanılmıştır. 'Yüzeysel' sözcüğü de tam olarak 'derinliği olmayan, sığ, üstünkörü' anlamına geldiği için cümlenin anlamını en iyi karşılayan sözcüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'yalınkat' sözcüğünün bağlam içerisindeki anlamını analiz etmek
Sözcüğün, karakter tasvirlerinin derinlikten yoksun, sığ ve üstünkörü bir biçimde yapıldığını ifade ettiği belirlenir.
Sözcüklerin cümle içindeki anlamı, doğru eş anlamlıyı bulmak için ilk adımdır.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin anlamlarını 'yalınkat' sözcüğü ile karşılaştırmak
'Yüzeysel' sözcüğünün 'derinliği olmayan, sığ' anlamıyla metindeki bağlama tam olarak uyduğu, 'yalın' sözcüğünün ise 'sade, süssüz' anlamına gelerek morfolojik bir yanıltıcı olduğu görülür.
Doğru seçeneği belirlemek ve çeldiricilerin neden elendiğini netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Bağlamdan yararlanarak sözcüklerin eş ve yakın anlamlılarını belirleme
Soru 34Soru →

Türkçe öğretmeni, öğrencilerinden "soğumak" sözcüğünü mecaz anlamda içeren birer cümle kurmalarını istemiştir.

Buna göre, aşağıdaki öğrencilerden hangisinin kurduğu cümle öğretmenin isteğine uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Derin: "Onun bu umursamaz tavırlarını gördükten sonra işten iyice soğudum."

Cevap

Derin'in kurduğu "Onun bu umursamaz tavırlarını gördükten sonra işten iyice soğudum." cümlesinde "soğumak" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır.
Derin'in cümlesindeki "soğumak" sözcüğü, fiziksel olarak bir ısının düşmesini değil, bir işe veya duruma karşı duyulan ilgi, istek veya sevginin yok olmasını ifade etmektedir. Sözcük gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak yeni ve soyut bir anlam kazandığı için mecaz anlamdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün gerçek anlamını belirleme.
"Soğumak" sözcüğünün gerçek anlamı, bir maddenin sıcaklığının azalması, ısısını kaybetmesidir.
Mecaz anlamı bulmak için öncelikle sözcüğün bu temel ve fiziksel anlamından tamamen uzaklaşıp uzaklaşmadığını kontrol etmeliyiz.
2
Öğrencilerin cümlelerindeki kullanımları analiz etme.
Buket, Cenk, Elif ve Gökhan'ın cümlelerinde geçen "soğumak" eylemleri sırasıyla meyve suyu, oda havası, börek ve hava sıcaklığı gibi fiziksel unsurların ısısını kaybetmesini ifade etmektedir. Dolayısıyla bu kullanımlar gerçek anlamdadır. Derin'in cümlesindeki "soğumak" ise bir işe karşı duyulan hevesin ve isteğin yok olması anlamında, tamamen soyut bir durumu karşılamaktadır.
Sözcüklerin cümle içindeki bağlamlarını inceleyerek hangisinin gerçek anlamının dışına çıktığını saptamak gerekir.
3
Mecaz anlamlı kullanımı seçme.
Derin'in cümlesi öğretmenin mecaz anlam isteğini tam olarak karşılamaktadır.
Diğer seçeneklerdeki tüm kullanımlar sözcüğün temel/fiziksel anlamıyla ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından (temel ve yan anlamlarından) tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlamdır.
Soru 35Soru →

Çevremizde sıklıkla ��ahit olduğumuz ve ilk karşılaştığımızda bizi derinden sarsan birtakım olumsuz durumlar, zamanla sıradanlaşarak zihnimizde kanıksanmış birer olguya dönüşür; bu durum toplumsal duyarlılığın azalmasındaki en büyük etkendir.

Bu cümledeki 'kanıksanmış' sözcüğüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çok tekrarlanması sebebiyle alışılmış ve etkisini yitirmiş olan

Cevap

Çok tekrarlanması sebebiyle alışılmış ve etkisini yitirmiş olan
Çok tekrarlanması sebebiyle alışılmış ve etkisini yitirmiş olan ifadesi doğrudur çünkü kanıksamak eylemi, bir durumun çok sık yaşanmasından ötürü artık şaşırtıcı olmaktan çıkması ve normal karşılanması anlamına gelir. Cümledeki olumsuz durumların sıradanlaşması ve duyarlılığı köreltmesi bu anlamı doğrudan destekler.

Adım Adım Çözüm

1
C��mledeki 'kanıksanmış' sözcüğünün kullanıldığı bağlamı ve cümlenin genel anlamını analiz etmek.
Cümlede, başlangıçta sarsıcı olan olumsuz durumların zamanla s��radanlaştığı ve toplumsal duyarlılığın azalmasına yol açtığı belirtilmektedir.
Sözcüklerin anlamları cümle içindeki bağlamlarına göre şekillendiği için ilk olarak cümlenin iletmek istediği ana mesaj belirlenmelidir.
2
'Kanıksamak' sözcüğünün sözlük tanımını ve bu tanımın cümledeki bağlamsal uyumunu değerlendirmek.
Kanıksamak; çok tekrarlanması sebebiyle bir duruma alışmak, o durum karşısında duyarsızlaşmak veya tepkisiz kalmaktır. Cümledeki 'sıradanlaşarak... duyarlılığın azalması' ifadesi bu anlamı doğrudan destekler.
Kelime dağarcığındaki teorik bilgi ile pratik metin analizi arasında doğrudan ilişki kurmak gerekir.
3
Çeldirici seçenekleri eleyip bağlamı en net karşılayan tanımı seçmek.
'Çok tekrarlanması sebebiyle alışılmış ve etkisini yitirmiş olan' ifadesinin doğru anlam olduğu, 'benimsenmiş' veya 'onaylanmış' gibi kavramların ise çeldirici yakın anlamlar olduğu tespit edilir.
Öğrencilerin en çok yaptığı 'kanıksamak' ile 'benimsemek/onaylamak' kavramlarını karıştırma hatasını elemek için seçeneklerin nüans farkları incelenir.

Anahtar Kavram

Eş ve Yakın Anlamlı Sözcükler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru →

Bir çevirmen, kaynak metne sadık kalırken hedef dilin yapısını ve okuyucunun beklentilerini de gözetmek zorundadır.

Bu cümledeki 'gözetmek' sözcüğünü anlamca karşılayabilecek ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: dikkate almak

Cevap

dikkate almak
Cümlede geçen 'gözetmek' sözcüğü, çeviri yaparken hedef dilin yapısı ile okuyucu beklentilerinin hesaba katılması, göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtmektedir. Bu anlamı en iyi karşılayan ifade 'dikkate almak'tır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'gözetmek' sözcüğünün kullanıldığı bağlamı analiz etme.
Sözcüğün, çeviri sürecinde 'hedef dilin yapısı' ve 'okuyucu beklentileri' gibi unsurların hesaba katılması, önemsenmesi gerektiği anlamında kullanıldığı belirlenir.
Sözcüklerin bağlam içindeki anlamlarını belirlemek, doğru eş anlamlıyı seçmenin ilk adımıdır.
2
Seçeneklerdeki sözcük ve sözcük gruplarını cümledeki bağlama göre değerlendirme.
'Dikkate almak' ifadesinin cümledeki 'gözetmek' sözcüğünün yerine konulduğunda anlam bütünlüğünü tam olarak sağladığı görülür.
Çevirmenin bu unsurları göz önünde bulundurması, yani dikkate alması gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Cümle bağlamından hareketle sözcüğün kazandığı anlamı belirleme ve uygun eş/yakın anlamlısını bulma.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 37Soru →

Toplumsal değişimi sadece ekonomik gelişmelere indirgeyerek açıklamaya çalışan sosyolojik kuramlar, insan davranışlarının kültürel ve psikolojik boyutlarını ihmal ettikleri için sağlam bir payandadan yoksun kalmaya mahkûmdur.

Bu cümledeki 'payandadan' sözcüğünün yerine kullanılabilecek, bu sözcükle anlamca en yakın olan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: dayanaktan

Cevap

dayanaktan
Cümlede geçen 'payandadan' sözcüğü, kuramların üzerine oturduğu ve yıkılmasını engelleyen düşünsel zemini, yani 'dayanağı' ifade etmektedir. Dolayısıyla bu kelimenin yerine 'dayanaktan' sözcüğü getirildiğinde cümledeki anlam tam olarak karşılanmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'payanda' sözcüğünün temel/gerçek anlamı ve bağlam içindeki kullanımı analiz edilir.
'Payanda' sözcüğünün gerçekte bir yapıyı destekleyen eğri direk anlamına geldiği, ancak cümlede sosyolojik kuramların üzerine kurulduğu fikri destekleri ifade etmek amacıyla mecazen kullanıldığı belirlenir.
Doğru yakın/eş anlamlı karşılığı bulabilmek için kelimenin kazandığı mecazi anlamın tespit edilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin 'payandadan' kelimesinin yerine konulduğunda cümlenin anlam bütünlüğünü koruyup korumadığı kontrol edilir.
'Dayanaktan' sözcüğü getirildiğinde cümlenin anlamının bozulmadığı ve 'sağlam bir dayanaktan yoksun kalmak' ifadesinin bağlama tam oturduği görülür.
Kelime düzeyinde eş anlamlı görünen sözcüklerin cümledeki bağlamsal uygunluğu test edilmelidir.

Anahtar Kavram

Eş ve Yakın Anlamlı Sözcükler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "pişmek" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mesleğin inceliklerini kavramak ve sektörde pişmek için uzun yıllar çıraklık yapmak gerekir.

Cevap

Sektörde pişmek için uzun yıllar çıraklık yapmak gerektiğini belirten seçenek doğru cevaptır.
Sektörde pişmek ifadesinde kullanılan sözcük, bir alanda deneyim kazanmak ve olgunlaşmak anlamını taşımaktadır. Bu kullanım, gerçek anlamdan tamamen uzaklaşıp soyut bir boyut kazandığı için mecaz anlamdır.

Adım Adım Çözüm

1
"Pişmek" sözcüğünün temel gerçek anlamını tanımlamak.
Temel anlam, bir maddenin ısı etkisiyle fiziksel veya kimyasal değişime uğraması ya da yenecek duruma gelmesidir.
Mecaz anlamı tespit edebilmek için öncelikle sözcüğün gerçek anlam sınırlarını çizmek gerekir.
2
"Pişmek" sözcüğünün mecaz anlamını tanımlamak.
Mecaz anlam, bir kişinin iş veya yaşam tecrübesi kazanarak olgunlaşması, yetkinleşmesidir.
Cümlelerdeki kullanımları bu tanıma göre değerlendirmek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki bağlamları incelemek ve mecaz olanı bulmak.
Mesleğin inceliklerini çıraklık yaparak öğrenme bağlamındaki kullanımın tamamen soyut bir olgunlaşmayı (deneyim kazanmayı) anlattığı görülür.
Cümledeki kullanımın gerçek anlamdan tamamen uzaklaştığını teyit etmek için bu analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Mecaz Anlam
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 2
Sözcükte Anlam Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 2 | Examkin