(K) İşletmesi bünyesinde yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinde deneme süresi ay olarak kararlaştırılmıştır. İşletme yönetimi, yeni işe aldığı bir uzman yardımcısı ile imzaladığı yazılı bireysel iş sözleşmesine "işçinin yetkinliklerinin test edilmesi amacıyla aylık deneme süresi uygulanacaktır" hükmünü eklemiştir. Söz konusu işçi, işe başladıktan sonraki . günde, işveren tarafından "deneme süresi içindeki performansının beklentileri karşılamadığı" gerekçesiyle herhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın ve tazminat ödenmeksizin işten çıkarılmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu ve toplu iş hukuku prensipleri uyarınca, bu fesih işlemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AToplu iş sözleşmesi ile deneme süresi 4 aya kadar uzatılabildiği için bireysel sözleşmedeki 4 aylık hüküm geçerlidir ve 100. gündeki fesih deneme süresi içinde yapılmış sayılır.
- BBireysel iş sözleşmelerinde deneme süresi kanunen 2 ayı asla geçemeyeceği için işçi 61. günde deneme süresini tamamlamıştır ve fesih usulsüzdür.
- Bireysel sözleşmedeki deneme süresi kaydı toplu iş sözleşmesindeki 3 aylık sınırı aşamaz; bu nedenle 100. günde yapılan fesih deneme süresi hükümlerine tabi değildir ve işçiye ihbar tazminatı ödenmelidir.Cevap
- DDeneme süresi içinde yapılan fesihlerde performans kriteri hukuken zorunlu bir gerekçe olduğu için işveren 100. günde de olsa tazminatsız fesih hakkına sahiptir.
- Eİşçinin toplam kıdemi henüz 6 ayı doldurmadığı için İş Kanunu uyarınca bildirim sürelerine uyma yükümlülüğü doğmamıştır, bu nedenle yapılan fesih her durumda yasaldır.
Cevap
Bireysel sözleşmedeki deneme süresi kaydı toplu iş sözleşmesindeki süreyi aşamayacağı için 100. günde yapılan fesih deneme süresi kapsamında değerlendirilemez ve bildirim şartına (ihbar tazminatına) tabidir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun emredici hükümleri ve Toplu İş Sözleşmesi (TİS) prensipleri uyarınca, TİS'te yer alan bir hüküm bireysel iş sözleşmesi ile ancak işçi lehine olacak şekilde değiştirilebilir. Deneme süresinin uzatılması işçinin iş güvencesinden yoksun kaldığı ve işverenin tazminatsız fesih hakkına sahip olduğu süreyi uzattığı için işçi aleyhine bir düzenlemedir. Bu durumda TİS'teki 3 aylık süre, bireysel sözleşmedeki 4 aylık süreye üstün gelir. 100. gün itibarıyla 3 aylık geçerli deneme süresi dolduğundan, işveren artık deneme süresi hükümlerinden yararlanamaz ve bildirim sürelerine uymak zorundadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Toplu İş Sözleşmesi ve Bireysel İş Sözleşmesi Arasındaki Yararlılık Çatışması
İpuçları
1
Toplu iş sözleşmesi ile bireysel sözleşme hükümleri çatıştığında hangisinin üstün geleceğini düşünün.
2
Deneme süresinin uzun olması mı yoksa kısa olması mı işçinin lehinedir? İşçi lehine olan hükmün önceliğini hatırlayın.
3
TİS 3 ay demişse, bireysel sözleşme bunu işçi aleyhine olacak şekilde (yani süreyi uzatarak) değiştiremez. Geçerli süreyi 3 ay kabul ederek 100. günü değerlendirin.
Daha Fazla Pratik
İşçinin aynı işverene bağlı farklı bir işyerinde tekrar işe alınması durumunda deneme süresi konulup konulamayacağını araştırınız.
Tahmini Süre:3m 0s