Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDeneme Süreli İş Sözleşmesi

4857 sayılı İş Kanunu’na göre, bireysel iş sözleşmelerinde deneme süresi en çok iki ay olabilirken bu süre toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilmektedir. Bir iş yerinde yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinde deneme süresi üst sınırı 44 ay olarak belirlenmiş; bu iş yerinde işe alınan bir işçi ile yapılan bireysel iş sözleşmesinde ise deneme süresi 33 ay olarak kararlaştırılmıştır. İşçinin iş sözleşmesi, çalışmaya başladığı tarihten itibaren 10.10. haftanın (70.70. gün) sonunda işveren tarafından feshedilmiştir. Bu durumla ilgili 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bireysel sözleşmedeki 3 aylık süre, kanuni 2 aylık üst sınırı aştığı için deneme kaydı geçersiz sayılır ve işçiye ihbar tazminatı ödenmelidir.
  2. İşveren, geçerli bir deneme süresi içinde olunduğu için bildirim süresine uymaksızın ve tazminatsız fesih yapabilir; ancak işçinin çalıştığı günlerin ücretini ödemekle yükümlüdür.Cevap
  3. C
    Deneme süresi bir askı hali olduğu için bu süre içinde yapılan fesihlerde işçiye çalıştığı günler karşılığında herhangi bir ücret ödenmesi gerekmez.
  4. D
    Deneme süresi içinde fesih yapılabilmesi için İş Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca işçinin performansına dayalı geçerli bir neden gösterilmesi zorunludur.
  5. E
    Toplu iş sözleşmesi sadece asıl işe ilişkin süreleri belirlediğinden, bireysel sözleşmedeki 3 aylık süre her koşulda mutlak butlanla sakattır.

Cevap

İşveren, geçerli bir deneme süresi içinde olunduğu için bildirim süresine uymaksızın ve tazminatsız fesih yapabilir; ancak işçinin çalıştığı günlerin ücretini ödemekle yükümlüdür.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesine göre, deneme süresi normalde en çok 2 ay olabilir ancak toplu iş sözleşmeleri ile bu süre 4 aya kadar uzatılabilir. Olayda toplu iş sözleşmesi ile 4 aylık bir tavan belirlendiği için, tarafların bireysel sözleşmede kararlaştırdığı 3 aylık süre yasaya uygundur. İşçi 10. haftada (yaklaşık 70. gün) çıkarıldığı için hala deneme süresi içindedir. Bu dönemde işveren bildirim süresine (ihbar öneline) uymak zorunda değildir ve ihbar/kıdem tazminatı ödemez. Ancak işçinin çalıştığı günlerin ücret ve diğer haklarını ödemek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal süre sınırlarını kontrol et.
Bireysel sözleşmede 2 ay, toplu iş sözleşmesi (TİS) varsa 4 ay.
4857 sayılı İş Kanunu madde 15 hükmü uyarınca deneme süresinin tavan sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Somut olaydaki sürenin geçerliliğini değerlendir.
TİS 4 aya izin verdiği için bireysel sözleşmedeki 3 aylık süre geçerlidir.
Toplu iş sözleşmesi olan yerlerde bireysel sözleşme serbestisi 4 aylık üst sınır içinde kalmak kaydıyla genişler.
3
Fesih tarihindeki hukuki statüyü belirle.
10. hafta (yaklaşık 70 gün), 3 aylık (90 gün) deneme süresinin içindedir.
Feshin deneme süresi dolmadan yapılıp yapılmadığını saptamak hakların belirlenmesi için kritiktir.
4
Feshin sonuçlarını kanuna göre tespit et.
İhbar öneli ve tazminat gerekmez; ancak ücret ödenmelidir.
Kanun, deneme süresindeki fesihte tazminat yükümlülüğünü kaldırsa da çalışılan sürenin karşılığı olan ücretin ödenmesini zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Deneme Süresinin Hukuki Niteliği ve Süre Sınırları
Bu soruyu puanla

Konular

Deneme Süreli İş Sözleşmesi

Bu konudan daha fazla soru