Soru

Zorluk: ZorDeneme Süreli İş Sözleşmesi

4857 sayılı İş Kanunu’na tabi bir iş yerinde, taraflar arasında akdedilen bireysel iş sözleşmesine "İşçinin işe uyumunu ve performansını denetlemek amacıyla 33 aylık deneme süresi konulmuştur." şeklinde bir hüküm eklenmiştir. İş yerinde yürürlükte olan herhangi bir toplu iş sözleşmesi bulunmamaktadır. İşçi çalışmaya başladıktan 7575 gün sonra, işveren "deneme süresi içerisinde performansın yetersiz görüldüğü" gerekçesiyle sözleşmeyi derhal feshetmiştir. Bu uyuşmazlıkta feshin geçerliliği ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bireysel iş sözleşmesi ile deneme süresi tarafların rızasıyla serbestçe 33 ay olarak belirlenebildiğinden, 7575. günde yapılan fesih deneme süresi içi fesih sayılır ve işçinin herhangi bir tazminat hakkı doğmaz.
  2. B
    Toplu iş sözleşmesi olmasa dahi kanundaki 22 aylık süre sadece asgari bir sınır olup, taraflar işçinin aleyhine olmamak kaydıyla bu süreyi diledikleri kadar uzatabilirler; dolayısıyla yapılan fesih yasaya uygundur.
  3. Deneme süresinin bireysel sözleşmelerdeki üst sınırı 22 ay olduğundan, 33 aylık kararlaştırma sadece 22 ayı aşan kısım için geçersizdir; bu nedenle 7575. günde yapılan fesih için ihbar öneline uyulmalı veya ihbar tazminatı ödenmelidir.Cevap
  4. D
    Kanuna aykırı olarak 33 ay deneme süresi belirlendiği için sözleşmedeki deneme kaydı tamamen geçersiz sayılır ve işçi ilk günden itibaren kıdem tazminatına hak kazanır.
  5. E
    Deneme süresi içinde yapılan fesihlerde tazminat ödenmese de, sözleşmede 33 ay kararlaştırıldığı için dürüstlük kuralı gereği işverenin bu süre dolmadan fesih yapabilmesi için 1515 gün önceden bildirim yapması zorunludur.

Cevap

Deneme süresinin bireysel iş sözleşmelerindeki yasal sınırı 2 aydır; bu süreyi aşan fesihlerde ihbar tazminatı ödenmelidir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesine göre deneme süresi bireysel sözleşmelerde en fazla 2 ay olabilir. İş yerinde toplu iş sözleşmesi bulunmadığı sürece bu süre tarafların anlaşmasıyla dahi uzatılamaz. Sözleşmeye yazılan 3 aylık süre, yasal sınırı aşan (2 aydan sonraki) kısım için geçersizdir. İşçi 75. günde işten çıkarıldığına göre yasal 2 aylık deneme süresi dolmuştur. Bu durumda işveren, deneme süresinin sağladığı 'tazminatsız ve bildirimsiz fesih' hakkını kaybetmiş olur ve işçiye ihbar süresi tanımak veya ihbar tazminatı ödemek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal sınırın tespiti
4857 sayılı İş Kanunu Md. 15 uyarınca deneme süresi en çok 22 ay olabilir.
Bireysel iş sözleşmelerinde kanunun koyduğu azami sınırı bilmek gerekir.
2
İstisnanın değerlendirilmesi
Süre ancak toplu iş sözleşmesi (TİS) ile 44 aya kadar uzatılabilir; olayda TİS yoktur.
Sürenin uzatılma şartının sadece TİS'e bağlı olduğunu doğrulamak gerekir.
3
Sözleşme hükmünün geçerliliği
33 aylık süre kararlaştırması sadece 22 ayı aşan kısım için geçersizdir (kısmi geçersizlik).
Kanuna aykırı sürenin hukuki durumunu belirlemek gerekir.
4
Feshin zamanlaması ve sonuçları
7575. gün yasal 22 aylık sınırı aştığı için deneme süresi avantajı (ihbarsız fesih) sona ermiştir; ihbar tazminatı doğar.
Yasal deneme süresi bittikten sonra yapılan feshin mali yükümlülüğünü saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

Deneme süresinin yasal sınırları ve aşılması durumunda ortaya çıkan ihbar tazminatı yükümlülüğü.

Daha Fazla Pratik

Toplu iş sözleşmesi ile deneme süresinin 4 aya çıkarıldığı durumlarda, 3. ayda yapılan feshin sonuçlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla