Examkin

Soru

Zorluk: ZorSomut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Görülmekte olan bir davada, mahkemenin davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulması durumunda başvurulan "somut norm denetimi" (itiraz yolu) süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını açıklamazsa mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.Cevap
  2. B
    Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı tekrar ileri sürülemez.
  3. C
    Somut norm denetimi yoluna sadece davanın tarafları başvurabilir; mahkemenin bu iddiayı kendiliğinden (re’sen) ileri sürme yetkisi bulunmamaktadır.
  4. D
    Bu denetim yoluyla sadece kanunların Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülebilir; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri itiraz yoluna konu edilemez.
  5. E
    Bir davanın görülmekte olduğu yerel mahkemelerin bu yola başvurma yetkisi yoktur; itiraz yolu sadece bölge adliye mahkemeleri ve yüksek mahkemeler için tanınmış bir haktır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandıracağı bilgisi doğrudur.
Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca, itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulduğunda mahkeme davayı geri bırakır. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 5 ay içinde sonuçlandırmalıdır. Eğer bu süre zarfında bir karar verilmezse, ilgili mahkeme davayı mevcut kanun hükümlerine göre karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Dava şartının kontrolü
Somut norm denetimi için öncelikle görülmekte olan bir davanın varlığı gerekir.
Bu denetim yolu sadece derdest (devam eden) davalarda uygulanabilir.
2
Uygulanacak kuralın tespiti
İtiraz konusu normun, mahkemenin bakmakta olduğu davada 'uygulanacak kural' niteliğinde olması gerekir.
Mahkeme, davayla ilgisi olmayan bir kanun hükmü için itiraz yoluna gidemez.
3
Sürenin takibi
Anayasa Mahkemesi'ne gönderilen dosya için 5 aylık bir bekleme süresi başlar.
Anayasa'nın 152. maddesi yargılamanın sürüncemede kalmaması için bu süreyi öngörmüştür.
4
Karar çıkmaması durumunda usul
5 ay dolduğunda karar gelmemişse, mahkeme mevcut kanunla hükmünü verir.
Eğer AYM kararı yerel mahkeme kararı kesinleşmeden gelirse, yerel mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu/Def'i)

İpuçları

1
İtiraz yolunda mahkemenin AYM'den gelecek kararı beklemek için anayasal bir süresi vardır.
2
Bu bekleme süresi 5 aydır; ayrıca bir hüküm esastan reddedilmişse 10 yıl yasağı devreye girer.

Daha Fazla Pratik

İptal davası (soyut norm denetimi) ile itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki farkları içeren bir tablo hazırlayarak süreleri karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Bu konudan daha fazla soru