Türkçede sözcükler yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Yapım eki almamış, sadece çekim eki (hâl, iyelik, çoğul vb.) almış sözcükler "basit yapılı" sözcüklerdir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından basit bir sözcüktür?
- ASabahları erkenden kalkıp bahçedeki çiçekleri sular.
- Evimiz okulun hemen karşısındaki sokakta bulunuyor.Cevap
- CGözlük takmaya başladığından beri daha rahat okuyor.
- DKurumun girişindeki danışma masasına uğramalısınız.
- EBencil insanlar genellikle toplumsal uyumda zorlanır.
Cevap
Cümledeki 'evimiz' sözcüğü yapıca basittir çünkü herhangi bir yapım eki almamıştır.
Sözcüğün kökü 'ev'dir ve aldığı '-(i)miz' eki birinci çoğul şahıs iyelik ekidir. İyelik ekleri çekim eki olduğu ve sözcüğün anlamını değiştirmediği için bu sözcük basit yapılıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sözcük Yapısı (Basit Sözcük)
İpuçları
1
Kelimenin köküne bak ve gelen ekin kelimenin anlamını değiştirip değiştirmediğini düşün.
2
İyelik ekleri, hal ekleri ve çoğul ekleri yapım eki değildir; kelimeyi türemiş yapmazlar.
3
'Ev' kelimesinden 'evimiz' dediğimizde ev hâlâ bildiğimiz evdir, sadece kime ait olduğu belirtilmiştir. Ancak 'göz'den 'gözlük' yapıldığında anlam tamamen değişir.
Daha Fazla Pratik
İsimden isim yapım ekleri (-lı, -sız, -cı, -lık) ile çekim eklerini karşılaştıran örnekler çözerek pratiğinizi artırabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Sözcükleri 'Kök + Ek' şeklinde ayırın. Eğer ek geldikten sonra kelime sözlükte farklı bir madde başı olacak kadar anlam değiştirmişse (mesela göz -> gözlük), o sözcük türemiştir.
Tahmini Süre:45s