Soru

Zorluk: Çok zorSözcükte Yapı

Arkeolojik kazılarda gün ışığına çıkarılan (I) yazıtlardaki semboller, antik toplumların yaşamına dair önemli (II) kanıtların en sağlam halkasını oluşturur. Bu eserler, tarihin derinliklerini aydınlatırken modern bilimin (III) boyutlarını da genişletmektedir. Araştırmacıların (IV) umudunu besleyen bu keşifler, geçmişin gizemini çözmek için gerekli olan zihinsel (V) yakıtın temelini oluşturur.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi, aldığı yapım ekinin işlevi (eklendiği kökün türü) bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIICevap
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

Metindeki 'boyutlarını' sözcüğü, isim köküne getirilen bir yapım eki alması nedeniyle diğerlerinden farklıdır.
Verilen sözcüklerden 'boyutlarını' kelimesinin kökü 'boy' ismidir. Üzerine gelen '-ut' eki, isimden isim yapım eki görevindedir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler (yazıt, kanıt, umut, yakıt) fiil köklerine getirilen fiilden isim yapım eki almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve türlerini belirle.
I. yaz- (fiil), II. kan- (fiil), III. boy (isim), IV. um- (fiil), V. yak- (fiil).
Yapım ekinin işlevini belirlemek için öncelikle eklendiği kökün türü (isim veya fiil) tespit edilmelidir.
2
Eklerin işlevlerini (görevlerini) analiz et.
I, II, IV ve V numaralı sözcükler fiilden isim yapım eki alırken; III numaralı sözcük isimden isim yapım eki almıştır.
Benzer seslere sahip ekler, eklendikleri kökün türüne göre farklı kategorilerde (İİYE veya FİYE) değerlendirilir.
3
Ses olaylarını ve anlamsal ilişkileri kontrol ederek sonuca ulaş.
Boyut sözcüğünün kökü 'boy' (isim) olduğu için cevap belirlenir.
'Kanıt' ve 'umut' gibi sözcüklerdeki kök-ek ilişkisi anlamsal olarak fiil tabanlıdır.

Anahtar Kavram

Kök-ek ilişkisinde yapım eklerinin işlevsel farklılığı

Daha Fazla Pratik

Farklı kök türlerine gelen benzer ekleri (örneğin -ak, -gın, -sal) içeren diğer yapı sorularını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla