Soru

Zorluk: ZorGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

I. Dünya Savaşı devam ederken İngiltere, Fransa ve İtalya arasında akdedilen Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması ile Batı Anadolu ve çevresi İtalya'nın nüfuz sahası olarak kabul edilmiştir. Ancak savaşın ardından toplanan Paris Barış Konferansı'nda İtilaf müttefikleri, bu antlaşmanın yürürlük şartlarının tamamlanmadığını savunarak söz konusu toprakların İtalya yerine Yunanistan'a bırakılmasına karar vermiştir.

İtilaf Bloku'nun bu tutumuna dayanak oluşturduğu ve antlaşmanın hukuken geçersiz sayılmasına gerekçe gösterdiği temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Wilson İlkeleri gereğince savaş sırasında imzalanan tüm gizli paylaşım protokollerinin müttefiklerce tek taraflı feshedilmiş olması
  2. B
    Sykes-Picot Mutabakatı ile Orta Doğu'da kurulması kararlaştırılan manda yönetimlerinin Batı Anadolu sınırlarıyla çatışması
  3. Antlaşmanın nihai yürürlüğü için öngörülen Çarlık Rusyası'nın resmi onay şartının ihtilal ve rejim değişikliği sebebiyle gerçekleşmemiş olmasıCevap
  4. D
    İtalya'nın Mondros Mütarekesi sonrasında Güneybatı Anadolu'daki kıyı şehirlerini müttefiklerinden bağımsız biçimde işgal etmeye başlaması
  5. E
    Osmanlı Devleti'nde yükselen fikir akımlarının bölgedeki İtalyan askeri varlığını imkânsız kılacak boyuta ulaşması

Cevap

Antlaşmanın nihai yürürlüğü için öngörülen Çarlık Rusyası'nın resmi onay şartının ihtilal ve rejim değişikliği sebebiyle gerçekleşmemiş olması
Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması'nın metnine göre antlaşmanın tam olarak yürürlüğe girmesi Çarlık Rusyası'nın onayına bağlı kılınmıştır. 1917 Ekim İhtilali ile Rusya savaştan çekilip antlaşmayı onaylamayınca, İngiltere ve Fransa Paris Barış Konferansı'nda bu eksikliği hukuki dayanak yaparak Batı Anadolu'yu İtalya'ya vermekten vazgeçmiş ve Yunanistan'a devretmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın taraflarını ve özel yürürlük koşullarını belirleme
Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması (1917), İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmış; metne antlaşmanın yürürlüğe girmesi için Rusya'nın da onayının alınması gerektiği şartı eklenmiştir.
Gizli antlaşmalar sürecinde müttefikler arasındaki dengeyi korumak için diğer ana müttefikin rızası zorunlu kılınmıştır.
2
Tarihsel süreçteki siyasi gelişmeyi analiz etme
1917 yılında Rusya'da meydana gelen Bolşevik İhtilali neticesinde Çarlık rejimi yıkılmış ve yeni Sovyet yönetimi savaştan çekilerek gizli antlaşmaları tanımadığını açıklamıştır.
Rejim değişikliği nedeniyle Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması için gereken resmi onay hiçbir zaman tamamlanamamıştır.
3
Paris Barış Konferansı'ndaki diplomatik sonucu değerlendirme
İngiltere ve Fransa, Doğu Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine yönlendirebilecekleri bir Yunanistan'ı tercih ederek Rusya'nın onay eksikliğini hukuki bir koz olarak ileri sürmüş ve antlaşmayı geçersiz saymıştır.
Uluslararası hukuk ve antlaşma metnindeki kayıt şartı, İtilaf liderlerinin İzmir ve çevresini Yunanistan'a devretmelerine gerekçe oluşturmuştur.

Anahtar Kavram

Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması'nın Hukuki Geçersizlik Gerekçesi

İpuçları

1
Gizli antlaşmalar imzalanırken müttefikler arasındaki denge için antlaşmanın yürürlüğe girmesi belirli bir İtilaf üyesinin onayına bağlanmıştı.
2
1917 yılında İtilaf Bloku'nun en büyük üyelerinden birinde yaşanan rejim değişikliği ve savaştan çekilme süreci, bu onayın alınmasını imkânsız hale getirmiştir.
3
İngiltere ve Fransa, Rusya'nın ihtilal nedeniyle antlaşmayı onaylayamamış olmasını fırsat bilerek Paris Barış Konferansı'nda Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması'nı hukuken geçersiz ilan etmiştir.

Daha Fazla Pratik

Paris Barış Konferansı'nda Batı Anadolu'nun Yunanistan'a verilmesinin İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarına ve İtalya'nın tutumuna etkilerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Diplomatik olay-neden analizi yaparak gizli antlaşmaların yürürlük maddeleri ile 1917 Rus Devrimi'nin uluslararası hukuki etkilerini doğrudan eşleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla