Examkin

Soru

Zorluk: ZorGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

İngiltere'nin Kahire Yüksek Komiseri Henry McMahon ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasındaki diplomatik yazışmalarda bağımsız bir Arap devleti kurulması taahhüt edilmiş; fakat kısa süre sonra İngiltere ile Fransa arasında varılan gizli mutabakatta Orta Doğu toprakları doğrudan denetim ve etki alanlarına bölünmüştür.

Bu iki diplomatik girişim arasındaki en temel uyuşmazlığı oluşturan ve Fransa'nın doğrudan kendi sömürge yönetimi altına almak istediği için bağımsız Arap egemenliğinin bütünüyle dışında tutulan 'Mavi Bölge' kapsamındaki Osmanlı coğrafyası aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Basra ve Bağdat merkezli Güney Mezopotamya havzası
  2. B
    Şam, Humus, Hama ve Halep'i kapsayan Suriye'nin iç kesimleri
  3. Kilikya (Adana-Mersin), Lübnan ve Suriye kıyı şeridiCevap
  4. D
    Kudüs ve kutsal mekânları içine alan Filistin sahası
  5. E
    Ürdün ve Sina Yarımadası ile Akabe çevresini içine alan çöl hattı

Cevap

Kilikya (Adana-Mersin), Lübnan ve Suriye kıyı şeridi
I. Dünya Savaşı sırasında imzalanan Sykes-Picot Antlaşması'nda 'Mavi Bölge' olarak tanımlanan alan; Kilikya (Adana ve Mersin havzası), Lübnan ve Suriye kıyı şeridini kapsamaktadır. Bu saha Fransa'nın doğrudan idaresine ve ilhakına bırakıldığı için, McMahon-Hüseyin yazışmalarında Arapların talep ettiği bağımsız yönetim alanından bütünüyle çıkartılmış ve iki mutabakat arasındaki en keskin diplomatik tezatı oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Mac-Mahon ve Sykes-Picot antlaşmaları arasındaki diplomatik çelişkiyi tespit etme
McMahon mektuplarında İngiltere, Şerif Hüseyin'e bağımsız bir Arap krallığı vadetmiş ancak Suriye'nin batısında yer alan ve 'tamamen Arap olmayan' kıyı bölgeleri ile Fransa'nın menfaat sahalarını bu vaadin dışında tutmuştur.
İngiltere, müttefiki Fransa'nın Doğu Akdeniz talepleri ile Şerif Hüseyin'in geniş Arap krallığı taleplerini aynı anda idare etmeye çalışmıştır.
2
Sykes-Picot Antlaşması'nın bölgesel ve renk kodlu taksimatını analiz etme
Sykes-Picot Antlaşması coğrafyayı beş temel alana ayırmıştır: Mavi Bölge (Doğrudan Fransa), Kırmızı Bölge (Doğrudan İngiltere), Kahverengi Bölge (Uluslararası Kudüs), A Bölgesi (Fransız nüfuzunda Arap devleti) ve B Bölgesi (İngiliz nüfuzunda Arap devleti).
Mavi Bölge, Fransa'nın manda değil doğrudan kendi sömürge yönetimi kuracağı coğrafyadır.
3
Mavi Bölge'nin kapsadığı Osmanlı idari ve coğrafi sınırlarını belirleme
Mavi Bölge; Kilikya (Adana, Mersin), Beyrut, Lübnan ve Suriye kıyı şeridini (Lazkiye vb.) içine almaktadır.
Bu bölge doğrudan Fransa'ya tahsis edildiği için bağımsız Arap idaresinin bütünüyle dışında bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Sykes-Picot Antlaşması'ndaki paylaşım bölgelerinin niteliği ve Mavi Bölge'nin (Fransız doğrudan kontrolü) sınırları

İpuçları

1
Sykes-Picot paylaşım planında doğrudan sömürgeleştirilen kıyı bölgeleri ile himaye altına alınan iç kesimler farklı statülere sahipti.
2
Fransa doğrudan denetim hakkını Doğu Akdeniz sahillerine ve Çukurova (Kilikya) havzasına odaklamış, iç kesimlerdeki Şam ve Halep gibi şehirleri ise himaye bölgesi (A Bölgesi) olarak belirlemiştir.

Daha Fazla Pratik

Sykes-Picot Antlaşması'ndaki 'Kırmızı Bölge' (İngiltere) ile 'Kahverengi Bölge' (Kudüs-Uluslararası) ayrımını ve savaş sonrasında San Remo Konferansı ile bu statülerin manda rejimine nasıl dönüştüğünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 50s
Bu soruyu puanla

Konular

Gizli (Paylaşım) Antlaşmaları

Bu konudan daha fazla soru