Türkiye'de buzulların yer şekillerini biçimlendirici etkisi diğer dış kuvvetlere oranla oldukça sınırlıdır. Buna rağmen Kaçkar, Cilo ve Erciyes gibi dağların yüksek kesimlerinde sirk çanakları, hörgüç kayalar ve moren yığınlarına rastlanmaktadır. Türkiye'nin orta kuşakta yer almasına karşın bu tür yer şekillerine sahip olması aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?
- Ülkenin ortalama yükseltisinin fazla olmasıCevap
- BMutlak konumunun (enlem) etkisi
- CGenç oluşumlu bir jeolojik yapıya sahip olması
- DBakı etkisinin yıl boyunca değişkenlik göstermesi
Cevap
Türkiye'de buzul şekillerinin görülmesi, ülkenin ortalama yükseltisinin fazla olmasıyla (özel konum) açıklanır.
Türkiye orta kuşakta yer aldığı için normal şartlarda (matematik konum gereği) buzulların kıyı bölgelerinde yer şekli oluşturması beklenmez. Ancak Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olması ( metre), yüksek dağlık alanlarda sıcaklığın düşmesine ve buzulların aşındırma-biriktirme faaliyetleri yapmasına olanak tanımıştır. Bu durum tamamen yükselti (özel konum) faktörü ile ilişkilidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'de Buzul Şekilleri ve Özel Konum İlişkisi
İpuçları
1
Türkiye'de buzulların neden sadece yüksek dağlarda (Kaçkar, Erciyes gibi) görüldüğünü düşünün.
2
Deniz seviyesinde buzul şekli olmamasının nedeni enlem iken, yükseklerde olmasının nedeni nedir?
3
Buzulların varlığı yükselti faktörüyle, yani Türkiye'nin özel konumuyla ilgilidir.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki buzul aşınım ve birikim şekillerinin (sirk, moren vb.) isimlerini ve hangi dağlarda bulunduklarını harita üzerinde inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Matematik konum ile özel konum arasındaki farkı hatırlayarak: Eğer bir özellik yükseltiye bağlı olarak değişiyorsa bu 'özel konum', enleme bağlı olarak değişiyorsa 'matematik konum'dur.
Tahmini Süre:45s