Soru

Zorluk: ZorBuzul Şekilleri

Türkiye’de dış kuvvetler içerisinde etki alanı en dar olan buzul şekillerine, yalnızca yüksek dağ kütlelerinin zirve kısımlarında rastlanmaktadır. Kuvaterner (44. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan buzul dönemlerinde Türkiye'de kalıcı kar sınırı 22002200 metre seviyelerine kadar inmiş, bu durum pek çok dağ kütlesinde sirk çukurları, buzullaşmış vadiler ve moren yığınlarının oluşmasına imkân tanımıştır.

Buna göre, Türkiye’nin yer şekilleri ve yükselti özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki dağ kütlelerinin hangisinde Kuvaterner buzullaşmasına ait bu tür jeomorfolojik izlerin görülmesi beklenmez?

  1. A
    Uludağ
  2. B
    Kaçkar Dağları
  3. C
    Aladağlar
  4. D
    Sandras (Menteşe) Dağı
  5. Canik DağlarıCevap

Cevap

Canik Dağları, Orta Karadeniz'de ortalama yükseltisi az olan ve 22002200 metrelik Kuvaterner buzullaşma sınırının altında kalan bir dağ sırası olduğu için buzul şekillerine sahip değildir.
Doğru seçenek olan dağ kütlesi, Orta Karadeniz bölümünde yer alan ve kıyıya paralel uzanan ancak yükseltisi oldukça az olan bir sıradır. Kuvaterner döneminde buzullaşma sınırı yaklaşık 22002200 metreye kadar inmiş olsa da, bu dağların zirveleri bu yükseltinin altında kaldığı için sirk veya moren gibi şekiller oluşmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuvaterner buzullaşma sınırının belirlenmesi
22002200 metre
Türkiye'de 44. Jeolojik Zaman'daki soğuma dönemlerinde buzullaşma bu seviyeye kadar inmiştir.
2
Seçeneklerdeki dağların yükseltilerinin analiz edilmesi
Uludağ (25432543 m), Kaçkar (39323932 m), Aladağlar (37563756 m), Sandras (22952295 m), Canik (15001500-20002000 m)
Buzul izi görülebilmesi için dağın Kuvaterner'deki kalıcı kar sınırından yüksek olması gerekir.
3
Yükselti ve buzullaşma ilişkisinin kurulması
Canik Dağları'nın elenmesi
Canik Dağları, Orta Karadeniz'in alçak yapısı nedeniyle 22002200 metreyi aşamadığı için buzullaşmadan etkilenmemiştir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Buzul Şekillerinin Dağılışı ve Yükselti Sınırı

İpuçları

1
Türkiye'de buzullaşma izleri için dağın Kuvaterner dönemindeki sınırı (22002200 m) aşması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz'deki dağ sıralarının (Batı-Orta-Doğu) yükselti farklarının buzul ve kıyı şekilleri üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla