Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

I. Dünya Savaşı sürecinde İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin topraklarını kendi aralarında paylaşmak ve savaşı lehlerine sonuçlandırmak amacıyla bir dizi gizli antlaşma yapmışlardır. Bu kapsamda İngiltere'nin Mısır Yüksek Komiseri ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasında gizli mektuplaşmalar yürütülmüş; Osmanlı yönetimine karşı isyan başlatılması karşılığında bağımsız bir Arap devletinin kurulması vadedilmiştir.

Osmanlı Devleti'nde İslamcılık (Ümmetçilik) fikrinin geçerliliğini yitirmesinde ve Hicaz-Yemen Cephesi'ndeki mücadelelerde belirleyici rol oynayan bu gizli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Sykes-Picot Antlaşması
  2. B
    St. Jean de Maurienne Antlaşması
  3. Mac-Mahon AntlaşmasıCevap
  4. D
    Londra Antlaşması
  5. E
    Petrograd Protokolü

Cevap

Mac-Mahon Antlaşması
İngiltere'nin Mısır Yüksek Komiseri Henry McMahon ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasında 1915-1916 yıllarında yapılan gizli mektuplaşmalar sonucunda Mac-Mahon Antlaşması oluşturulmuştur. Bu antlaşmayla Şerif Hüseyin'e bağımsız bir Arap devleti/krallığı kurulacağı taahhüt edilmiş, karşılığında Arapların Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanması sağlanmıştır. Bu durum Osmanlı halifesinin ilan ettiği cihat çağrısının karşılık bulmadığını ve İslamcılık fikrinin etkisini yitirdiğini göstermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen aktörleri ve coğrafi/siyasi bağlamı tespit etme
İngiltere'nin Mısır Yüksek Komiseri Henry McMahon ve Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasındaki görüşmeler ele alınmaktadır.
Gizli antlaşmaların tarafları ve vadettikleri topraklar antlaşmayı doğru teşhis etmenin temel yoludur.
2
Antlaşmanın içeriğini ve Osmanlı siyasi düşüncesine etkisini değerlendirme
Araplara bağımsız devlet vadedilmiş, buna karşılık Osmanlı Devleti'ne karşı isyan çıkması sağlanmıştır. Bu durum İslamcılık (Ümmetçilik) fikrinin fiilen iflas ettiğini göstermiştir.
Osmanlı'nın Halife çağrısına rağmen bazı Arap unsurlarının İngilizlerle iş birliği yapması Mac-Mahon mutabakatının sonucudur.
3
Bu nitelikleri taşıyan gizli antlaşmayı belirleme
Bahsedilen antlaşma 1915-1916 yıllarındaki mektuplaşmalarla şekillenen Mac-Mahon Antlaşması'dır.
Diğer antlaşmalar (Sykes-Picot, St. Jean de Maurienne, Londra, Petrograd) İtilaf blokunun kendi aralarındaki emperyalist paylaşımı düzenlerken, Mac-Mahon yerel bir liderle yapılan isyan protokolüdür.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı Gizli Antlaşmaları ve Mac-Mahon Mutabakatı

İpuçları

1
Soruda İtilaf devletlerinin kendi aralarında yaptıkları klasik paylaşımdan ziyade, Osmanlı tebaası olan yerel bir Arap liderle yapılan gizli mutabakat sorulmaktadır.
2
Antlaşma adını, müzakereleri yürüten dönemin İngiliz Mısır Yüksek Komiseri'nin soyadından almaktadır.
3
Mekke Emiri Şerif Hüseyin ile İngiliz diplomat Henry McMahon arasındaki mektuplaşmalara dayanan antlaşmadır.

Daha Fazla Pratik

İtilaf Devletleri'nin gizli antlaşmalarla belirlediği paylaşım planlarını dünya kamuoyuna duyuran gelişmeyi (1917 Bolşevik İhtilali sonrası Sarı Kitap yayını) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Gizli antlaşmalar taraflarına göre gruplandırılabilir: İtalya'nın dahil olduğu antlaşmalar (Londra, St. Jean de Maurienne), Rusya'nın dahil olduğu antlaşmalar (İstanbul/Boğazlar, Petrograd), Orta Doğu'yu İngiltere-Fransa arasında bölen antlaşma (Sykes-Picot) ve Arap isyanını örgütleyen antlaşma (Mac-Mahon). Soru kökünde doğrudan Şerif Hüseyin ve Arap bağımsızlığı geçtiğinden doğrudan Mac-Mahon'a ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Gizli (Paylaşım) Antlaşmaları

Bu konudan daha fazla soru