Examkin

Soru

Zorluk: ZorGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

Çanakkale Deniz Harekâtı’nın başlaması üzerine Çarlık Rusyası, müttefiklerinin tek taraflı olarak Boğazlar bölgesine hâkim olmasından endişe ederek İngiltere ve Fransa’ya diplomatik bir muhtıra vermiştir. Bunun üzerine İngiltere ve Fransa, Rusya’nın müttefikler safında savaşa kararlılıkla devam etmesini sağlamak ve Almanya ile ayrı bir barış yapma ihtimalini ortadan kaldırmak amacıyla Boğazlar ile çevresinin Rusya’ya bırakılmasını kabul etmiştir.

İtilaf Devletleri arasında Osmanlı topraklarının taksimine yönelik akdedilen ilk gizli mutabakat niteliğindeki bu diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Sykes-Picot Antlaşması
  2. B
    Mac-Mahon Görüşmeleri
  3. İstanbul (Boğazlar) AntlaşmasıCevap
  4. D
    Reval Görüşmeleri
  5. E
    Brest-Litovsk Antlaşması

Cevap

İstanbul (Boğazlar) Antlaşması
Çanakkale Cephesi'ndeki harekâtın başlaması sonrasında Rusya'nın endişelerini gidermek ve müttefikler bloğunda kalmasını sağlamak amacıyla Mart-Nisan 1915'te İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusyası arasında imzalanan metin İstanbul (Boğazlar) Antlaşması'dır. Bu antlaşma, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni paylaşmaya yönelik yaptığı ilk gizli antlaşma olma özelliğini taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel arka planı ve tarafların kaygılarını analiz etme
Çanakkale Harekâtı ile Çarlık Rusyası'nın Boğazlar üzerindeki tarihî emellerinin tehlikeye girdiği kaygısıyla müttefiklerine nota verdiği belirlenir.
Rusya, İngiltere ve Fransa'nın Boğazlar'ı tek başına ele geçirip bölgeye yerleşmesinden ve kendisini saf dışı bırakmasından endişe etmiştir.
2
İtilaf Devletleri'nin stratejik hedeflerini değerlendirme
İngiltere ve Fransa'nın, Rusya'nın savaştan çekilmesini ve Almanya ile ayrı bir barış yapmasını önlemek adına talepleri kabul ettiği görülür.
Doğu Cephesi'nde Rusya'nın varlığı, Batı Cephesi'ndeki müttefik kuvvetler için hayati bir askerî zorunluluktur.
3
Gizli antlaşmalar kronolojisini ve kapsamını eşleştirme
Mart-Nisan 1915'te nota teatisiyle yürürlüğe giren ve Osmanlı topraklarının paylaşımına dair ilk gizli mutabakat olan İstanbul (Boğazlar) Antlaşması sonucuna ulaşılır.
İstanbul, Marmara kıyıları ve Boğazlar bölgesi bu mutabakatla Çarlık Rusyası'na vadedilmiştir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı sürecinde İtilaf Devletleri arasındaki gizli paylaşım antlaşmaları ve İstanbul (Boğazlar) Antlaşması'nın tarihî önemi

İpuçları

1
Çanakkale Cephesi'nin açılmasının müttefikler arası güç dengesine ve Çarlık Rusyası'nın dış politikasına etkisini göz önünde bulundurunuz.
2
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarını taksim etmek üzere 1915 yılı baharında imzaladığı ilk gizli mutabakatı hatırlayınız.
3
İngiltere ve Fransa'nın, Rusya'yı teskin etmek amacıyla başkent İstanbul ve Boğazlar bölgesini Rusya'ya bıraktığı mutabakata odaklanınız.

Daha Fazla Pratik

İtilaf Devletleri'nin gizli antlaşmalarında Rusya'da yaşanan 1917 Bolşevik İhtilali'nin yarattığı hukuki ve fiili sonuçları inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'ilk gizli mutabakat' ifadesinden hareketle kronolojik sıralama (İstanbul: 1915 Mart, Londra: 1915 Nisan, Sykes-Picot: 1916, St. Jean de Maurienne: 1917) üzerinden doğrudan sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Gizli (Paylaşım) Antlaşmaları

Bu konudan daha fazla soru