Türkiye, Orta Kuşak'ta yer alan bir ülke olması nedeniyle matematik konumu gereği deniz seviyesinde buzullaşmanın görülmediği bir ülkedir. Buna karşın Kaçkar, Erciyes, Bolkar ve Cilo gibi yüksek dağlık kütlelerin zirvelerinde sirk gölleri, buzul vadileri ve moren yığınları gibi şekillere rastlanmaktadır. Türkiye'nin yüksek dağlarında bu tür yer şekillerinin bulunması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
- AÜlkemizin matematik konumu ve enlem etkisinin sonucu olması
- Ortalama yükseltinin fazla olması gibi özel konum şartlarıCevap
- CYer şekillerinin büyük kısmının III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) oluşması
- DÜç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada olması nedeniyle nemliliğin yüksek olması
Cevap
Türkiye'de buzul şekillerinin varlığı, ortalama yükseltinin fazla olması gibi özel konum şartlarıyla açıklanmaktadır.
Türkiye'de buzul şekillerinin (sirk, hörgüç kaya, moren vb.) bulunması tamamen yükselti faktörüne bağlıdır. Türkiye'nin ortalama yükseltisi fazla olduğu için dağların zirveleri kalıcı kar sınırının üzerinde kalabilmektedir. Bu durum matematik konumla değil, özel konumun bir sonucu olan yükseltiyle açıklanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'de buzulların varlığı yükselti (özel konum) ile ilgilidir; enlem (matematik konum) buzullaşmayı kısıtlayan faktördür.
İpuçları
1
Türkiye Orta Kuşak'ta olduğu için normalde buzul etkisi çok azdır.
2
Buzul şekillerinin neden sadece yüksek dağ zirvelerinde görüldüğünü düşünün.
3
Yükselti bir özel konum özelliğidir ve düşük sıcaklıkları beraberinde getirir.
Daha Fazla Pratik
Buzul aşınım şekilleri (sirk, vadi, hörgüç kaya) ile birikim şekillerini (moren, sander düzlüğü, drumlin) gruplandırarak çalışabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Mantık yürütme: Eğer bu durum matematik konumla ilgili olsaydı, aynı enlemdeki diğer (düz) ülkelerde de buzul olması gerekirdi. Ancak buzul sadece yüksek yerlerde varsa cevap yükseltidir.
Tahmini Süre:50s