Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKarstik Şekiller

Türkiye'de karstik yer şekillerinin oluşumu, dağılışı ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Batı Toroslar'da yer alan Elmalı, Kestel ve Acıpayam gibi polyeler, karstik erime sonucunda oluşmuş Türkiye'nin en geniş çukurluklarıdır.
  2. B
    Obruklar, yer altı mağara ve galeri tavanlarının çökmesiyle oluşan derin kuyulardır ve Türkiye'de hem Akdeniz kuşağında hem de Konya çevresinde yaygın olarak görülür.
  3. Türkiye'de karstik aşınım şekilleri sadece kireç taşı (kalker) üzerinde gelişim gösterdiği için Sivas ve Erzincan çevresindeki jipsli (alçı taşı) arazilerde dolin ve uvala gibi erime çukurlarına rastlanmaz.Cevap
  4. D
    Karstik aşınım şekillerinin en küçük boyutlusu olan lapyalar, genellikle Toros Dağları'nın yüksek ve eğimli yamaçlarındaki kireç taşları üzerinde görülen oluk ve yarıklardır.
  5. E
    Pamukkale'deki travertenler, yer altı sularındaki kalsiyum karbonatın (CaCO3CaCO_3) yüzeye çıktığında karbondioksitinin (CO2CO_2) açığa çıkması ve kalsitin çökelmesiyle oluşan birikim şekilleridir.

Cevap

Türkiye'de karstik şekillerin sadece kireç taşı (kalker) üzerinde oluştuğu ve bu nedenle Sivas-Erzincan çevresindeki jipsli arazilerde bu şekillerin görülmediğini savunan ifade yanlıştır.
Karstik şekillerin sadece kireç taşı üzerinde oluştuğu bilgisi yanlıştır; jips (alçı taşı) ve kaya tuzu gibi kayaçlar da karstlaşmaya uygundur. Sivas ve Erzincan çevresi, Türkiye'de jips karstının en belirgin görüldüğü alanlar olup buralarda dolin, uvala ve mağara gibi şekillere sıklıkla rastlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Karstik kayaç türlerini ve özelliklerini analiz et.
Karstlaşma sadece kireç taşı (kalker) üzerinde değil; jips (alçı taşı), kaya tuzu ve dolomit gibi kimyasal tortul kayaçlar üzerinde de gerçekleşir.
Karstik şekillerin oluşumu için temel şart, suyun içindeki kimyasal çözünmeye (erimeye) uygun kayaçların bulunmasıdır.
2
Türkiye'deki bölgesel karstik dağılımı kontrol et.
Akdeniz'de kalker karstı, İç ve Doğu Anadolu'da (Sivas, Erzincan, Çankırı) ise jips karstı yaygındır.
Jips, kalkere göre suyla temas ettiğinde çok daha hızlı ve kolay çözünebilen bir yapıya sahiptir.
3
Seçeneklerdeki bilgileri karşılaştırarak hatalı genellemeyi tespit et.
Sivas ve Erzincan'da karstik şekil görülmediği iddiası coğrafi gerçeklerle bağdaşmaz.
Bu bölgeler 'jips karstı' olarak adlandırılan ve dolin, uvala, mağara gibi şekillerin yoğun olduğu özel bir topoğrafyaya sahiptir.

Anahtar Kavram

Litolojik Yapı ve Karstik Dağılım
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Karstik Şekiller

Bu konudan daha fazla soru