Türkçede sözcüğün köküne gelerek onun anlamını değiştiren veya türünü (isimden fiil, fiilden isim gibi) farklılaştıran eklere yapım eki denir. Yapım eki alan sözcükler ise yapıca "türemiş" kabul edilir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan sözcüklerin hangisi yapım eki almıştır?
- AOkulun tüm sıraları yeni öğretim yılı için boyandı.
- BEski mahallemizdeki o dar sokaktan ayrılmak zor oldu.
- CGüneşli bir günde gökyüzü masmavi görünüyordu.
- Dün akşam hava aniden soğuk bir hâl aldı.Cevap
- EÖğrenci, elindeki kitabı sessizce sonuna kadar okudu.
Cevap
Hava aniden 'soğuk' bir hâl aldı cümlesindeki 'soğuk' sözcüğü yapım eki almıştır.
Sözcük yapısı incelendiğinde 'soğuk' kelimesinin 'soğ-' fiil kökünden türediği görülür. '-uk' eki, fiili isme dönüştürerek sözcüğün hem türünü hem de anlamını değiştirmiştir. Bu durum yapım ekinin temel görevidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yapım Ekleri (Türetme)
İpuçları
1
Bir ekin yapım eki olup olmadığını anlamak için sözcüğün köküne ve son hâline bakın. Anlam değişmişse yapım ekidir.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve hâl ekleri (-den, -da, -ı) kelimenin anlamını değiştirmez, dolayısıyla yapım eki değillerdir.
3
Seçeneklerdeki 'soğuk' kelimesine odaklanın; bu kelimenin kökü olan 'soğumak' eylemi ile 'soğuk' ismi arasındaki anlam farkını düşünün.
Daha Fazla Pratik
İsimden isim yapan diğer ekleri (örneğin -lık, -cı, -sız) içeren örnekleri inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Sözcüğün köküne '-mak/-mek' eki getirerek fiil olup olmadığını kontrol edin, sonra ekin bu durumu değiştirip değiştirmediğine bakın. (Örn: Soğ-mak fiilken, Soğuk-mak anlamsızdır, yani tür değişmiştir.)
Tahmini Süre:45s