Examkin

Soru

Zorluk: ZorSözcükte Yapı

Tarihî (I) kaydı titizlikle incelerken belgenin (II) aslına sadık kalması ve (III) hükmü doğru yorumlaması, genç araştırmacının (IV) zihnini oldukça meşgul etmiş; bu durum (V) çevresindekiler tarafından takdirle karşılanmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. VCevap

Cevap

Cümledeki beşinci sözcük olan 'çevresindekiler' türemiş yapılıyken, diğerleri basit yapılıdır.
Beşinci sözcük olan 'çevresindekiler' sözcüğünün kökü 'çevir-' fiilidir. Bu kök, '-e' fiilden isim yapım ekini alırken ünlü düşmesine uğramış ve 'çevre' gövdesine dönüşmüştür. Ayrıca '-ki' sıfat yapan yapım ekini de almıştır. En az bir yapım eki aldığı için bu sözcük türemiş yapılıdır. Diğer dört sözcük ise (kayıt, asıl, hüküm, zihin) sadece çekim ekleri alarak ünlü düşmesine uğradıkları için basit yapılıdırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve uğradıkları ses olaylarını belirleyin.
'kaydı' (kayıt), 'aslına' (asıl), 'hükmü' (hüküm), 'zihnini' (zihin) ve 'çevresindekiler' (çevir-) köklerinden gelmektedir. Hepsi ünlü düşmesine uğramıştır.
Ses olayları bazen yapım ekleri bazen de çekim ekleri nedeniyle oluşabilir; bu ayrımı yapmak için kök-ek analizi şarttır.
2
Sözcüklerin aldıkları eklerin türünü (yapım/çekim) inceleyin.
İlk dört sözcük sadece iyelik ve hal ekleri (çekim ekleri) almıştır. Beşinci sözcük ise 'çevir-' kökünden '-e' yapım ekiyle türetilmiştir.
Sözcük yapısı belirlenirken yapım eki alıp almadığına bakılır.
3
Sözcükleri yapı bakımından kategorize edin.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler 'basit'; V numaralı sözcük ise 'türemiş' yapılıdır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basit kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı ve Ses Olayı İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sözcükte Yapı

Bu konudan daha fazla soru