I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarını paylaşmak amacıyla kendi aralarında çeşitli gizli antlaşmalar yapmış; ancak savaşın seyri ve yaşanan siyasi dönüşümler bu antlaşmaların uygulanma sürecinde önemli değişikliklere yol açmıştır.
Bu antlaşmaların içeriği ve savaş süresince geçirdiği dönüşümlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ASykes-Picot Antlaşması ile Boğazlar ve Doğu Anadolu Bölgesi İtalya'ya, Musul ve çevresi ise doğrudan Rusya'ya bırakılmıştır.
- BMac-Mahon Görüşmeleri sonucunda Araplara vadedilen bağımsız krallık sınırları, Sykes-Picot Antlaşması ile güvence altına alınarak Fransa'nın bölgedeki hak iddiaları tamamen sona erdirilmiştir.
- St. Jean de Maurienne Antlaşması'nın yürürlüğe girmesi Rusya'nın onayına bağlanmış, Bolşevik İhtilali sonrası bu onayın alınamaması Paris Barış Konferansı'nda İtalya'nın dışlanmasına gerekçe yapılmıştır.Cevap
- Dİstanbul (Boğazlar) Antlaşması, Çanakkale Cephesi'nde Osmanlı ordusunun mağlup olması ve İtilaf donanmasının Marmara'ya girmesi üzerine fiilen uygulamaya konmuştur.
- EPetrograd Protokolü ile İtalya, Doğu Karadeniz ve Erzurum-Van bölgesini kendi nüfuz alanı olarak kabul ettirerek İttifak Bloku'ndan ayrılmıştır.
Cevap
St. Jean de Maurienne Antlaşması'nın yürürlüğe girmesi Rusya'nın onayına bağlanmış, Bolşevik İhtilali sonrası bu onayın alınamaması Paris Barış Konferansı'nda İtalya'nın dışlanmasına gerekçe yapılmıştır.
1917 yılında İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanan St. Jean de Maurienne Antlaşması ile İzmir ve çevresi İtalya'ya bırakılmıştır. Ancak antlaşma metnine 'Çarlık Rusyası'nın onayından sonra yürürlüğe girecektir' şeklinde bir madde eklenmiştir. 1917 Ekim Devrimi ile Rusya'da yönetime gelen Bolşevikler savaştan çekilince bu onay gerçekleşmemiştir. İngiltere ve Fransa, 1919 Paris Barış Konferansı'nda bu hukuki boşluğu kullanarak Batı Anadolu'yu güçlü bir İtalya yerine kolay yönlendirebilecekleri Yunanistan'a bırakmışlardır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
I. Dünya Savaşı Gizli Antlaşmaları, St. Jean de Maurienne Antlaşması ve İtilaf Devletleri Arasındaki Görüş Ayrılıkları
İpuçları
1
İtalya'ya İzmir ve çevresinin vadedildiği antlaşmanın yürürlüğe girmesi için diğer bir İtilaf müttefikinin onayı şart koşulmuştu.
2
1917 yılında Rusya'da yaşanan Bolşevik İhtilali, Çarlık rejiminin imzaladığı veya onaylayacağı antlaşmaların askıda kalmasına yol açtı.
3
İngiltere ve Fransa, Paris Barış Konferansı'nda St. Jean de Maurienne Antlaşması'nın Rusya tarafından onaylanmadığını öne sürerek İzmir'i İtalya yerine Yunanistan'a vermiştir.
Daha Fazla Pratik
Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri arasında yaşanan ilk derin görüş ayrılıklarını ve İtalya'nın konferansı terk etme sürecini inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Gizli antlaşmaları kronolojik ve taraflar bazında eşleştirme yöntemi: İstanbul (1915 - Rusya/İngiltere/Fransa), Londra (1915 - İtalya/İtilaf), Sykes-Picot (1916 - İngiltere/Fransa), Petrograd (1916 - Rusya payı genişletildi), St. Jean de Maurienne (1917 - İtalya/İzmir, Rus onayı şartı).
Tahmini Süre:1m 30s