Türkçede sözcüğün anlamlı en küçük parçasına 'kök' denir. Kökler; varlık ve kavramları karşılayan 'isim kökleri' ile iş, oluş ve hareket bildiren 'fiil kökleri' olarak iki temel gruba ayrılır. Bir kökün türünü belirlemek için köke '-mak / -mek' eki getirilir; eğer kök bu ekle anlamlı bir bütün oluşturuyorsa 'fiil kökü', oluşturmuyorsa 'isim kökü'dür.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- AOkulun bahçesi bugün her zamankinden daha sessizdi.
- BDuvardaki antika saat tam gece yarısında durdu.
- Dersteki öğrenme süreci her öğrenci için farklı işler.Cevap
- DSepetteki taze meyveler masanın üzerinde duruyor.
- EKüçük kedi koltuğun üzerinde uykuya dalmıştı.
Cevap
Cümledeki 'öğrenme' sözcüğünün kökü 'öğren-' fiili olduğu için diğer seçeneklerdeki isim köklerinden ayrılır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'öğrenme' sözcüğünün kökü 'öğren-'dir. Bu parçaya '-mek' eki getirildiğinde 'öğrenmek' şeklinde anlamlı bir fiil oluştuğu için bu bir fiil köküdür. Diğer tüm seçeneklerdeki altı çizili kelimelerin kökleri (bahçe, saat, meyve, kedi) ise kavramları karşılayan isim kökleridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsim ve Fiil Kökü Ayrımı
İpuçları
1
Sözcüğün anlamlı en küçük parçasını bulun ve mastar eki (-mak/-mek) alıp almadığını kontrol edin.
2
Altı çizili sözcüklerin kökleri şunlardır: bahçe, saat, öğren, meyve, kedi. Bunlardan hangisi bir iş veya hareket bildiriyor?
3
'Öğren-' parçasına '-mek' eki getirdiğinizde anlamlı bir fiil elde edersiniz, ancak diğerleri bu eki alamaz.
Daha Fazla Pratik
Kök türlerini belirledikten sonra, bu köklere gelen eklerin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu inceleyerek 'Basit' ve 'Türemiş' sözcük farklarını çalışabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Köklerin önüne 'mek/mak' getirmek yerine, o kelimenin bir eylem mi (fiil) yoksa bir nesne/kavram mı (isim) olduğunu düşünerek de sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s