Soru

Zorluk: OrtaSözcükte Yapı

Kamu hizmetlerinin sunumunda toplumsal değerleri gözetmek büyük bir önem taşır. Toplumun savunmasız (I) kesimlerine yönelik sosyal projeler, geçmişteki (II) uygulamalardan ders alınarak geliştirilmelidir. Deneyimli öğretmenler (III) ve uzmanların birleşmiş (IV) gücüyle hazırlanan bu projelerin başarıyla yürütülmesi, her kamu görevlisi için vatansever (V) bir duruşun gereğidir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. VCevap

Cevap

Parçadaki beşinci sözcük olan 'vatansever', diğerlerinden farklı olarak birleşik yapılı bir sözcüktür.
Vatansever sözcüğü 'vatan' ismi ile 'sev-' fiilinin (-er sıfat-fiil ekiyle kalıplaşarak) birleşmesinden oluşmuştur. Bu tür sözcükler yapıca 'birleşik sözcük' olarak adlandırılır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler ise yapım eki alarak türemişlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin kök ve ek analizini yapmak.
I. sav-un-ma-sız (Türemiş), II. geç-miş-te-ki (Türemiş), III. öğre-t-men-ler (Türemiş), IV. bir-leş-miş (Türemiş), V. vatan + sever (Birleşik)
Sözcük yapısını belirlemek için kökün türü ve alınan eklerin işlevi (yapım/çekim) incelenmelidir.
2
Sözcükleri yapı kategorilerine (basit, türemiş, birleşik) ayırmak.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler en az bir yapım eki aldıkları için 'türemiş' sözcüklerdir. V numaralı sözcük ise iki kelimenin birleşmesiyle oluştuğu için 'birleşik' sözcüktür.
Yapısı bakımından farklı olanı bulmak için kategorik karşılaştırma gereklidir.

Anahtar Kavram

Sözcük yapısı; basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. En az bir yapım eki alan sözcükler türemiş, en az iki sözcüğün birleşmesiyle oluşanlar birleşiktir.

İpuçları

1
Sözcüklerin yapım eki alıp almadığına veya iki kelimenin birleşip birleşmediğine dikkat edin.
2
Fiilimsi eklerinin (-miş, -ma gibi) ve sıfat yapan '-ki' ekinin her zaman yapım eki olduğunu hatırlayın.
3
Vatansever sözcüğünü köklerine ayırdığınızda iki ayrı anlamlı kelime göreceksiniz; bu onu diğerlerinden ayırır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'milletsever', 'başöğretmen' veya 'bilgisayar' gibi sözcüklerin yapılarını inceleyerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'parçalanamaz tek anlamlı birim' (basit), 'ekle anlamı değişmiş' (türemiş) ve 'iki anlamlı birim bir arada' (birleşik) şeklinde gruplandırarak hızlıca eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla