Examkin

Soru

Zorluk: ZorSomut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir davada, davanın taraflarından biri uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

1982 Anayasası'na göre, mahkeme bu iddiayı ciddi bulsa dahi aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesine "itiraz yolu" (somut norm denetimi) ile başvurulmasına engel teşkil etmez?

  1. A
    Aykırılığı ileri sürülen hükmün, 1982 Anayasası'nın 174. maddesi ile koruma altına alınan "İnkılap Kanunları"ndan biri olması
  2. Söz konusu kanun hükmünün daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından bir iptal davası sonucunda sadece "şekil" (biçim) yönünden denetlenmiş ve reddedilmiş olmasıCevap
  3. C
    Aykırılık iddiasına konu olan metnin, usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş bir "Milletlerarası Antlaşma" hükmü olması
  4. D
    Aynı kanun hükmü hakkında daha önce yapılmış bir itiraz başvurusunun, Anayasa Mahkemesi tarafından "esastan" reddedilmesinin üzerinden sekiz yıl geçmiş olması
  5. E
    İtiraz konusu hükmün, mahkemedeki davanın çözümünde doğrudan uygulanacak bir kural (norm) niteliğinde bulunmaması

Cevap

Kanun hükmünün daha önce sadece şekil (biçim) yönünden reddedilmiş olması itiraz yoluna engel teşkil etmez.
Anayasa’nın 152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Ancak, daha önce yapılan denetim sadece 'şekil' (biçim) yönünden yapılmışsa veya başvuru 'usul' eksikliği nedeniyle reddedilmişse, bu durum esastan bir ret teşkil etmediği için 10 yıllık bekleme süresine tabi değildir ve mahkeme itiraz yoluna başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Somut norm denetiminin (itiraz yolu) anayasal kısıtlamalarını analiz et.
Anayasa'nın 90, 152 ve 174. maddelerinde belirli normlar ve süreler için kısıtlamalar öngörülmüştür.
Hangi durumların başvuruyu imkansız kıldığını belirlemek için yasal çerçeveyi çizmek gerekir.
2
Milletlerarası antlaşmalar ve İnkılap Kanunları'nın durumunu değerlendir.
Bu normların Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülemez (dokunulmazlık).
Özel hükümlerle yargısal denetim dışı bırakılmış alanları saptamak için gereklidir.
3
10 yıllık başvuru yasağının (itiraz yasağı) kapsamını incele.
Yasak, Anayasa Mahkemesi'nin ancak 'işin esasına girerek' verdiği ret kararlarından sonra başlar.
Süre yasağının hangi nitelikteki kararlar için geçerli olduğunu ayırt etmek gerekir.
4
Şekil (biçim) yönünden incelemenin etkisini saptan.
Şekil yönünden yapılan denetim 'esas' incelemesi sayılmadığı için 10 yıllık süreyi başlatmaz.
Doğru seçeneğin neden engel teşkil etmediğini hukuki gerekçeye dayandırmak için son adımdır.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolunda 10 Yıllık Süre Yasağı ve Kapsamı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin 10 yıllık süre yasağını başlatan karar türünün hangisi olduğunu hatırlayın.
2
İnkılap Kanunları ve Milletlerarası Antlaşmaların anayasal denetim karşısındaki dokunulmazlığını göz önünde bulundurun.
3
Şekil (biçim) yönünden denetim ile Esas yönünden denetim arasındaki fark, 10 yıllık sürenin başlayıp başlamayacağını belirleyen temel kriterdir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bir itiraz başvurusunu 5 ay içinde sonuçlandırmaması durumunda yerel mahkemenin izleyeceği prosedürü inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Bu konudan daha fazla soru