Soru

Zorluk: KolayBuzul Şekilleri

Türkiye, dünya üzerindeki konumu nedeniyle genel olarak sıcaklık değerlerinin deniz seviyesinde buzul oluşumuna imkan vermediği bir ülkedir. Buna karşın, özellikle Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'deki bazı dağlık kütlelerde sirk gölleri ve buzul vadileri gibi yer şekillerine rastlanmaktadır.

Söz konusu bu alanlarda buzul şekillerinin görülebilmesini sağlayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yükseltinin fazla olmasıCevap
  2. B
    Boylam derecelerinin farklı olması
  3. C
    Karstik arazi yapısının yaygınlığı
  4. D
    Gür bitki örtüsünün bulunması
  5. E
    Jeolojik yapının çok yaşlı olması

Cevap

Buzul şekillerinin görülmesini sağlayan temel faktör yükseltinin fazla olmasıdır.
Yükseltinin fazla olması durumunda sıcaklık değerleri düşer. Türkiye'de kalıcı karların ve buzul şekillerinin başladığı alt sınır (toktağan kar sınırı) oldukça yüksektir. Bu nedenle sirk gölü veya buzul vadisi gibi şekiller ancak Kaçkar, Cilo ve Erciyes gibi yüksek dağlarımızın zirve kısımlarında görülebilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin matematik konumunu değerlendir.
Türkiye orta kuşaktadır, bu yüzden deniz seviyesinde buzul etkili olamaz.
Enlem etkisiyle alt kesimlerde sıcaklıklar buzul için çok yüksektir.
2
Özel konum şartlarını incele.
Yükselti arttıkça her 200200 metrede sıcaklık yaklaşık 1∘C1^\circ C azalır.
Yüksek dağların zirveleri, enlem etkisine rağmen buzulların oluşabileceği kadar soğuktur.
3
Sonucu belirle.
Buzul şekilleri sadece yükseltisi 25002500-30003000 metreyi aşan dağlarda görülebilir.
Bu durum Türkiye'nin özel konumu (yükselti) ile açıklanır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Buzul Şekilleri ve Yükselti İlişkisi

İpuçları

1
Türkiye'nin hangi enlemlerde olduğunu ve buralarda deniz seviyesinde buzulların olup olamayacağını düşünün.
2
Yerden yükseldikçe sıcaklığın nasıl değiştiği bilgisini bu soruya uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de buzul etkisinin en net görüldüğü dağları harita üzerinde inceleyerek yükselti değerlerini karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla