Türkiye'de yer şekillerinin oluşum sürecinde buzulların etkisi, matematik konum özelliklerine bağlı olarak yalnızca belirli bir yükselti sınırının üzerinde görülmektedir. Bu durumun bir sonucu olarak Türkiye'de buzulların şekillendirici etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AKıyı bölgelerinde fiyort ve skyer tipi kıyı şekillerine yaygın olarak rastlanmaktadır.
- BBuzul aşındırması sonucu oluşan sirk gölleri sadece Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki dağlarda bulunur.
- Dağların kuzey yamaçlarında, bakı etkisine bağlı olarak buzul izlerine güney yamaçlara oranla daha düşük yükseltilerde rastlanabilir.Cevap
- Dİç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'daki düzlüklerde moren yığınları geniş alanlar kaplamaktadır.
- EBatı Anadolu'da yer alan tüm dağların zirvelerinde günümüzde aktif vadi buzulları bulunmaktadır.
Cevap
Dağların kuzey yamaçlarında, bakı etkisine bağlı olarak buzul izlerine güney yamaçlara oranla daha düşük yükseltilerde rastlanabilir.
Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de yer alması nedeniyle dağların kuzey yamaçları 'dulda' tarafında kalır ve güneş ışınlarını daha eğik açıyla alır. Bu durum kuzey yamaçların daha soğuk olmasına ve dolayısıyla kalıcı kar/buzul sınırının güney yamaçlara göre yaklaşık 200-400 metre daha aşağıdan başlamasına neden olur. Sonuç olarak buzul aşındırma ve biriktirme izlerine kuzey yamaçlarda daha düşük yükseltilerde rastlanması coğrafi bir gerçektir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'de Buzul Sınırı ve Bakı İlişkisi
İpuçları
1
Türkiye'nin enlem derecelerini ve bunun sıcaklık üzerindeki etkisini hatırlayın.
2
Dağların güneş alan (güney) ve almayan (kuzey) yamaçları arasındaki kalıcı kar sınırı farkını düşünün.
3
Buzul izlerinin deniz seviyesine inip inemeyeceği ile bakı etkisinin yüksekliğe etkisini karşılaştırın.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki güncel buzulların bulunduğu dağlar ile sadece buzul izi taşıyan dağlar arasındaki yükselti farklarını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Matematik konumun deniz seviyesindeki etkisini eleyerek (fiyortlar gibi) ve özel konumun (yükselti ve bakı) yüksek alanlardaki etkisini analiz ederek sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s