Türkiye'de yeryüzünü şekillendiren dış kuvvetler içerisinde etki alanı en dar olan kuvvet buzullardır. Buna rağmen günümüzde bazı dağlarımızın yüksek kesimlerinde aktif buzullara ve Kuvaterner (4. Jeolojik Zaman) döneminden kalma sirk gölü, hörgüç kaya, moren ve buzul vadisi gibi şekillere rastlanmaktadır.
Türkiye'nin bulunduğu enlem değerleri buzullaşma için uygun olmamasına rağmen, bu tür buzul şekillerinin ülkemizde görülmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- Göreceli (özel) konumun bir sonucu olan yüksek rakıma (yükseltiye) sahip olunmasıylaCevap
- BMutlak (matematik) konumu gereği orta kuşakta yer almasıyla
- CÜlke arazisinin büyük bölümünün 3. Jeolojik Zaman'da oluşmasıyla
- DKış mevsiminde Sibirya yüksek basıncının hava sıcaklıklarını düşürmesiyle
Cevap
Buzul şekillerinin Türkiye'de görülmesi, göreceli (özel) konumun bir sonucu olan yüksek rakıma (yükseltiye) sahip olunmasıyla açıklanır.
Türkiye mutlak konumu (enlem) nedeniyle ılıman kuşakta yer alır ve bu durum buzulların etki alanını daraltır. Ancak göreceli (özel) konumunun bir sonucu olarak ortalama yükseltisi fazla olan dağlık bir ülkedir. Yükseltinin fazla olması, sıcaklıkların düşmesine ve dağların yüksek kesimlerinde Kuvaterner döneminden kalma buzul şekillerinin (sirk gölü, hörgüç kaya, moren, buzul vadisi) veya güncel aktif buzulların oluşmasına olanak sağlamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Buzul Şekillerinin Görülme Nedeni (Özel Konum ve Yükselti İlişkisi)
İpuçları
1
Türkiye'nin Ekvator'a olan uzaklığı (enlemi) buzulların deniz seviyesine inmesini engeller.
2
Bir dağın zirvesine doğru çıkıldıkça sıcaklığın düşmesi, o yerin yüksekliği ile ilgilidir.
3
Yükselti, karasallık ve yer şekilleri gibi faktörler ülkenin mutlak değil 'özel (göreceli)' konumu içerisinde değerlendirilir.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de kalıcı kar sınırının dağların güney ve kuzey yamaçlarında (bakı etkisi) nasıl değiştiğini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s