Soru

Zorluk: ZorSözcükte Yapı

Yapılan her yanlış (I) uygulama, sistemde ayrı (II) sorunlara yol açarken; çevre (III) kirliliğinin artması ve bu konunun büyük bir önem (IV) taşıması, yetkililerin radikal bir karar (V) almasını zorunlu kılmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. VCevap

Cevap

Cümledeki 'karar' sözcüğü herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıyken, diğer sözcükler yapım eki alarak türemişlerdir.
Karar sözcüğü, dilimize Arapçadan geçmiş bir kök sözcüktür. Herhangi bir yapım eki almadığı için yapıca basittir. Cümledeki kullanımı da herhangi bir yeni anlam türetmediği için bu durum değişmez.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme
I: yanıl-ış, II: ayır-ı, III: çevir-e, IV: ön-em, V: karar
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme
İlk dört sözcük yapım eki almıştır, beşinci sözcük almamıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise (birleşik değilse) basittir.
3
Yapı türlerini gruplandırma
I, II, III ve IV türemiş; V ise basittir.
Farklı olan yapıyı belirleyerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit, Türemiş, Birleşik)

İpuçları

1
Sözcüklerin yapısını incelerken 'basit', 'türemiş' ve 'birleşik' olma durumlarına bakın.
2
Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ünlü kaybı (ünlü düşmesi) yaşanmış olabilir; bu durum kökü görmenizi zorlaştırabilir.
3
Yanlış, ayrı ve çevre sözcüklerinin köklerinin aslında 'yanıl-', 'ayır-' ve 'çevir-' fiilleri olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesi görülen diğer türemiş sözcükleri (oyun-oyna, uyu-uyku, sızı-sızla) inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla