1914-1918 yılları arasında müttefik başkentler arasında yürütülen diplomatik müzakereler sonucunda Osmanlı topraklarının taksimine yönelik akdedilen gizli mutabakatlar ve bunların uygulanma koşullarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- ASykes-Picot Antlaşması'nda Filistin bölgesi için doğrudan tek taraflı bir manda yönetimi kurulması ve bölgenin bütünüyle Fransa'nın denetimine bırakılması kararlaştırılmıştır.
- BPetrograd Protokolü ile İtalya'nın İtilaf safına çekilmesi hedeflenmiş ve bu doğrultuda Güneybatı Anadolu kıyıları ile On İki Ada İtalyan nüfuz alanı olarak kabul edilmiştir.
- İtalya'ya İzmir ve Batı Anadolu'nun vadedildiği Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'nın geçerliliği Çarlık Rusyası'nın onayına bağlanmış, ancak Rusya'daki rejim değişikliği sebebiyle bu onay tamamlanamamıştır.Cevap
- DBoğazlar Antlaşması'na taraf olan Amerika Birleşik Devletleri, Türk Boğazları üzerindeki tüm egemenlik haklarının savaş bitiminde uluslararası bir komisyona devredilmesini onaylamıştır.
- EMac-Mahon görüşmelerinde İngiltere, Araplara vadettiği bağımsız devletin sınırlarına Mersin, Adana ve Suriye kıyı şeridini de dahil ederek Fransız taleplerini bütünüyle geçersiz kılmıştır.
Cevap
Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'nın yürürlüğe girmesinin Çarlık Rusyası'nın onayına bağlandığı ve Rusya'da yaşanan ihtilal nedeniyle bu onayın tamamlanamadığı bilgisini içeren yargı doğrudur.
Saint-Jean de Maurienne Antlaşması (Nisan 1917), İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmış ve İtalya'ya Antalya, Konya, Aydın ve İzmir bölgeleri vadedilmiştir. Antlaşmanın yürürlüğe girmesi için müttefik Çarlık Rusyası'nın yazılı onayı şart koşulmuştur. Ancak 1917'de Rusya'da patlak veren Bolşevik İhtilali sonucunda Çarlık rejiminin devrilmesi ve Sovyet Rusya'nın savaştan çekilerek gizli antlaşmaları ifşa etmesi nedeniyle bu onay tamamlanamamıştır. İngiltere, 1919 Paris Barış Konferansı'nda bu onay eksikliğini hukuki bir gerekçe olarak kullanmış ve İtalya'ya vadedilen İzmir'in Yunanistan tarafından işgal edilmesine zemin hazırlamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Gizli Paylaşım Antlaşmaları ve Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'nın Hukuki Statüsü
İpuçları
1
I. Dünya Savaşı sırasında yapılan gizli antlaşmalardan birinin geçerliliği, müttefik devletlerden birinin iç politikasında yaşanan büyük rejim değişikliği (ihtilal) sebebiyle sekteye uğramıştır.
2
İtalya'ya Batı Anadolu ve İzmir'in bırakıldığı mutabakatın yürürlüğe girmesi için Çarlık Rusyası'nın onayı şart koşulmuştu.
3
Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'na Rusya'nın onay verememesi, Paris Barış Konferansı'nda İzmir'in İtalya yerine Yunanistan'a devredilmesinin hukuki kılıfı olmuştur.
Daha Fazla Pratik
Paris Barış Konferansı'nda Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'nın geçersiz sayılmasının İtilaf Devletleri arasındaki ilk ciddi görüş ayrılıklarına ve İtalya'nın konferansı terk etmesine nasıl yol açtığını inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Gizli antlaşmalar kronolojisini ve devlet eşleştirmelerini (Boğazlar/İstanbul-Rusya, Londra-İtalya, Sykes-Picot-İngiltere/Fransa, Petrograd-Rusya, Saint-Jean de Maurienne-İtalya) göz önüne getirerek yanlış devlet ve bölge eşleştirmesi içeren seçenekleri doğrudan eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s