Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSözcükte Yapı

Türkçede bir yapım eki almış sözcüğe "gövde" adı verilir. Eğer bir sözcük, gövde durumundayken en az bir yapım eki daha alırsa "gövdeden türemiş sözcük" olarak nitelendirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından "gövdeden türemiş" bir kelimedir?

  1. A
    Baharın gelmesiyle birlikte bozkırlar iyice yeşerdi.
  2. B
    Dünden beri dişi sızladığı için hiçbir şey yiyemedi.
  3. Yaşadığı son olaylardan sonra iyice yalnızlaştı.Cevap
  4. D
    Çocuklar bahçede akşama kadar neşeyle oynadı.
  5. E
    Sonbaharda dökülen yapraklar her yeri sarardı.

Cevap

Cümlede geçen 'yalnızlaştı' sözcüğü, 'yalın' kökünden birden fazla yapım eki alarak türetildiği için gövdeden türemiş bir yapıdadır.
Doğru seçenekte yer alan 'yalnızlaştı' sözcüğünün kökü 'yalın' ismidir. 'Yalın' ismine getirilen '-ız' yapım ekiyle sözcük önce 'yalnız' gövdesine dönüşmüş, ardından bu gövde üzerine '-laş' isimden fiil yapım eki getirilerek sözcük gövdeden türetilmiştir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise ses olaylarına uğramış olsalar da sadece birer yapım eki almışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etmek
Sözcük kökleri: yeşil, sızı, yalın, oyun, sarı.
Gövdeden türeme durumunu belirlemek için önce kök ve gövde ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eklerini ve ses olaylarını belirlemek
Yeşerdi (yeşil-er), sızladı (sızı-la), oynadı (oyun-a), sarardı (sarı-ar) sözcüklerinde ünlü/ünsüz düşmesiyle birlikte tek yapım eki vardır. Yalnızlaştı (yalın-ız-laş) sözcüğünde ise iki yapım eki bulunmaktadır.
Sözcükte Yapı sorularında ses olayları genellikle kökü maskeleyerek öğrenciyi yanıltmayı amaçlar.
3
Gövdeden türemiş olanı seçmek
Yalnızlaştı sözcüğü 'yalın' (kök) -> 'yalnız' (gövde) -> 'yalnızlaş' (gövdeden türemiş) şeklinde analiz edilir.
Tanıma göre gövde üzerine gelen her yeni yapım eki, sözcüğü gövdeden türemiş yapar.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük Yapısı
Bu soruyu puanla

Konular

Sözcükte Yapı

Bu konudan daha fazla soru