Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSözcükte Yapı

Anadolu'nun (I)(I) sessizliği içinde (II)(II) ilerleyen kervanlar, (III)(III) ayrıntıları zamanla silinmiş (IV)(IV) yaşantıların (V)(V) kıvrımlarında kaybolup gider.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    II. sözcük, isim kökünden türetilmiştir ve birden fazla yapım eki almıştır.
  2. B
    IIII. sözcük, türetilirken ünlü kaybına uğramıştır ve kökü isimdir.
  3. IIIIII. sözcük, kökünün türü bakımından isimdir ve hem yapım hem çekim eki almıştır.Cevap
  4. D
    IVIV. sözcük, birden fazla yapım eki alarak gövdeden türemiş bir isimdir.
  5. E
    VV. sözcük, fiil kökünden türetilmiş olup hem yapım hem çekim eki almıştır.

Cevap

Söz konusu parçadaki üçüncü sözcük olan 'ayrıntıları' kelimesinin kökü 'ayır-' fiilidir, ancak seçenek bu kökün isim olduğunu iddia ettiği için yanlıştır.
Parçadaki 'ayrıntıları' sözcüğünün kökü 'ayır-' eylemidir. Bu sözcük türetilirken (-ıntı eki alırken) ünlü kaybına uğramış ve üzerine çokluk (-lar) ile iyelik (-ı) çekim eklerini almıştır. Seçenekte ise bu kökün 'isim' olduğu belirtildiği için bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme
I: ses-siz-lik-i, II: ileri-le-yen, III: ayır-ıntı-lar-ı, IV: yaş-a-ntı-lar-ın, V: kıvır-ım-lar-ın-da
Sözcük yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı şarttır.
2
Sözcük köklerinin türlerini (isim/fiil) belirleme
I: İsim, II: İsim, III: Fiil (ayır-), IV: İsim, V: Fiil (kıvır-)
Kök türü, sözcüğün yapısal kimliğini belirleyen temel unsurdur.
3
Yapım ve çekim eklerinin işlevlerini kontrol etme
III numaralı sözcükte '-ıntı' yapım eki, '-lar' ve '-ı' ise çekim ekidir.
Sözcüğün hem türemiş olduğunu hem de çekimlendiğini doğrulamak için gereklidir.
4
Seçeneklerdeki iddiaları analizle karşılaştırma
Üçüncü sözcüğün kökü 'ayır-' fiili olduğu halde, seçenekte 'isim' olduğu belirtilmiştir.
Hatalı bilginin tespit edilmesi sorunun çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

Sözcük yapısı analizinde kök türü (isim/fiil) ve türetme esnasında meydana gelen ses olaylarının (ünlü düşmesi) tespiti.

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerini bulurken, ekleri çıkardığınızda kalan anlamlı en küçük parçanın sözcüğün tamamıyla anlam ilişkisi olmasına dikkat edin.
2
Ünlü düşmesi yaşayan sözcüklere dikkat! 'Ayrıntı', 'ilerlemek' ve 'kıvrım' gibi sözcükler türetilirken birer ünlüsünü kaybeder.
3
'Ayrıntı' sözcüğünün kökü, bir şeyi parçalara bölmek anlamına gelen 'ayır-' eylemidir.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesi ve ünlü türemesi gibi ses olaylarının sözcük yapısı üzerindeki etkilerini pekiştirmek için 'çevresi', 'yalnızlık', 'besleme' gibi kelimelerin tahlilini yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin kök türlerini belirlemek için kök halindeki parçaya '-mak/-mek' ekini getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa fiil kökü (ayır-mak, kıvır-mak), olmuyorsa isim köküdür (ses-mek olmaz, ileri-mek olmaz, yaş-mak olmaz).
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sözcükte Yapı

Bu konudan daha fazla soru