Soru

Zorluk: KolaySözcükte Yapı

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlama göre isim kökleri ve fiil kökleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. İsim kökleri varlık ve kavramları karşılarken fiil kökleri iş, oluş ve hareket bildirir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Akşam yemeği için tuzsuz bir salata hazırladı.
  2. B
    Apartmanda evcil hayvan beslemek yasaktır.
  3. C
    Yazdığı yazı için henüz uygun bir başlık bulamadı.
  4. D
    Köşedeki çiçekçi dükkanını erkenden açmış.
  5. Alanında uzman olan bilgin önemli bir konuşma yaptı.Cevap

Cevap

Uzman olan bir kişiyi ifade eden sözcüğün kökü, anlamlı en küçük parça olan ve bir eylem bildiren 'bil-' fiilidir.
Sözcüklerin kökleri incelendiğinde; 'tuz', 'ev', 'baş' ve 'çiçek' kelimeleri isim soyludur ve mastar eki alamazlar. Ancak 'bilgin' sözcüğünün kökü olan 'bil-' bir eylem bildirir ve 'bilmek' şeklinde fiil olarak kullanılabilir. Bu durum onu diğerlerinden ayırır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin anlamlı en küçük parçalarını (köklerini) bulun.
tuzsuz -> tuz, evcil -> ev, başlık -> baş, çiçekçi -> çiçek, bilgin -> bil-
Sözcük yapısı analizinde ilk adım kökü doğru tespit etmektir.
2
Bulunan köklere '-mak/-mek' mastar ekini getirerek türlerini (isim veya fiil) kontrol edin.
tuz-mak (X), ev-mek (X), baş-mak (X), çiçek-mek (X), bil-mek (✓)
Mastar eki alabilen kökler fiil, alamayanlar isim köküdür.
3
Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı belirleyin.
Dört sözcük isim köküne sahipken, bir sözcük fiil köküne sahiptir.
Soru kökünde istenen farklı olan türü tespit etmektir.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Sözcüklerin sadece kök türlerini değil, aldıkları eklerin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu da inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklere '-mak/-mek' eki getirmeyi deneyin. Eğer ek getirildiğinde anlamsız oluyorsa isim kökü, anlamlı oluyorsa fiil köküdür. Örn: Tuzmak (anlamsız-isim), Bilmek (anlamlı-fiil).
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla