Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBuzul Şekilleri

Türkiye'nin jeomorfolojik gelişim sürecinde dış kuvvetlerin etkisi incelendiğinde; buzulların, ülkenin orta kuşaktaki mutlak konumu nedeniyle diğer dış kuvvetlere oranla daha dar alanlarda şekillendirici olduğu görülür. Ancak Kuvaterner (44. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan iklim soğumalarıyla birlikte kalıcı kar sınırı günümüzdeki seviyesinden yaklaşık 800800-10001000 metre daha aşağıya inerek 22002200 metre civarına kadar gerilemiştir. Bu durum, yükseltisi bu sınırın üzerinde kalan pek çok dağ kütlesinde buzul aşınım ve birikim şekillerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Buna göre, Türkiye'nin genel yer şekilleri özellikleri ve dağların yükselti değerleri dikkate alındığında, aşağıdaki dağların hangisinde geçmiş jeolojik dönemlere ait sirk gölleri, hörgüç kayalar veya moren setleri gibi buzul izlerine rastlanması beklenmez?

  1. A
    Aladağlar
  2. B
    Bolkar Dağları
  3. C
    Munzur Dağları
  4. Canik DağlarıCevap
  5. E
    Yalnızçam Dağları

Cevap

Canik Dağları, yükseltisinin Kuvaterner dönemindeki kalıcı kar sınırının (22002200 m) altında kalması nedeniyle buzul şekillerine sahip değildir.
Canik Dağları, Orta Karadeniz bölümünde yer alan ve ortalama yükseltisi diğer seçeneklere göre oldukça az olan bir dağ sırasıdır. En yüksek noktası yaklaşık 20012001 metredir. Kuvaterner (44. Jeolojik Zaman) boyunca Türkiye'de kalıcı kar sınırı en fazla 22002200 metreye kadar inmiştir. Canik Dağları'nın zirvesi bu sınırın altında kaldığı için geçmiş jeolojik dönemlerde bu dağ üzerinde buzul oluşumu gerçekleşmemiş, dolayısıyla buzul şekilleri meydana gelmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuvaterner dönemindeki buzul sınırını belirle.
Kuvaterner (44. Jeolojik Zaman) boyunca Türkiye'de kalıcı kar sınırı (buzullaşma alt sınırı) yaklaşık 22002200 metreye kadar inmiştir.
Buzul şekillerinin oluşabilmesi için bir dağın yükseltisinin o dönemdeki kar sınırından fazla olması gerekir.
2
Seçeneklerdeki dağların yükselti değerlerini karşılaştır.
Aladağlar, Bolkar, Munzur ve Yalnızçam dağları 30003000 metrenin üzerindeki yükseltileriyle bu sınırın çok üstündedir. Canik Dağları ise yaklaşık 20002000 metre yükseltisiyle bu sınırın altında kalmaktadır.
Yükseltisi 22002200 metreyi aşmayan dağlarda, buzullar kalıcı olamadığı için aşınım veya birikim şekli oluşturamamıştır.

Anahtar Kavram

Buzul Şekillerinin Dağılımında Yükselti Eşiği

Daha Fazla Pratik

Buzul şekillerinin görüldüğü dağları harita üzerinde çalışırken, Orta Karadeniz (Canik) ve Marmara'nın çoğu (Uludağ hariç) gibi alçak kesimlerin neden kapsam dışı kaldığını yükselti değerleriyle analiz edin.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

Buzul Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru