Bolşevik Hükûmetinin 'Sarı Kitap' adıyla neşrettiği belgelerle İtilaf blokunun Osmanlı topraklarını taksim eden gizli mutabakatlarını açığa vurması, savaş sonrası uluslararası dengeleri ve Orta Doğu tasarımını köklü biçimde etkilemiştir.
Bu ifşaatın ve sonrasındaki diplomatik gelişmelerin ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?
- AÇarlık yönetimine vadedilen Boğazlar ve Doğu Anadolu topraklarının müttefiklerin ortak paylaşım planından çıkarılması
- BSaint-Jean-de-Maurienne Antlaşması'nın hukuki geçerliliğinin tartışmaya açılarak İzmir ve çevresinin İtalya yerine Yunanistan'a yönlendirilmesi
- İtilaf güçlerinin gizli antlaşmalardaki sömürgeci tasarılarından vazgeçerek Arap coğrafyasında tam bağımsız ulusal monarşilerin kurulmasını tanımasıCevap
- DWilson İlkeleri'nde yer alan açık diplomasi ve gizli antlaşmaların reddi ilkesinin uluslararası kamuoyunda ağırlık kazanması
- EToprak ilhakını uluslararası kamuoyu önünde meşrulaştırmak amacıyla klasik sömürgecilik yerine manda ve himaye formülünün benimsenmesi
Cevap
İtilaf güçlerinin gizli antlaşmalardaki sömürgeci tasarılarından vazgeçerek Arap coğrafyasında tam bağımsız ulusal monarşilerin kurulmasını tanıması
İtilaf Devletleri, gizli antlaşmaların Bolşevikler tarafından yayımlanması ve Wilson İlkeleri'nin ortaya koyduğu baskı karşısında emperyalist hedeflerinden vazgeçmemiştir. Şerif Hüseyin ile yapılan Mac-Mahon görüşmelerinde vadedilen bağımsız birleşik Arap devleti yerine, Sykes-Picot esasları revize edilerek Orta Doğu coğrafyası Fransız (Suriye, Lübnan) ve İngiliz (Irak, Ürdün, Filistin) mandalarına bölünmüştür. Dolayısıyla tam bağımsız Arap devletlerinin tanındığı tezi tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Gizli Antlaşmaların İfşa Edilmesi ve Diplomatik Revizyonlar
İpuçları
1
İtilaf Devletleri'nin Orta Doğu'daki paylaşım stratejilerini ve savaştan sonra kurulan mandater yönetimleri hatırlayınız.
2
Bolşeviklerin gizli antlaşmaları ifşa etmesi İtilaf Devletleri'nin emperyalist hedeflerini ortadan kaldırmamış, yalnızca uyguladıkları hukuki kılıfı ve yöntemleri değiştirmiştir.
3
İngiltere ve Fransa, Araplara bağımsızlık vermek yerine Sykes-Picot antlaşması ekseninde bölgeyi manda idarelerine bölmüştür.
Daha Fazla Pratik
Sykes-Picot, Mac-Mahon ve Saint-Jean-de-Maurienne antlaşmalarının Paris Barış Konferansı ve San Remo Konferansı kararlarıyla olan ilişkisini karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Tarihsel neden-sonuç analizi: Bolşevik ifşaatı sonrasında İtilaf Devletleri'nin Osmanlı coğrafyasında bağımsız devletler kurmak yerine manda sistemini (Suriye-Fransa, Irak-İngiltere) kurumsallaştırdığı gerçeğinden yola çıkarak seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s