Soru

Zorluk: KolaySözcükte Yapı

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Masanın üzerindeki kalemler yeniydi.
  2. B
    Çantasındaki kitaplar oldukça ağırdı.
  3. Duvardaki yazı herkesin dikkatini çekti.Cevap
  4. D
    Sınıftaki sıralar yeniden düzenlendi.
  5. E
    Panodaki resimler çok renkliydi.

Cevap

Duvardaki yazı herkesin dikkatini çekti.
"Duvardaki yazı herkesin dikkatini çekti" cümlesinde yer alan "yazı" sözcüğünün kökü "yaz-" fiilidir. Bu sözcük, fiil köküne gelen "-ı" yapım ekiyle isme dönüşmüş (fiilden isim yapım eki) ve yeni bir anlam kazanmıştır. Yapım eki alan sözcükler yapısı bakımından "türemiş" kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz et.
kalem-ler (Basit), kitap-lar (Basit), yaz-ı (Türemiş), sıra-lar (Basit), resim-ler (Basit).
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Eklerin türünü (yapım mı, çekim mi) belirle.
-lar/-ler ekleri çoğul ekidir (çekim eki), -ı eki ise fiilden isim yapım ekidir.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basittir.
3
Yapısı farklı olan sözcüğü seç.
"Yazı" sözcüğü türemiş, diğerleri basittir.
Diğer seçeneklerde sadece çekim eki kullanılırken doğru cevapta yapım eki kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı: Basit ve Türemiş Sözcükler

İpuçları

1
Sözcüğün yapısını anlamak için önce anlamlı en küçük parçası olan kökünü bulmalısın.
2
Köke gelen ek sözcüğün anlamını değiştiriyorsa o bir yapım ekidir. Yapım eki alan sözcükler türemiştir.
3
-lar/-ler çoğul ekleri çekim ekidir. Ancak "yaz-" fiilinden yeni bir kavram olan "yazı"yı türeten ek bir yapım ekidir.

Daha Fazla Pratik

Farklı türdeki yapım eklerini (isimden isim, isimden fiil vb.) inceleyerek türemiş sözcükler üzerine pratik yapabilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü ekine ayırdıktan sonra, ekin yeni bir anlam kazandırıp kazandırmadığına bakabilirsin. Örneğin 'kalem' ile 'kalemler' aynı nesneyi karşılarken, 'yazmak' eylemi ile 'yazı' kavramı farklıdır.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla