Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBuzul Şekilleri

Türkiye’de yer şekillerinin oluşumunda buzulların etkisi, ülkenin orta kuşakta yer alması nedeniyle diğer dış kuvvetlere oranla oldukça sınırlıdır. Ancak Kuvaterner (44. Jeolojik Zaman) buzullaşma dönemlerinde iklimdeki soğumaya bağlı olarak kalıcı kar sınırı 22002200 metre seviyelerine kadar inmiş, bu durum bazı yüksek dağlarımızın zirvelerinde buzul aşınım ve birikim şekillerinin oluşmasına imkan tanımıştır.

Buna göre, Türkiye'nin buzul şekilleri ve bunların dağılışı ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Türkiye'nin mutlak konumu gereği buzulların şekillendirici etkisi sadece yüksek dağlık alanlarla sınırlı kalmış, hiçbir dönemde deniz seviyesine inmemiştir.
  2. B
    Kuvaterner buzullaşma dönemlerinde kalıcı kar sınırı günümüze göre yaklaşık 800−1000800-1000 metre aşağıya inerek Anadolu'nun iç ve batı kısımlarında 22002200 metre sınırına ulaşmıştır.
  3. Küre Dağları'nın zirvesini oluşturan Yaralıgöz Dağı (20192019 m), Türkiye'nin kuzeyinde yer alması ve nemliliğin etkisiyle Kuvaterner buzullaşmasına ait belirgin sirk göllerini barındırmaktadır.Cevap
  4. D
    Yıldız Dağları, Türkiye'nin en kuzeyinde yer alan kütlelerden biri olmasına rağmen, yükseltisinin buzullaşma alt sınırının çok altında kalması nedeniyle hiçbir dönemde buzullaşmadan etkilenmemiştir.
  5. E
    Marmara Bölgesi'nde yer alan Uludağ, günümüzde aktif bir vadi buzuluna sahip olmasa da zirve kısmında sirk ve moren gibi geçmiş dönem buzullaşma izlerini en net sergileyen sahalardan biridir.

Cevap

Küre Dağları içerisinde yer alan Yaralıgöz Dağı'nın nemlilik veya enlem etkisiyle buzul şekillerine sahip olduğu ifadesi yanlıştır.
Türkiye'de Kuvaterner (4. Jeolojik Zaman) döneminde buzullaşma sınırı en fazla 22002200 metre seviyelerine kadar inmiştir. Küre Dağları'nın en yüksek noktası olan Yaralıgöz Dağı yaklaşık 20192019 metre yükseltiye sahiptir. Dolayısıyla bu dağ, enlem olarak kuzeyde yer alsa ve nemli bir yapıda olsa dahi, yükseltisi buzul aşındırmasına izin verecek kritik eşiği aşamadığı için sirk gölü veya moren gibi şekilleri barındırmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin matematik konumunun buzullaşma üzerindeki etkisini analiz etme
Türkiye orta kuşakta yer aldığı için buzullar deniz seviyesine inemez, sadece yüksek dağlarda etkilidir.
Enlem etkisi nedeniyle sıcaklıklar kıyı kuşağında buzullaşmaya izin verecek kadar düşmemiştir.
2
Kuvaterner (Pleistosen) dönemindeki buzul sınırını belirleme
Kuvaterner döneminde Türkiye'de buzullaşma sınırı yaklaşık 22002200 metreye kadar inmiştir.
4. Jeolojik Zaman'daki küresel soğuma, kalıcı kar sınırını bugünkü seviyesinden (yaklaşık 3000−35003000-3500 m) aşağı çekmiştir.
3
Verilen dağların yükseltilerini bu sınırla karşılaştırma
Uludağ (25432543 m) ve Kaçkar (39373937 m) sınırın üstündeyken; Yaralıgöz (20192019 m) ve Yıldız (10311031 m) sınırın altındadır.
Yükseltisi 22002200 metreyi aşmayan dağlarda, kuzeyde olsalar bile Kuvaterner buzullaşma izlerine rastlanmaz.
4
Yanlış yargıyı tespit etme
Yaralıgöz Dağı'nda sirk göllerinin bulunduğu ifadesi hatalıdır.
Dağın yükseltisi, enlem avantajına rağmen buzul oluşumu için gereken kritik eşiğin altındadır.

Anahtar Kavram

Kuvaterner Buzullaşma Sınırı ve Yükselti İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de güncel buzulların bulunduğu dağları (Cilo, Ağrı, Kaçkar, Erciyes, Süphan, Aladağlar, Bolkarlar) harita üzerinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Buzul Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru