Soru

Zorluk: KolayBuzul Şekilleri

Türkiye, bulunduğu mutlak konum nedeniyle genel olarak buzulların etkisinin az olduğu bir ülkedir. Ancak Kaçkar, Erciyes ve Cilo gibi dağların zirvelerinde sirk gölleri ve moren yığınları gibi buzul şekillerine rastlanmaktadır.

Buna göre, Türkiye'de buzul şekillerinin sadece yüksek dağlık alanlarda görülmesi aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur?

  1. Yükselti ortalamasının fazla olmasıCevap
  2. B
    Orta kuşakta yer alması
  3. C
    Üç tarafının denizlerle çevrili olması
  4. D
    Enlem derecesinin uygun olması
  5. E
    Yer şekillerinin engebeli olması

Cevap

Türkiye'de buzul şekillerinin yüksek dağ zirvelerinde görülmesi, ülkenin yükselti ortalamasının fazla olmasının bir sonucudur.
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması nedeniyle buzulların deniz seviyesine kadar inmesi mümkün değildir. Ancak Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olması (11321132 metre) ve bazı dağlarımızın 30003000 metreyi aşan zirvelere sahip olması, bu yüksek kesimlerde sıcaklığın yeterince düşmesine ve buzul şekillerinin (sirk, moren vb.) oluşmasına olanak sağlar. Bu durum tamamen yükselti faktörüyle, yani özel konumla ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin matematik konumunu analiz etme
Türkiye orta kuşaktadır (36∘−42∘36^{\circ}-42^{\circ} Kuzey enlemleri).
Matematik konum, buzulların deniz seviyesinde görülmesini engeller.
2
Buzul şekillerinin görüldüğü yerleri belirleme
Buzul şekilleri sadece yüksek dağ zirvelerinde (25002500-30003000 metre üzeri) görülür.
Yükselti arttıkça sıcaklık azalır ve kalıcı kar sınırına ulaşılır.
3
Oluşum nedenini eşleştirme
Yükseklerde buzul görülmesi yükselti ile ilgilidir.
Bu durum matematik konumla değil, özel konumun bir parçası olan yükselti ile açıklanır.

Anahtar Kavram

Özel Konum (Yükselti) ve Buzul Etkisi

İpuçları

1
Türkiye'nin deniz kıyılarında neden buzul olmadığını düşünün.
2
Buzul oluşumu için sıcaklığın çok düşük olması gerekir. Sıcaklığı Türkiye'de en çok ne düşürür?
3
Buzullar Türkiye'de sadece çok yükseklerde (30003000 m civarı) başlar. Bu durum doğrudan hangi kavramla ilgilidir?

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de güncel buzulların bulunduğu dağları (Kaçkar, Ağrı, Cilo) harita üzerinde inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla