Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

I. Dünya Savaşı sürecinde İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti topraklarını taksim etmek amacıyla kendi aralarında yürüttükleri gizli diplomasi trafiği ve imzaladıkları paylaşım antlaşmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    1915 Londra Antlaşması ile Çarlık Rusyası'na Boğazlar bölgesi ve Marmara kıyıları vadedilmiş, karşılığında Rus donanmasının Akdeniz'e serbestçe çıkışı teminat altına alınmıştır.
  2. B
    Mac-Mahon Görüşmeleri sonucunda Şerif Hüseyin'e vadedilen bağımsız Arap krallığının sınırlarına, Sykes-Picot Antlaşması doğrultusunda Suriye kıyıları ve Lübnan bölgesi de dahil edilmiştir.
  3. Çarlık Rusyası, İngiltere ve Fransa arasındaki Sykes-Picot Antlaşması'nı tanıma karşılığında Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz kıyılarının kendisine bırakılmasını içeren Petrograd Protokolü'nü imzalamıştır.Cevap
  4. D
    1917 Saint-Jean-de-Maurienne Antlaşması, İtilaf Bloku'na katılması karşılığında Yunanistan'a İzmir ve Batı Anadolu kıyılarının devredilmesini öngörmüştür.
  5. E
    Sykes-Picot Antlaşması ile Filistin bölgesi doğrudan İngiltere'nin tam egemenliğine terk edilmiş ve bölgede derhâl bağımsız bir Yahudi devleti kurulması hükme bağlanmıştır.

Cevap

Çarlık Rusyası'nın, İngiltere ve Fransa arasındaki Sykes-Picot Antlaşması'nı tanıma karşılığında Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz kıyılarının kendisine bırakılmasını içeren Petrograd Protokolü'nü imzalamış olması.
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı coğrafyasını taksim planında İngiltere ve Fransa'nın 1916 Sykes-Picot Antlaşması ile Ortadoğu'yu bölüşmesi üzerine Çarlık Rusyası itirazda bulunmuştur. Bu itirazı gidermek ve Rusya'nın desteğini sürdürmek amacıyla 1916'da Petrograd Protokolü imzalanmış; Erzurum, Van, Bitlis ve Trabzon kıyıları Rusya'ya bırakılarak Sykes-Picot onaylatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Gizli antlaşmaların aktörleri ve coğrafi taksimatlarının analizi
İngiltere ve Fransa 1916'da Ortadoğu'yu kendi aralarında paylaşmak üzere Sykes-Picot Antlaşması'nı hazırlamışlardır.
Çarlık Rusyası bu antlaşmaya başlangıçta itiraz ederek kendi çıkarlarının zedelendiğini öne sürmüştür.
2
Petrograd Protokolü'nün (1916) rolünün tespiti
Rusya'nın onayını almak amacıyla 1916'da Petrograd Protokolü akdedilmiş; Trabzon, Erzurum, Van ve Bitlis gibi Doğu Anadolu ile Karadeniz sahası Rus nüfuzuna bırakılmıştır.
Böylece Çarlık Rusyası, Sykes-Picot Antlaşması'nın diğer hükümlerini tanımayı kabul etmiştir.
3
Çeldirici seçeneklerin diplomatik ve kronolojik tutarsızlıklarının elenmesi
Londra Antlaşması İtalya ile, Saint-Jean-de-Maurienne İtalya ile yapılmış; Filistin ise uluslararası bölge olarak tasarlanmıştır.
Petrograd Protokolü'nün kapsamı ve diplomatik fonksiyonu doğru cevabı kesinleştirmektedir.

Anahtar Kavram

İtilaf Devletleri Arasındaki Gizli Paylaşım Antlaşmaları ve Petrograd Protokolü

İpuçları

1
Sykes-Picot Antlaşması ilk etapta sadece İngiltere ve Fransa arasında tasarlanmış, diğer müttefiklerin rızasını almak için ek protokoller düzenlenmiştir.
2
Çarlık Rusyası, Ortadoğu'nun İngiltere ve Fransa arasında paylaşılmasına onay vermek için Doğu Anadolu ve Karadeniz kıyılarında yeni toprak taleplerinde bulunmuştur.
3
1916'da imzalanan ve Doğu Anadolu topraklarını Çarlık Rusyası'na bırakan diplomatik belge Petrograd Protokolü'dür.

Daha Fazla Pratik

Gizli antlaşmaların Sovyet Rusya tarafından Brest-Litovsk ve Sarı Kitap yoluyla dünya kamuoyuna açıklanmasının İtilaf Devletleri üzerindeki diplomatik etkilerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Gizli antlaşmaları kronolojik ve bölgesel olarak eşleştirme yöntemi: İstanbul (1915 - Boğazlar/Rusya), Londra (1915 - On İki Ada, Antalya/İtalya), Sykes-Picot (1916 - Ortadoğu/İngiltere-Fransa), Petrograd (1916 - Doğu Anadolu/Rusya), Saint-Jean-de-Maurienne (1917 - İzmir, Konya/İtalya).
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Gizli (Paylaşım) Antlaşmaları

Bu konudan daha fazla soru