Soru

Zorluk: ZorSözcükte Yapı

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlam özelliklerine göre 'isim kökleri' ve 'fiil kökleri' olmak üzere ikiye ayrılır. Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ses olayları meydana gelebilir ve bu durum kök türünün doğru belirlenmesini güçleştirebilir.

Demokratik toplumlarda siyasi (I) baskı unsurlarının (II) süreci yavaşlatması, devlet (III) ilerleyişinin temel (IV) yapısını bozar ve kamuoyu üzerindeki (V) etkiyi olumsuzlaştırır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIICevap
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında sadece 'ilerleyişinin' sözcüğü isim köküne sahiptir; diğer tüm sözcükler fiil kökünden türetilmiştir.
Üçüncü sırada verilen 'ilerleyişinin' sözcüğü, 'ileri' isim kökünden türetilmiştir. Sözcük türetilirken 'ileri-le-y-iş' yapısında kökteki 'i' ünlüsü düşmüştür. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler (bas-, sür-, yap-, et-) ise fiil kökenlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini tespit etmek.
I. baskı (bas-), II. süreci (sür-), III. ilerleyişinin (ileri), IV. yapısını (yap-), V. etkiyi (et-)
Sözcük yapısı analizinde ilk adım anlamlı en küçük parça olan kökü bulmaktır.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) belirlemek.
bas- (fiil), sür- (fiil), ileri (isim), yap- (fiil), et- (fiil)
Köklerin '-mak/-mek' eki alıp alamadığına bakılarak tür ayrımı yapılır.
3
Türleri karşılaştırarak farklı olanı seçmek.
Dört adet fiil köküne karşılık bir adet isim kökü bulunmaktadır.
Soruda istenen farklı kök türünü belirlemektir.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökü ve Kök Türü Analizi
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla