Soru

Zorluk: OrtaSözcükte Yapı

Kamu kurumlarındaki evrakların (I) düzenlenmesi (II) için başlatılan (III) projede, her bir veri ayrıntılı (IV) biçimde değerlendirildi (V).

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. ICevap
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'evrakların' ifadesi, yapıca diğerlerinden farklı olarak 'basit' durumdadır.
I numaralı 'evrakların' sözcüğünün kökü 'evrak' ismidir. Bu sözcük '-lar' (çoğul eki) ve '-ın' (tamlayan eki) almıştır. Her iki ek de çekim eki olduğu için ve sözcükte yapım eki bulunmadığı için yapısı 'basit'tir. (Not: 'Evrak' sözcüğü Arapça kökenli bir çoğul olsa da Türkçede tekil kök olarak kabul edilir.)

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin kök ve ek analizini yapmak.
I. evrak-lar-ın, II. düz-en-le-n-me-si, III. baş-la-t-ıl-an, IV. ayır-ı-ntı-lı, V. değer-le-n-dir-il-di.
Sözcük yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı zorunludur.
2
Yapım eki (türetme eki) kontrolü yapmak.
I numaralı sözcükte yapım eki yoktur; II, III, IV ve V numaralı sözcükler en az bir yapım eki almıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise (ve başka sözcükle birleşmeyenler) basittir.
3
Yapı özelliklerini sınıflandırmak.
I: Basit, II: Türemiş, III: Türemiş, IV: Türemiş, V: Türemiş.
Farklı olan yapıyı tespit ederek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit ve Türemiş Sözcükler)

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra, anlamını veya türünü değiştiren bir ek (yapım eki) alıp almadıklarına dikkat edin.
2
Fiilimsi eklerinin (sıfat-fiil, isim-fiil) her zaman birer yapım eki olduğunu ve sözcüğü türemiş yaptığını unutmayın.
3
'Evrak' sözcüğü üzerine gelen '-lar' ve '-ın' ekleri sadece çekim ekidir; ancak diğer sözcüklerdeki '-an', '-me', '-lı' gibi ekler yapım ekidir.

Daha Fazla Pratik

Türemiş sözcükleri çalışırken 'gövdeden türemiş' (en az iki yapım eki almış) kavramına da göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla