Soru

Zorluk: ZorSomut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Anayasa Mahkemesi, bir kanun hükmünün iptali istemiyle somut norm denetimi (itiraz) yoluyla kendisine yapılan bir başvuruyu, "başvuran mahkemenin yetkisizliği" gerekçesiyle usulden reddetmiştir. Bu kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından 22 yıl sonra, bir başka mahkeme aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasını ciddi bularak tekrar Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. 1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin bu yeni başvuru karşısındaki tutumu aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

  1. Başvuru esastan incelenir; çünkü on yıllık başvuru yasağı yalnızca Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararları için geçerlidir.Cevap
  2. B
    Başvuru doğrudan reddedilir; çünkü aynı kanun hükmü hakkında Resmî Gazete’de yayımlanan her türlü ret kararından itibaren on yıl geçmesi zorunludur.
  3. C
    Başvuru incelenmeksizin reddedilir; çünkü somut norm denetiminde bir hüküm hakkında verilen ret kararı kesin hüküm teşkil eder ve tekrar dava edilemez.
  4. D
    Mahkeme başvuruyu ancak ilk ret kararından itibaren beş aylık bekleme süresi dolduktan sonra yapabilir.
  5. E
    Başvuru reddedilir; çünkü Anayasa Mahkemesi kararları kesin olup yasama organı tarafından yeni bir düzenleme yapılmadıkça tekrar incelenemez.

Cevap

Başvuru esastan incelenir; çünkü on yıllık başvuru yasağı yalnızca Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararları için geçerlidir.
1982 Anayasası’nın 152152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra 1010 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Ancak soruda belirtilen ilk ret kararı 'mahkemenin yetkisizliği' nedeniyle, yani usulden verilmiştir. Usulden verilen ret kararları bu on yıllık yasak kapsamında yer almaz; dolayısıyla yeni başvuru esastan incelenir.

Adım Adım Çözüm

1
Önceki ret kararının hukuki niteliğini saptamak
Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle verilen karar bir 'usulden ret' kararıdır.
Yetkisizlik, işin esasına (içeriğine) girilmeden önce incelenen bir usul şartıdır.
2
Anayasa'daki 10 yıllık sınırlamanın şartlarını kontrol etmek
1982 Anayasası Madde 152'ye göre yasak, sadece 'işin esasına girilerek' verilen ret kararları için geçerlidir.
Usulden ret durumunda, AYM hükmün Anayasa'ya uygunluğunu henüz denetlememiş sayılır.
3
Yeni başvurunun akıbetini belirlemek
Yeni başvuru 10 yıllık yasak kapsamında olmadığı için esastan incelenmelidir.
Süre şartı (2 yıl) bu senaryoda engel teşkil etmez.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde 10 Yıllık Başvuru Yasağı ve Usulden Ret Ayrımı
Bu soruyu puanla