Türkiye'de dış kuvvetler içerisinde yer şekillerini biçimlendirici etkisi en az olan kuvvet buzullardır. Buna rağmen ülkemizdeki yüksek dağlık kütleler üzerinde sirk gölü, hörgüç kaya, buzul vadisi ve moren gibi buzul şekillerine rastlanmaktadır.
Türkiye'de bu tür yer şekillerinin varlığı, aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?
- AOrta kuşakta yer almasıyla
- Ortalama yükseltinin fazla olmasıylaCevap
- CGenç oluşumlu bir jeolojik yapıya sahip olmasıyla
- DDeniz etkisinden uzak iç kesimlerin bulunmasıyla
Cevap
Türkiye'de buzul şekillerinin varlığı, ortalama yükseltinin fazla olmasıyla (özel konum) doğrudan açıklanabilir.
Doğru cevap olan 'Ortalama yükseltinin fazla olması', Türkiye'nin özel konumunun bir sonucudur. Türkiye Orta Kuşak'ta olduğu için normal şartlarda buzul görülmemesi gerekirken, yükseltisi metreyi aşan dağlarda kalıcı karların ve buzul şekillerinin (sirk, moren vb.) bulunması tamamen yükselti faktörüyle mümkün olmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'de buzulların varlığı yükselti (özel konum) ile, deniz seviyesine inememesi ve etkisinin dar olması ise enlem (matematik konum) ile açıklanır.
İpuçları
1
Türkiye'de neden Antalya kıyılarında değil de sadece çok yüksek dağların tepelerinde kar hiç erimez?
2
Buzul oluşumu için sıcaklığın yıl boyu çok düşük olması gerekir. Türkiye gibi ılıman bir ülkede bu soğukluk sadece dikey yönde (yukarı çıktıkça) sağlanabilir.
3
Matematik konum buzulların görülmesini engellerken, özel konum (yükselti) belli noktalarda görülmesine olanak sağlar.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de buzul şekillerinin en yaygın olduğu dağları (Kaçkar, Cilo, Ağrı, Erciyes) harita üzerinde inceleyerek yükselti değerlerine bakabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Buzul şekillerini (Sirk, Moren, Hörgüç Kaya) gördüğünüzde doğrudan 'Yüksek Dağlar' ve 'Yükselti' kavramlarını eşleştirerek sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s