Türkçede sözcükler, taşıdıkları temel anlamın niteliğine göre isim kökleri ve fiil kökleri olmak üzere iki ana grupta incelenir. Bazı sözcükler yapım eki alırken uğradıkları ses değişimleri nedeniyle köklerinin türünü belirlemek güçleşebilir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- AHayatın her adımında yeni bir tecrübe edindiğini söylerdi.
- BŞehrin en yoğun kavşağında trafik aniden durma noktasına geldi.
- Kalabalıkların içinde bile kendini yalnız hissetmesi onu yoruyordu.Cevap
- DSıcak havada içilen bir yudum su, her şeyden daha kıymetliydi.
- EKışın en soğuk günlerinde bile sabah yürüyüşünü aksatmazdı.
Cevap
Kendini 'yalnız' hissetmesi cümlesindeki 'yalnız' sözcüğü kökü bakımından isimdir.
Doğru seçenek olan 'yalnız' sözcüğü, 'yalın' (tek, sade) isim kökünden türetilmiştir. Sözcük türetilirken 'yalın-ız' halindeki 'ı' ünlüsü düşerek 'yalnız' halini almıştır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökü ise eylem bildiren fiil kökleridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İsim ve Fiil Kökü Ayrımı (Ses Olayları Bağlamında)
İpuçları
1
Altı çizili sözcüklerin köklerini bulurken ünlü düşmesi veya ünsüz yumuşaması gibi ses olaylarına dikkat edin.
2
Adım (atmak), kavşak (kavuşmak) ve yudum (yutmak) gibi sözcükler türetilirken köklerindeki sesler değişmiştir.
3
Yalnız sözcüğü 'yalın' (sade, tek) kökünden gelir; 'yalın' sözcüğüne '-mak' getiremediğimiz için bu bir isim köküdür.
Daha Fazla Pratik
Sözcük kökü türüyle ilgili karmaşıklığı gidermek için 'çevre' (çevir-), 'besle-' (besi), 'sızı' (sızı) gibi sözcüklerin yapılarını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra yanlarına '-mak / -mek' ekini getirin. Hangisi anlamsız oluyorsa o isim köküdür.
Tahmini Süre:1m 30s