Soru

Zorluk: KolayBuzul Şekilleri

Türkiye’de buzulların yer şekilleri üzerindeki etkisi, matematik konumun bir sonucu olarak genellikle 2200−25002200-2500 metrenin üzerindeki yüksek dağlık alanlarla sınırlı kalmıştır. Bu alanlarda buzulların aşındırmasıyla meydana gelen ve günümüzde içlerinde genellikle küçük buzul göllerinin bulunduğu çanaklar yer almaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin yüksek dağlarında rastlanan bu aşınım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Dolin
  2. SirkCevap
  3. C
    Delta
  4. D
    Lapya
  5. E
    Obruk

Cevap

Buzulların aşındırması sonucu oluşan ve Türkiye'nin yüksek dağlarında rastlanan bu çanak şeklindeki çukurluklara 'sirk' adı verilir.
Buzulların bulundukları yeri oyarak oluşturdukları, genellikle yarım daire veya kase şeklindeki çukurluklara 'sirk' (veya sirk çukuru) denir. Türkiye'de matematik konum gereği buzullar deniz seviyesine inemese de yükseltinin 22002200 metreyi aştığı Kaçkar, Aladağlar ve Erciyes gibi dağlarda bu şekillere ve içlerindeki sirk göllerine rastlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda belirtilen dış kuvveti ve yer şekli özelliğini tanımlayın.
Dış kuvvet buzullar, yer şekli ise yüksek dağlarda oluşan bir 'çanak' veya 'çukurluktur'.
Yer şeklini doğru teşhis etmek için hangi kuvvetin (akarsu, rüzgar, buzul vb.) ne tür bir etki (aşınım/birikim) yarattığını anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini kökenlerine göre sınıflandırın.
Sirk buzul kökenli; dolin, lapya ve obruk karstik kökenli; delta ise akarsu kökenlidir.
Tanımlanan çukurun buzul kökenli olduğu belirtildiği için diğer dış kuvvetlerin oluşturduğu çukurluklar elenmelidir.
3
Tanıma en uygun olan terimi seçin.
Buzul aşındırmasıyla oluşan ve göllere ev sahipliği yapan çanaklar 'sirk' olarak adlandırılır.
Terim bilgisi üzerinden doğru eşleştirme yapılarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Buzul Aşınım Şekilleri

İpuçları

1
Bu yer şekli bir aşınım çukurudur ve içinde küçük göller barındırabilir.
2
Dış kuvvet olarak buzulların etkisiyle oluştuğunu ve yüksek dağ zirvelerinde görüldüğünü hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Buzul aşındırması sonucu oluşan 'U' şeklindeki buzul vadileri ile hörgüç kayaları da inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla