Soru

Zorluk: ZorSözcükte Yapı

Kamu yönetimindeki yapısal reformların (I) kavşak noktasında, kurumların (II) sızlanmalar yerine çözüm üretmesi beklenmektedir. Mevcut uygulamaların eski düzene (III) benzemesi, bürokrasinin (IV) kıvrımlı yapısını korumasına neden olurken (V) küçülen bütçeler bu süreci daha da zorlaştırmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, türetilirken (yapım eki alırken) uğradığı ses olayının türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    kavşak
  2. B
    sızlanmalar
  3. C
    benzemesi
  4. D
    kıvrımlı
  5. küçülenCevap

Cevap

Parçadaki 'küçülen' sözcüğü, türetilirken ünsüz düşmesine uğradığı için, ünlü düşmesine uğrayan diğer sözcüklerden farklıdır.
Doğru cevap olan 'küçülen' sözcüğünün kökü 'küçük' ismidir. Bu sözcük '-l' isimden fiil yapım ekini alırken kök sonundaki 'k' ünsüzü düşer. Bu olay bir 'ünsüz düşmesi'dir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerde ise yapım eki gelirken bir ünlü harf düşmüş (ünlü düşmesi) ve bu durum sözcüğün yapısını etkilemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin köklerini ve aldıkları yapım eklerini analiz etmek.
I. kavuş-ak, II. sızı-la-, III. beniz-e-, IV. kıvır-ım, V. küçük-l-.
Ses olayının türünü belirlemek için sözcüğün kök halini ve ek alma sürecini görmek gerekir.
2
Türetilme (yapım eki alma) sırasında meydana gelen ses değişimlerini sınıflandırmak.
İlk dört sözcükte bir ünlü harf (u, ı, i, ı) düşerken, beşinci sözcükte bir ünsüz harf (k) düşmüştür.
Sözcük yapısı sorularında ses olayları, ekin köke nasıl bağlandığını ve kökte ne gibi değişiklikler yaptığını gösterir.
3
Farklı olan ses olayını tespit ederek doğru seçeneği belirlemek.
Ünsüz düşmesi (küçük > küçül) diğerlerindeki ünlü düşmelerinden farklıdır.
Soruda istenen 'tür bakımından farklılık' ancak bu kategorizasyonla ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Sözcük Türetilirken Meydana Gelen Ses Olayları

Daha Fazla Pratik

Sözcük köklerinde gerçekleşen ünlü daralması ve ünsüz benzeşmesi gibi olayların yapım ekiyle mi yoksa çekim ekiyle mi ilgili olduğunu analiz eden soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla