Examkin

Soru

Zorluk: KolayBuzul Şekilleri

Anadolu coğrafyasında yeryüzünü şekillendiren en zayıf dış kuvvet buzullardır. Bulunduğumuz enlemler gereği deniz seviyesinde buzul etkisi görülmezken; günümüzde bazı çok yüksek zirvelerde aktif buzullara, daha alt yükseltilerde ise Kuvaterner (Pleistosen) döneminden kalma sirk gölü, hörgüç kaya, moren ve buzul vadisi gibi izlere rastlanmaktadır. Türkiye'de sözü edilen bu yeryüzü şekillerinin var olabilmesi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan açıklanır?

  1. A
    Mutlak konumun bir sonucu olarak ılıman iklim kuşağında bulunmasıyla
  2. B
    Birinci Jeolojik Zaman'da oluşmuş yaşlı temel arazilerin varlığıyla
  3. Yüksek dağlık kütlelerin yer alması gibi göreceli konum özellikleriyleCevap
  4. D
    Kalker ve jips gibi kolay çözünebilen kayaçların geniş alan kaplamasıyla

Cevap

Türkiye'de buzul şekillerinin görülmesinin temel nedeni, yüksek dağlık kütlelerin yer alması gibi göreceli (özel) konum özellikleridir.
Doğru yanıt, yükseltiye bağlı olarak sıcaklıkların düştüğü alanları işaret eden seçenektir. Türkiye mutlak konumu (Ekvator'a olan uzaklığı) nedeniyle deniz seviyesinde buzulların etkili olmadığı bir ülkedir. Ancak yurdumuzda yer alan bazı sıradağların ve volkanik dağların çok yüksek olması (göreceli konum özelliği), buralarda sıcaklığın yıl boyunca sıfırın altında kalmasına veya Pleistosen dönemindeki buzul çağlarında kalıcı karların oluşmasına olanak tanımıştır. Bu sayede sirk gölleri, hörgüç kayalar ve morenler gibi buzul izleri günümüze ulaşabilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'de buzul etkisini ve enlem ilişkisini değerlendir.
Türkiye Ekvator'a olan uzaklığı (mutlak konumu) nedeniyle deniz seviyesinde buzulların görülemediği bir ülkedir.
Orta kuşakta yer almak sıcaklıkların buzul oluşumu için yeterince düşük olmasını deniz seviyesinde engeller.
2
Soruda bahsedilen şekillerin nerede görüldüğünü analiz et.
Sirk gölü, hörgüç kaya, moren ve buzul vadisi gibi şekiller ile aktif buzullar sadece yüksek dağlık alanlarda bulunmaktadır.
Yerden yükseldikçe her 200 metrede sıcaklık 1°C azalır, bu da yüksek zirvelerde kalıcı kar sınırının aşılmasını sağlar.
3
Yükselti faktörünün hangi konum türüne girdiğini belirle.
Bir ülkenin dağlık olması, ortalama yükseltisi ve yer şekilleri göreceli (özel) konumunun bir sonucudur.
Mutlak konum sadece enlem ve boylamı kapsarken, yeryüzü şekilleri özel konuma aittir.

Anahtar Kavram

Buzul Şekilleri ve Özel Konum İlişkisi

İpuçları

1
Türkiye'nin Ekvator'a olan uzaklığını (mutlak konumunu) ve bu durumun deniz seviyesindeki sıcaklıklara etkisini düşünün.
2
Türkiye'de buzulların sadece yüksek dağ zirvelerinde görülmesinin ve buralarda sirk gölleri oluşmasının temel nedeni nedir?
3
Bir ülkenin yüksekliği, dağlık yapısı ve yer şekilleri onun 'göreceli (özel) konumu' içinde değerlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de günümüzde aktif buzul barındıran dağların hangileri olduğunu harita üzerinden inceleyiniz (Örn: Ağrı, Cilo, Kaçkar).
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Buzul Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru