Türkiye'de Pleistosen (Buzul Çağı) dönemine ait buzul vadileri (U vadiler), sirk gölleri ve moren yığınları gibi şekiller; günümüzde akarsu aşındırmasının en şiddetli olduğu Karadeniz Dağları'nda dahi deniz seviyesine ulaşamamış, en fazla metre civarına kadar inebilmiştir. Bu durumun temel nedeni ile bu şekillerin günümüzde sadece yüksek zirvelerde korunabilmiş olmasının temel nedeni sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- Matematik konum (orta kuşak) — Özel konum (yükseltinin fazla olması)Cevap
- BKıyı kuşağındaki nemlilik — Karstik arazilerin suyu sızdırması
- CDağların kıyıya paralel uzanması — Jeolojik olarak genç bir ülke olmamız
- DBatı rüzgarlarının etkisi — Bakı faktörünün güney yamaçlarda etkili olması
- EDördüncü jeolojik zamanda yükselme — Karasal iklimin şiddetli olması
Cevap
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması (matematik konum) nedeniyle sıcaklıkların hiçbir zaman deniz seviyesinde buzul oluşumuna izin vermemesi ve yüksek bir ülke olması (özel konum) sayesinde bu izlerin günümüze ulaşmasıdır.
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması (matematik konum), enlem etkisiyle sıcaklıkların deniz seviyesinde kalıcı kar oluşumuna izin vermeyecek kadar yüksek kalmasına neden olur. Bu yüzden Türkiye kıyılarında fiyort veya skayer tipi kıyılara rastlanmaz. Diğer yandan, Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olması (özel konum), yüksek zirvelerin Pleistosen dönemindeki soğuma ile buzul etkisine girmesine ve bu şekillerin günümüze kadar korunmasına olanak sağlamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Buzul Şekillerinin Dağılışında Matematik ve Özel Konum Etkisi
İpuçları
1
Türkiye'nin dünya üzerindeki genel konumunu (enlem) düşünün.
2
Norveç gibi ülkelerde buzullar denize inerken Türkiye'de neden inemiyor olabilir?
3
Deniz seviyesinde buzul olmaması 'Enlem', dağlarda buzul olması 'Yükselti' ile ilgilidir.
Daha Fazla Pratik
Buzul sınırlarının Türkiye'nin kuzey ve güney kıyıları arasındaki farkını inceleyen 'bakı ve enlem' odaklı soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s