Soru

Zorluk: OrtaKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, dağların uzanış doğrultusu ve 4.4. jeolojik zamanda meydana gelen deniz seviyesi değişimleri kıyı şeridinde farklı morfolojik özelliklerin oluşmasını sağlamıştır.

Türkiye'nin kıyı tipleri ve oluşum özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki bilgilerden hangisi coğrafi gerçeklerle çelişmektedir?

  1. A
    İstanbul ve Çanakkale boğazları, epirojenik hareketler sonucunda eski akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan 'Ria' tipi kıyılara örnektir.
  2. B
    Antalya'nın batısında, Kaş ve Finike arasında dağların kıyıya paralel uzandığı alanda, aradaki vadilerin sular altında kalmasıyla 'Dalmaçya' tipi kıyılar oluşmuştur.
  3. Dağların kıyıya dik uzandığı Ege kıyılarında (Enine kıyı tipi), kıta sahanlığının dar olması nedeniyle Türkiye'nin en büyük delta ovaları bu bölgede gelişmiştir.Cevap
  4. D
    Karadeniz ve Akdeniz'in genelinde dağların kıyı çizgisine paralel uzanması, girinti ve çıkıntının az olduğu 'Boyuna' kıyı tipinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
  5. E
    Marmara Denizi'nin kuzey kıyılarında, eski birer koy olan Büyük ve Küçük Çekmece alanlarının önünün kıyı kordonlarıyla kapatılmasıyla 'Limanlı' kıyılar meydana gelmiştir.

Cevap

Dağların denize dik uzandığı Ege kıyılarında kıta sahanlığı geniştir, bu durum delta ovalarının oluşumunu kolaylaştırır.
Türkiye'de dağların denize dik uzandığı Ege kıyılarında kıta sahanlığı (self alanı) oldukça geniştir. Kıta sahanlığının geniş ve denizin sığ olduğu bu alanlarda, akarsuların taşıdığı alüvyonlar kıyıdan itibaren birikerek geniş delta ovalarını oluşturur. Seçenekte belirtilen 'kıta sahanlığının dar olması' ifadesi bölgenin coğrafi yapısına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kıyı tipi ve yer şekli ilişkisini analiz et.
Ege kıyılarında dağlar denize dik uzandığı için 'Enine' kıyı tipi görülür.
Uzanış doğrultusu, kıyı çizgisi ile dağlar arasındaki açıyı belirler.
2
Kıta sahanlığı (self alanı) kavramını değerlendir.
Dağların dik uzandığı kıyılarda deniz sığdır ve kıta sahanlığı geniştir.
Deniz derinliğinin 200200 metreye ulaştığı alanın kıyıdan uzaklığı, dağların uzanışına ve eğime bağlıdır.
3
Delta oluşum şartlarını gözden geçir.
Geniş kıta sahanlığı ve sığ deniz, akarsu biriktirmesi (delta) için gerekli temel şartlardır.
Derin denizlerde akıntılar alüvyon birikmesini engeller.

Anahtar Kavram

Kıyı Tiplerinde Kıta Sahanlığı ve Delta İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Türkiye kıyılarını etkilemeyen kıyı tiplerini (Fiyort, Skayer vb.) matematik konum açısından inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla