Atatürk İlke ve İnkılapları

Türkiye'de Cumhuriyetçilik ilkesinin tam anlamıyla kurumsallaşması ve devlet rejiminin hukuki bir tanıma kavuşması sürecinde, "millî egemenlik" prensibinin önündeki en büyük siyasi ve hukuki engelin kaldırılması gerekmiştir. Bu engel, egemenliğin kaynağını millete değil, tek bir kişiye ve hanedana dayandıran eski yönetim anlayışıdır.

Buna göre, $29$ Ekim $1923$'te Cumhuriyet'in ilan edilmesine giden yolda, egemenliğin kaynağı sorununu kesin olarak çözerek yeni rejimin önündeki en büyük engeli ortadan kaldıran gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk milliyetçiliği; milleti ortak bir geçmişe dayanan, ancak esas gücünü gelecekte bir arada yaşama arzusundan ve $Misak-ı Milli$ ile çerçevelenmiş vatan birliğinden alan bir "irade beyanı" olarak görür. Bu anlayışta bireyler; etnik kökenleri veya dini inançları ne olursa olsun, kendilerini aynı kader birliğinin parçası hissettikleri ölçüde milletin asli unsuru kabul edilirler. Bu durum, toplumsal yapının "ümmet" modelinden modern "millet" modeline geçişini simgeler.

Buna göre, Atatürk milliyetçiliğinin "kapsayıcı" ve "laik" karakterini, toplumsal yapıyı bir arada tutan temel bir "anayasal sözleşme" zeminine oturtan en belirgin vurgu aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde toplumsal hayatı çağdaşlaştırmak, laik bir yapı oluşturmak ve uluslararası sistemle uyum sağlamak amacıyla pek çok inkılap gerçekleştirilmiştir. Bu inkılaplar ve bu inkılaplarla hedeflenen temel kazanımlar hakkında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

$1$ Kasım $1928$ tarihinde kabul edilen Yeni Türk Harflerinin ardından, halka bu harfleri öğretmek ve okuryazarlık oranını hızla artırmak amacıyla $1$ Ocak $1929$’da "Millet Mektepleri" resmî olarak faaliyete geçirilmiştir. Bu kurumların teşkilat yapısında yer alan "Gezici Millet Mektepleri" uygulamasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk döneminde Türk Tarih Kurumu (TTK) ve Türk Dil Kurumu (TDK) gibi kurumların açılması; Türk milletinin geçmişini bilimsel yöntemlerle araştırmak ve Türk dilini yabancı dillerin etkisinden kurtararak zenginleştirmek amacını taşımaktadır.

Bu kurumların faaliyetleri, Atatürk milliyetçiliğinin aşağıdaki temel özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Mustafa Kemal Atatürk'ün; "Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı; hep bir soyun evlatları ve hep aynı cevherin damarlarıdır." sözü, aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisinin önemini doğrudan vurgulamaktadır?

Türk İnkılabı'nı klasik ihtilallerden ayıran en temel fark; onun belirli bir tarihsel kesitte tamamlanıp nihayete ermemesi, aksine 'sürekli oluş' (becoming) halini bir yöntem olarak benimsemesidir. Bu bağlamda İnkılapçılık, bir ideolojik son durak veya statik bir hedef değil; akıl ve bilimin rehberliğinde sürekli devinimi öngören bir ilerleme metodolojisidir.

Buna göre, İnkılapçılık ilkesinin bu metodolojik karakterini en kapsamlı şekilde açıklayan yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk milliyetçiliği; milleti tanımlarken ırk ve din birliği gibi nesnel ölçütler yerine; ortak dil, ortak tarih ve birlikte yaşama arzusu gibi kültürel ve siyasi bağları esas alan kapsayıcı bir anlayıştır. Bu doğrultuda Türk toplumunun "ümmet" anlayışından "millet" bilincine geçişini sağlamak ve milli kimliği bilimsel temellere oturtmak amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki çalışmalardan hangisi doğrudan milliyetçilik ilkesiyle ilişkilidir?

Atatürk'ün Halkçılık ilkesi; toplumda hiçbir şahsa, aileye, zümreye veya sınıfa ayrıcalık tanınmamasını, kanun önünde tam bir eşitliğin sağlanmasını ve devlet imkânlarının tüm vatandaşların refahı için adil bir şekilde kullanılmasını öngörür. Bu ilke, toplumun "imtiyazsız, sınıfsız ve kaynaşmış bir kitle" hâline getirilmesini temel hedef olarak belirlemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan toplumsal statü farklarını ortadan kaldırarak bireylerin sosyal alanda eşitliğini sağlamaya yönelik bir uygulama olarak gösterilebilir?

$1923-1929$ yılları arasında özel teşebbüsü destekleyen liberal bir ekonomi modeli izleyen Türkiye Cumhuriyeti; $1929$ yılında Lozan Antlaşması’ndan kalan gümrük kısıtlamalarının sona ermesi ve aynı yıl başlayan Dünya Ekonomik Buhranı’nın etkisiyle korumacı-müdahaleci bir sisteme geçiş yapmıştır. Bu süreçte milli sanayiyi korumak ve dış ticaret dengesini sağlamak temel öncelik haline gelmiştir.

Sözü edilen bu yeni ekonomik dönem ve gümrük bağımsızlığının kazanılması doğrultusunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştirildiği savunulamaz?

Atatürk bir konuşmasında; kişisel faaliyetlerin ekonomik hayatta esas olduğunu, ancak büyük bir milleti ve ülkeyi hızlıca refaha kavuşturmak için devletin iktisadi işlerle fiilen ilgilenmesinin bir zorunluluk olduğunu ifade etmiştir.

Atatürk’ün bu görüşü doğrultusunda hayata geçirilen ekonomik modelin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1929$ Dünya Ekonomik Buhranı sonrası Türkiye'nin 'Devletçilik' modeline geçişi ile sanayileşme hareketleri hız kazanmıştır. Bu kapsamda $1933$ yılında hazırlanan ve devlet eliyle büyük fabrikaların kurulmasını öngören Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın finansmanını sağlamak, kurulan tesisleri işletmek ve denetlemek amacıyla hayata geçirilen kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk ilkeleri birbirini tamamlayan, destekleyen ve bir bütün oluşturan düşünce sistemidir. Her temel ilke, onun uygulama alanını ve hedeflerini somutlaştıran "bütünleyici ilkeler" ile ilişkilidir. Örneğin; devlet yönetiminde halkın söz sahibi olmasını ve seçme-seçilme hakkını esas alan "Cumhuriyetçilik" ilkesi, temel bir kavramla doğrudan bütünleşir. Buna göre, Cumhuriyetçilik ilkesini doğrudan tamamlayan ve onun ayrılmaz bir parçası olan bütünleyici ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün halkçılık anlayışı; toplumda hiçbir zümreye, aileye veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, devlet imkânlarının herkese eşit sunulmasını ve sınıf mücadelesi yerine sosyal dayanışmayı esas alır. Bu bağlamda, Cumhuriyet’in ilk yıllarında gerçekleştirilen inkılapların bir kısmı "toplumsal statü eşitliğini" doğrudan hedeflerken, bir kısmı devletin mali kayba uğraması pahasına "halkın ekonomik refahını koruma" amacı gütmüştür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi halkçılık ilkesinin bu iki temel amacını (toplumsal eşitlik ve ekonomik koruma) sırasıyla ve doğrudan karşılayan bir eşleştirmedir?

Yeni Türk Devleti’nde hukuk alanında gerçekleştirilen inkılapların en önemli amaçlarından biri, Osmanlı Devleti'nden devralınan çok hukuklu yapıyı ve yargıdaki ikilikleri sona erdirerek modern anlamda bir 'hukuk birliği' sağlamaktır. Bu süreçte hem mahkemelerin yapısında hem de kanunların içeriğinde köklü değişimlere gidilmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet Dönemi’nde hukuk birliğini sağlamaya ve laikleşme sürecini tamamlamaya yönelik bir gelişme olarak gösterilemez?

Atatürk'ün devletçilik ilkesi, Türkiye'nin o dönemdeki ekonomik zorunluluklarından kaynaklanmış; Batı'daki klasik liberalizm ile Doğu'daki kolektivist sistemler arasında kendine özgü bir "orta yol" olarak gelişmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk devletçilik modelini, mülkiyeti ve bireysel teşebbüsü tamamen reddeden ideolojik sistemlerden ayıran temel niteliktir?

$1923$ yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi'nde kabul edilen "Misak-ı İktisadi" (Ekonomi Andı), yeni Türk devletinin ekonomik bağımsızlık yol haritasını belirlemiştir. Bu kongrede alınan kararlar doğrultusunda yerli üretimin teşvik edilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması hedeflenmiştir.

Aşağıdaki uygulamalardan hangisinin, Misak-ı İktisadi kararlarıyla belirlenen "milli ekonomi" ve "yerli üretimi koruma" hedefleriyle bağdaştığı savunulamaz?

Atatürk milliyetçiliği; milleti tanımlarken ırk birliğini veya dini cemaat yapısını (ümmet) değil, birlikte yaşama arzusunu ve kültürel değerleri esas alan "subjektif" bir anlayışı benimsemiştir. Bu anlayış, Türk toplumunun modern bir millet yapısına kavuşmasını sağlarken aynı zamanda milli bağımsızlığı siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda bir bütün olarak savunmuştur.

Atatürk milliyetçiliğinin bu "çok yönlü" karakteri dikkate alındığında, aşağıdaki inkılap eşleştirmelerinden hangisinin milliyetçilik ilkesinin hem ekonomik hem de kültürel bağımsızlık hedeflerini sırasıyla doğrudan örneklendirdiği savunulabilir?

Atatürk Dönemi'nde $1925$'te Miladi Takvim'in kabul edilmesi, $1928$'de uluslararası rakamların kullanılmaya başlanması ve $1935$'te hafta tatilinin Cumadan Pazar gününe alınması gibi düzenlemeler gerçekleştirilmiştir.

Bu inkılapların yapılmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nde yer alan 'bütünleyici ilkeler', temel ilkelerin teorik çerçevesini pratik hayata aktaran ve onları anlamca zenginleştiren kavramlardır. Bu ilkelerden biri, toplumsal yapıda imtiyazsız, sınıfsız ve kaynaşmış bir kitle oluşturmayı hedeflerken; aynı zamanda milli bilincin uyanık tutulmasını ve vatanın bütünlüğünün korunmasını esas alır.

Buna göre, sözü edilen bu bütünleyici ilke ve onun en güçlü bağlarla bağlı olduğu iki temel ilke aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?